Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5 _Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc
 
thnlscantho-5
QUYỂN 5  
  TRANG CHỦ
  THÔNG BÁO
  TIN TỨC
  TRANG KHOA HỌC
  => Cuộc đời và di huấn của nữ thiền sư
  => Năm dê nói chuyện mèo
  => 31 ngày rong chơi... 170 -171
  => Cây sơ ri Gò Công
  => Tái cơ cấu sản xuất lúa gạo VN
  => Nhà sáng chế laser Charles Townes qua đời
  => Tai nạn hạt nhân
  => Bệnh tiểu đường
  => Dỏm khắp mọi nơi
  => Ba cái chuyện ruồi bu kiến đậu
  => Thế giới thực vật quanh ta
  => Mừng ngày quốc tế phụ nữ
  => Chúng ta không còn nơi nào ẩn núp
  => Rèn luyện kiến tạo nguyên tố mới
  => Chỉ là một chuyến đi
  => 31 ngày rong chơi...172-173
  => 31 ngày rong chơi...174-175
  => Những sách nói về Châu Á..
  => Từ sữa bò đến sữa người
  => Thất bại đa văn hóa
  => Thực phẩm và phóng xạ
  => 31 ngày rong chơi... 176-177
  => 31 ngày rong chơi...178-179
  => Biết rõ hơn đôi chút...
  => Bonjour Việt Nam
  => Ứng dụng vàng trong y khoa
  => Chó tây chó ta
  => Hảy trân quý cuộc sống ngày hôm nay
  => Tóc tơ vàng
  => Thời trang Paris
  => 31 ngày rong chơi..180-181
  => 31 ngày P 182-183
  => Tình trạng chạy đua vũ khí..
  => Máy gia tốc hạt nhân
  => Có nên ăn chay hay không
  => 31 ngày rong chơi..184-185
  => Dồn điền đổi thửa ở Miền Trung và ĐBCL
  => Xử dụng kim loại đất hiếm
  => Bệnh than kinh niên
  => 31 ngày P 186-187
  => Nói láo hay nói thiệt
  => Tiến bộ ở ngành sinh học
  => Dồn điền đổi thửa Miền Trung
  => 31 ngày rong chơi 188-189
  => Cọ dừa Oil palm
  => Đăng cay ngọt bùi mùa phục sinh
  => Phát minh khoa học... P1
  => 31 ngày lang thang P 190-191
  => Du khách mang siêu khuẩn..
  => 31 ngày rong chơi 192-193
  => Ngừa ung thư tùy thuộc
  => Hiểu thế nào là Cửu huyền
  => Kỳ thị chủng tộc tại Canada
  => Vỏ khí hạt nhân - P 1
  => Vỏ khí hạt nhân . Phần 2 và 3
  => Phát minh khoa học từ bắt chước ... P2
  => 31 ngày P 194-195
  => Phải chăng chuyện động đất...
  => Thời trang Cali năm 2015
  => Nỗi khổ của phiến quân...
  => 31 ngày rong chơi 196-197
  => Mục và súc khác nhau thế nào
  => Tản mạn về tôm hùm Bắc Mỹ
  => Đã và sướng gì đâu
  => Anh hùng kín đáo...
  => Dã man, tàn nhẫn...
  => Nước và con người P1
  => Discreet hero - Vargas Llosa
  => 31 ngày P 198-199
  => Khi Bác sỷ bị ung thư não
  => Kỹ thuật sinh học Crispr
  => Nuôi dế làm thịt bíp tết
  => Chuyện ngày về
  => 31 ngày rong chơi miền Đất Phật. P 200-201
  => Xử dụng nọc độc nhện
  => Nước và con người P2
  => 31 ngày P202-203
  => Học trường quản trị...
  => Xém chết vì rượu
  => Nghiên cứu phát triển Phú Quốc
  => 31 ngày rong chơi...204-Hết
  => Tìm hiểu sinh thái nhân văn
  => Động đất tại Nepal
  => Tiến bộ khoa học - Phần 2
  => Chó và người
  => Chào đón ngày lễ Mẹ
  => Ông uông bà chê
  => Bình thường mới ở Trung Quốc
  => Phim Cô Bé Lọ Lem
  => Cải tổ đại học ở Trung quốc
  => Chấm dứt cải cách ở TQ ?
  => Vô thường - Vô ngã
  => Thách thức thực sự...
  => Khi cao niên mất ngủ
  => Bí mật về xác ướp thú vật ở Ai Cập
  => Chấm dứt cải cách ở Trung Quốc - P2
  => Đụng tường
  => Nướng vỉ, nướng sắt và hội chứng BBQ
  => Thách thức thực sự ở Thái Bình Dương
  => Trường sinh bất tử
  => Ăn nhiều muối và bệnh tăng huyết áp
  => Vùng thiên nhiên Bình Trị Thiên...
  => 20 điều biết hơn..
  => Thư của GS Tôn Thất Trình
  => Hoa Kỳ khảo cứu...
  => Vần đề chủng tộc ở Trung Quốc
  => Bán ảo tưởng
  => Trận động đất sắp tới xảy ra ở đâu
  => VN muốn mua ...
  => Bia Việt Nam - Phần 1
  => Ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Listeria
  => Tại hải ngoại dân nghỉ hưu hay làm gì?
  => Bệnh kém trí nhớ
  => Thuốc kháng sinh
  => Khi cơm chẳng lành canh chẳng ngọt
  => Bia Việt Nam - Phần 2
  => Non cao tuổi vẫn chưa già
  => Tìm hiểu về loài ong
  => Những bộ mặt mới về năng lượng ở Hoa Kỳ năm 2015
  => Thế giới loài hoa trong thi ca Việt
  => Tìm hiểu loài ong - Phần 2
  => Vui buồn ngày Lễ Cha
  => Một người cha tuyệt vời
  => GS Robert Barone
  => Bệnh cảm
  => Nguyên tố Uranium
  => Những bộ mặt mới ... Phần 2
  => Sức khỏe trong tay bạn
  => Khi tui nấu tui ăn
  => Bệnh cúm
  => Mừng hụt
  => Mồ hôi
  => Fast food hay fat food
  => Ngành khoa học dữ liệu
  => Sáu giờ ba mươi
  => Sao Diêm Vương
  => Báo Đất Việt phỏng vấn TS Trần Văn Đạt
  => Bệnh đậu mùa
  => Hội chứng viêm phổi Trung Đông Mers-CoV
  => Chất béo Trans rất nguy hiểm cho sức khỏe
  => Cha mẹ già hải ngoại
  => Chiến tranh tương lai - Phần I
  => Bệnh lao
  => Thịt chó thịt mèo
  => Chiến tranh tương lai - Phần 2
  => Việt Ba lô trên miền đất lạ
  => Bệnh Si đa
  => Tìm hiểu về loài ong - Phần 3
  => Bớt ăn thịt là tốt nhất
  => Sức mạnh mềm của Trung Quốc - Phần 1
  => Bệnh phong đòn gánh
  => Người Việt trồng lúa tại Camargue Pháp
  => Sinh tố B12
  => Cái ngàn vàng của cọp đực
  => Bệnh sốt rét tê liệt
  => Sức mạnh mềm Trung quốc -- Phần 2
  => Tôi có một ước mơ
  => Vợ chồng già lớp tuổi 70
  => Hố đen trong vũ trụ
  => Nội, Ngoại Mông ngày nay
  => Bệnh quai hàm
  => Chuyện khó nói của con kiki
  => Nước Lào ngày nay
  => Nghiện ngập - Phần I
  => Trai hay gái
  => Kiếp tha hương
  => Thèm chất ngọt và bệnh tiểu đường
  => Lycopene trong tomato là gì?
  => Dầu mỡ và sức khỏe
  => Du lịch Canada
  => Hip-hop - P 1
  => Bệnh ban đỏ
  => Nghiện ngập. Phần 2
  => Trời u ám
  => Hip-hop. Phần 2
  => Bệnh ho gà
  => Chúng ta biết gì về Pluto
  => Động đất cấp 9.2
  => Bễ mánh rồi
  => Nước Cam Bốt ngày nay
  => Thèm cơm
  => Bệnh sốt xuất huyết
  => Thời tiết bất thường năm 2015
  => Chúng ta biết gì về hành tinh Kepler-452b
  => Cam bốt ngày nay - Phần 2
  => Uống sữa bò có tốt cho sức khỏe không?
  => Niềm vui cao niên
  => Bệnh dịch tả
  => Hoa dại làm mù lòa
  => Thái Lan ngày nay - Phần I
  => Bệnh giun chỉ
  => Bệnh tâm thần
  => Bệnh nói láo
  => Bệnh đau gan C
  => Bàn tay lông lá của tập đoàn kỹ nghệ thực phẩm
  => Giải quyết lương thực trong hiện tại và tương lai
  => Nước Thái Lan ngày nay - Phần 2
  => Bệnh sốt Đức Rubella
  => Khuyên đừng uống rượu
  => Súp Vi Cá
  => Giải quyết lương thực ... Phần 2
  => Mã Lai Á ngày nay
  => Đời đẹp như mơ
  => Vai trò của sinh tố trong cơ thể
  => Mùa vu lan
  => Tôi phạm tội sát sanh trợ tử thú y
  => Giải quyết lương thực. Phần 3
  => Mã Lai Á ngày nay - Phần 2
  => Singapore ngày nay - P 1
  => Nhà máy phát điện không thải khí nhà kiếng
  => Gai cột sống
  => Mí mắt sụp một bên
  => Cẩn thận với thuốc thiên nhiên
  => Singapore ngày nay - P 2
  => Du Lịch Thánh địa
  => Bệnh Multiple Myeloma
  => Bệnh ngứa của người bơi lội
  => Đưa em lên đỉnh tuyệt vời
  => Chúng ta có thể đảo ngược lão hóa được không?
  => Lạm bàn phát triển tỉnh Đồng Nai - Biên Hòa
  => Thánh Địa Indein
  => Bệnh tuyến giáp trạng
  => Dược thảo và tác dụng phụ nguy hiểm
  => Nam nữ bình quyền
  => Long An - Phần I
  => Bệnh Paget
  => Trở lại Kalaw, Mayamar
  => Trồng nho độc đáo trên đất núi lửa
  => Việt nam trước nguy cơ nước biển dâng cao
  => Chuyện du học bằng ghe
  => Nước biển đang dâng cao trầm trọng
  => Long An - Phần 2
  => Hải phòng xưa và nay
  => Cá tôm sò ốc ăn sống được không
  => Ung thư máu
  => Tìm hiểu về loài kiến
  => Obama và Á châu
  => Hiện có bao nhiêu cây rừng trên thế giới
  => Bệnh viêm gan B
  => Bệnh suyễn
  => Nhiệm vụ của phổi
  => Hạnh phúc đối diện tử sanh
  => Xã hội đen
  => Nạn phá rừng hiện nay trên thế giới
  => Nhức đầu
  => Bệnh lao bò
  => Ngày tàn của thuốc kháng sinh
  => Áp dụng biến đổi di truyền sản xuất thuốc trị ung thư
  => Chất béo trong máu
  => Nghĩ về tâm từ và nhân ái
  => Xã hội đen Nhật
  => Tại sao sâu keo bài tiết phân lên đọt bắp
  => Ho
  => Guayule
  => Không có chết, không có sợ
  => Hảy an nhiên trong tỉnh thức
  => Tảo xanh có thể trị mắt mù
  => Hảy nhìn Trung quốc Tập Cận Bình làm gì?
  => Xã hội đen Nhật - Phần 2
  => Bệnh thống phong
  => Palm oil và sự mất dần rừng nhiệt đới
  => Đạp xe, một cái mode đang lên tại hải ngoại
  => Trứng gà tại...
  => Uống cà phê chiều tối và giấc ngủ
  => Kỷ thuật - Technology ngày nay là gì đây ?
  => Bịnh Đính Xương
  => Virus influenza
  => Chồng giận thì vợ bớt lời
  => Thế giới chấm dứt phá rừng vào năm 2030
  => Kỷ thuật - Phần 2
  => Cần sa
  => Bệnh mắc toi
  => Ông đi đường ông, tui đường tui
  => Vua Quang Trung vị anh hùng dân tộc
  => Săn heo rừng ở Phi Châu
  => Bải biển Silicon Beach Nam Cali
  => Thoái vị của xương
  => Bác sỉ thú y nói chuyện về gạo
  => Nạn đói đang hoành hành thế giới do thất mùa
  => Trần Hưng Đạo đánh tan quân Nguyên - Mông
  => Mi Nô và tôi
  => Tương lai thực phẩm
  => Bệnh vẩy nến
  => An toàn vệ sinh thực phẩm trên thế giới, một ảo tưởng
  => Nắng mưa là bệnh của trời
  => Đổi đời
  => Nhớ về đồng nghiệp xưa
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 1
  => Bệnh loãng xương
  => Lê Lợi đánh thắng quân Minh
  => Gió đã xoay chiều: cỏ ngọt Stevia
  => Chuyện tám trứng
  => Cỏ cây cũng biết phỉnh lừa
  => Sông ngòi Miền Trung
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 2
  => Bệnh Giang mai
  => Trồng lúa cổ truyền - P 1
  => Về những phản hồi II
  => Áp dụng sinh học di truyền vào công nghệ thẩm mỹ
  => Chữ Tâm trong văn học Việt
  => Molly
  => Tình Quảng Tây - Phần 1
  => Trồng lúa cổ truyền - Phần II
  => Chuyện hưu nai
  => Tại sao động vật chọn sắc đẹp làm tiêu chuẩn chọn bạn tình
  => Tỉnh Quảng Tây - Phần II
  => Triệu chứng tiên khởi bệnh gan
  => Phát triển trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 1
  => Nhứt vợ nhì trời...
  => Khoa học có khả năng làm trẻ hóa con người
  => Con Thắm
  => Bản nhạc mùa hè
  => Tỉnh Quảng Đông - Phần 1
  => Bịnh tiểu đường
  => Trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 2
  => Cá salmon tại Bắc Mỹ
  => Phỉnh gạt để sinh tồn
  => Thần dược
  => Quảng Đông - Phần 2
  => Bệnh ung thư
  => Đông Tây Tam kiệt
  => Trồng lúa cỗ truyền thời Bắc Thuộc - P 1
  => Loài động vật thủ đoạn lưu manh
  => Hiện tượng thực phẩm chức năng
  => Xa kê Nhật ngày nay
  => Chập chờn bóng ma
  => Hai kiểu trang sức thiếu nữ Âu Mỹ thời nay - Phần 1
  => Ngôi nhà ma
  => Bệnh phong cùi
  => Trồng lúa cỗ truyền - Phần 2
  => Hai kiểu trang sức ... Phần 2
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu
  => Tản mạn về thịt bò thịt trâu
  => Bình trữ điện
  => Bệnh tim
  => Bộ óc trẻ sáng lạng nhất năm 2015
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu - P 2
  => Nên chọn thịt đỏ hay thịt trắng
  => Cầu Mỹ Lợi và kinh tế Gò Công
  => Bình trữ điện - Phần 2
  => Bệnh sốt rét
  => Bệnh giời ăn
  => Chào đón ngày tử tế 13 tháng 11
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc- P 1
  => Áp dụng siêu-vi-thể kim loại trong canh tác hoa màu
  => Tui làm "Chuyên Gia" - Phần 3
  => Pê Ru
  => Tuyến não thùy
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc - P 2
  => Về hưu mới thấy cuộc đời đáng yêu
  => Làm sao tế bào "nói chuyện" với nhau
  => Brooklyn
  => Từ căm thù chính mình đến hận thù kẻ khác
  => Medulla Oblongata
  => Khôi phục rừng ngập măn Kiên Giang
  => Ki Ki
  => Biến đổi khí hậu toàn cầu - P 1
  => Nước Miến Điện
  => Nhân biến cố Paris nghĩ về tâm an trong nghịch cảnh
  => Biến đổi khí hậu - Phần 2
  => Con chim con
  => Nước Miến Điện - Phần 2
  => Nhớ về xứ Mali
  => Tai biến mạch máu não
  => Muốn tới đâu thì tới
  => Biến đổi khí hậu - Phần 3
  => Nấm thông đỏ Nhật Bổn
  => Bạch huyết cầu
  => Thuốc phê captagon
  => Biến đổi khí hậu - Phần 4
  => Tại sao LA lại mất hết nhuệ khí kinh tế so với SF
  => Túi Mật..
  => Thế hệ sandwich VN tại hải ngoại
  => Tại sao đàn bà sống lâu hơn đàn ông?
  => Cập nhật vũ trụ
  => Cá hồi sửa đổi di truyền
  => Khuyến mãi xanh hay tẩy não xanh
  => Tại sao có nhiều bệnh xuất hiện theo mùa
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 1
  => Dây thanh âm
  => Béo phì
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 2
  => Nước lạnh nước mát tuyệt vời
  => Thuốc mới trị chứng đau nhức
  => Giấc mơ con đường tơ lụa mới
  => Trà sữa
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian
  => Tai hại của độc canh một giống thuần chủng
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật
  => Cái lưởi
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 2
  => Nhà Tây Sơn
  => Tầm quan trọng của giáo dục và khuôn mẫu
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật ... Phần 2
  => Yếu tố môi trường gây ung thư
  => Con mắt
  => Thiên đường tại thế đâu xa
  => Chú Hai Nhân
  => Nhà Tây Sơn - Phần 2
  => Tiến bộ kỷ thuật - Phần 3
  => Làn da
  => Từng ngày một
  => Chừng nào cả vũ trụ nổ tan tành
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 3
  => Rượu vang ngày nay
  => Tiệc tùng cuối năm ăn vô biết liền
  => Triễn vọng kỹ thuật năm 2016
  => Đôi môi
  => Mất ngủ
  => Bệnh tim mạch
  => Tiên đoán khí hậu năm 2016
  => Công ăn việc làm tương lai thế giới
  => Người Việt hải ngoại nghĩ gì về bệnh tiểu đường
  => El Nino ảnh hưởng vào đời sống như thế nào
  => Cập nhật hiểu biết "mới" từ năm 2016
  => Năng lượng cơ thể
  => Giấc Ngủ
  => Từ Darwin đến H5N1
  => Khả năng biến đổi hành vi qua ức chế gen
  => Cập nhật hiểu biết mới
  => tuổi trưởng thành
  => Norovirus trên du thuyền
  => Ảnh hưởng của El Nino vào sản xuất ngũ cốc
  => Dân Hoa Kỳ uống rượu thay thế sâm banh nào?
  => Công nghệ ô tô điện
  => Ung thư
  => Lúa gạo qua văn hóa - P4
  => Nước Úc - cập nhật
  => Tâm sự cuối năm
  => Vài khám phá mới cho nông nghiệp
  => Bệnh lẫn
  => Giấc mơ làm giàu
  => Bổ sung bảng hóa học tuần hoàn
  => Đừng nên uống bia....
  => Rượu và sức khỏe
  => Sản xuất và thương mại lúa gạo
  => Phát minh ở đầu thế kỷ 21
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian- P 7
  => Món mặn ngày xuân
  => Biến đổi khí hậu và con người
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 1
  => Ngừa ung thư bằng thực phẩm
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 2
  => Sông ngòi miền Cao Nguyên Việt Nam
  => Một kỷ niệm dạy Lịch Sử
  => Ung thư làm sụt cân
  => Burundanga là gì
  => Mẹo vặt tránh táo bón
  => Dinh dưỡng cơ thể
  => Chuyện tình Bìm và Bip
  => Nhà ơi! Tôi gọi mình là nhà tôi
  => Khoa học tiến bộ như thế nào trong 20 năm tới
  => Có những giấc mơ
  => Phải chăng đây là một chuyện giả tưởng
  => Tỏi
  => Vũ khí Laser của Hoa Kỳ
  => Chiến tranh và hòa bình của Leo Tolstoi
  => Hồi tưởng biến cố sóng thần Fukushima
  => Có loại cholesterol nào tốt cho sức khỏe?
  => Cần sa y khoa
  => Atmospheric aerosol và sự thay đổi khí hậu
  => Môi trường và các vấn nạn ở VN
  => Chuyện bếp núc và kẻ thù vô hình
  => Hong Kong
  => Tôi tốt nghiệp trường làng
  => Chuyện nhà quê
  => Liệu pháp miễn dịch trị ung thư
  => Coi chừng chó tại phi trường Canada
  => Sinh thái Đồng Bằng Cửu Long
  => Thiên đường trốn thuế
  => Tại sao chúng ta cần ngủ
  => Sông ngòi miền Bắc Việt Nam
  => Chuyện vui vơ chồng
  => Tuổi già và niềm vui ảo
  => Đương đầu với hiện trạng xấu dần của ĐBCL
  => Thời trang Cali 2016
  => Trình diễn thời trang Cali - Phần 3
  => Yogurt
  => Trở lại Kalaw(tt)
  => Chào mừng Ngày lễ Mẹ
  => Độc hại của đường fructose
  => Trồng cao su thiên nhiên
  => Thủy triều và con người
  => Hai trái cây kỳ diệu
  => Phán xét người
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN Việt Nam
  => Trở lại K
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN - Bài 2
  => Biết ăn gì đây hở trời
  => Thực vật là nhà toán học tài ba
  => Hạnh nhân nhiệt đới - cây bàng
  => Trận tử chiến giữa kiến vàng và kiến hôi
  => Người mang tim heo
  => Cây trái nhàu - Noni
  => Vận động thường xuyên và sức khỏe
  => Thực vật và con người
  => Liên hệ giữa ung thư và điện thoại di động
  => Bông hồng xanh dương
  => Bắn chim
  => Kính chào sư phụ trong ngày lễ cha
  => Món ăn đặc sản địa phương VN
  => Chuyện vui về ngày lễ cha ở hải ngoại
  => Dùng tế bào gốc chửa trị đột quỵ
  => Hiện thực mới của Nhật
  => Tại sao gạo tím đen ...
  => Thay đổi chánh sách Nhật
  => Nghĩ về tuổi thọ
  => Tế bào -B hay không tế bào -B
  => Hạnh phúc 2.0*
  => Molly nhà tôi bị bịnh rồi !
  => Khám tổng quát
  => Bệnh bao tử
  => Bệnh viêm
  => Thằng Cà Quẹo
  => Resveratrol
  => Ngộ độc thực phẩm
  => Cá mập
  => Resveratrol - Phần 2
  => Hội chứng trống ổ
  => Đối kháng thuốc trụ sinh
  => Coi chừng chó dữ
  => Các mặt trăng
  => Tiến trào vì sao TZO
  => Từ hận chính mình đến câm thù kẻ khác
  => Sâm ngoại quốc và sâm VN
  => Bệnh bạch cầu
  => Tình Cầm
  => Bệnh lú lẫn Alzheimer
  => Lỗ đen
  => Giải thoát
  => Mùa vu lan...
  => Đạo thờ Bà
  => Cập nhật tiến bộ thiên văn
  => Cao nguyên phố núi ..Phần 1
  => Tỉnh Hải Nam
  => Cao nguyên phố núi - P2
  => Bênh ZiKa
  => Môi trường không khí
  => Bệnh EboLa
  => Thảo mộc - 1
  => Chém cha cái khó
  => Tham dự MeKong...
  => Thảo mộc và tâm linh 2
  => Thão mộc và hành vi P3
  => Bệnh Dịch
  => Đại dương và biến đổi khí hậu
  => Đạo đức và di truyền học
  => Giáo Sư Phạm Hoàng Hộ
  => Tưởng nhớ Giáo sư Phạm Hoàng Hộ
  => GS Phạm Hoàng Hộ 1929-2017
  => Điếu văn lễ tang GS PH Hộ của TDH
  => Điếu văn của GS Trương trong tang lễ GS PH Hộ
  => Những năm ảo vọng- Giáo Sư....
  => Sản xuất&Thương mại lúa gạo...
  => Duyên nợ với quê hương
  => Chuyện gạo lứt muối mè
  => Ba thê, núi sập...
  => Những đứa con tinh thàn
  => Ba Thê, Núi Sập cung đường...
  => Sức khỏe và tuổi già
  => Sức khỏe và tuổi già P2
  => Sức khỏe và tuổi già P3
  => Hải đảo Haiti và tôi
  => Bỏ cái tật ghiền
  => Sức khỏe và tuổi già P4
  => Rừng và con người
  => Mùa lễ ăn kiêng Phục Sinh
  => Hiện trạng rạn san hô...
  => Hydropower and....
  => Cách mạng kỹ thuật ...
  => Hydropower ...P2
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P2
  => Cách mạng công nghệ...P3
  => Biển và con người
  => Cách mạng công nghệ...P4
  => Cách mạng kỷ thuật 5
  => Biễn và con người P2
  => Cách mạng kỹ thuật...P6
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P7
  => Cách mạng kỹ thuật sinh học P8
  => Thầy Thái Công Tụng
  => GS Thái Công Tụng:-Rừng lá phổi....
  TRANG BẠN VIẾT
  TRANG THƠ
  SƯU TẦM ĐIỆN BÁO
  GIẢI TRÍ
  ẨM THỰC
  ĐẶC SAN
  Xuân Bính Thân
  Đặc san xuân Đinh Dậu
  upload
Biết rõ hơn đôi chút...
19/3/2015

Tiến bộ vật lý học ngày nay, con em Việt Nam nên biết thêm  :

 

 
Năm 1949 học ban tú tài tóan trường Chasseloup Laubat ( nay là Lê Qúy Đôn ? ), chúng tôi chỉ được nghe  thóang qua  lý thuyết Einstein khi giáo sư Pháp dạy triết lý giảng  về  triết học Bergson  và ở môn vật lý học thì chỉ  nghe nói về  lý thuyết Newton. Nay thì tình trạng này  đã và đang thay đổi nhờ nhiều  thí nghiệm táo bạo  các viễn vọng kính  tiến xa chưa bao giờ thấy  và ở vài ca  nhiều phương cách hòan tòan mới thu thập dữ liệu, điềm tĩnh nghiên cứu cách nào trọng lực- gravity cư xử quanh vài vật thể cực kỳ nhất vũ trụ. Theo  Neil Cornish, một nhà vật lý học viện đại học bang Montana State University, đúng là nơi lý thuyết tương đối tổng quát - general relativity  thật sự đang tiến tới.  Những viễn vọng kính uy vũ đã xem xét nhìn những nấc cụt  tí teo trong tiếng kêu vo vo của các xác chết ngôi sao, tên gọi là pulsars. Một cố gắng tòan cầu sẽ chụp hình nay mai  lần đầu tiên  một lỗ đen - black hole .  Và những máy dò  to lớn làn sóng hấp dẫn -  huge gravitational wave detectors sẽ rà dò - scan hàng ngàn thiên hà, xem xét những gợn sóng lăn tăn ở  cấu tạo vũ trụ của không gian - thời gian ,  space- time . Mỗi thí nghiệm này, vài lọai là những thí nghiệm  tham vọng nhất chưa hề thấy, sẽ thử nghiệm - test một lý thuyết mà chỉ một người  viết ra trên giấy bằng bút chì  cách đây một thế kỷ. Tuy nhiên, đa số các nhà vật lý học vẫn còn cá cuộc trên người này , là Einstein. Sau đây  là Adam Hadhazy , nhà viết tự do về Khoa học, hiện căn cứ tại bang New Jersey- Hoa Kỳ, giải thích về lý thuyết tương đối Einstein ở nguyệt san Khám phá -  Discover, số tháng tư năm 2015.      
 
 
    I- Thử nghiệm  lý thuyết tương đối- relativity
 
     Khi ông tiết lộ lý thuyết tổng quát về tương đối, Albert Einstein  không  hòan tòan được khen ngợi đón  chào. Hầu như không một ai biết tận tường tóan học cần thiết để hiểu rỏ những ý kiến trừu tượng của Eintein, và lúc đó  ông cũng chưa có chứng cớ hổ trợ chúng.     Thế những  trong vòng một thế kỷ kể từ khi  nó được đề nghị,  lý thuyết Einstein  tiếp tục trải qua mỗi ngày mỗi nhiều hơn các thử nghiệm chặc chẻ. Nó vẫn duy trì giải thích tốt đẹp nhất của chúng ta về hiện tượng trọng lực - gravity. Lý thuyết đã chịu đựng  mọi thứ tiên đóan   hoang dại, đa số  sôi bỏng  như sau: sự hấp dẫn - gravitation  cư xử như nhau với tất cả các nhà quan sát, thành quả  từ làm cong đi “ không gian - thời gian, space-time” của cấu trúc  vũ trụ.
     Các khái niệm Einstein đã được xác nhận - đúng như là ông ước đóan, theo những kích thước từ một bánh mì kẹp chỉ dài 30 cm  đến những cụm thiên hà  rộng hàng triệu năm ánh sáng ( 1 năm ánh sáng là  9460 tỉ km ). Giữa đó, lý thuyết tương đối tổng quát đã để dấu lại cho Hệ thống Định Vị Tòan Cầu - Global Positioning System, GPS  trong khi  giải thích  các qủi đạo  hành tinh bất thường  và các nhảy múa cái chết xoay tít   của các ngôi sao khổng lồ còn sót lại. Theo nhà vật lý học Clifford Will Viện Đại học Florida, “ chúng ta vẫn còn sử dụng lý thuyết này đã được sáng chế cách đây 100 năm, và nó vẫn họat động tốt đẹp  một cách đáng ngạc nhiên  ở nhiều tình trạng khác nhau”.  Sau đây là 6 thí dụ cách nào lý thuyết cột mốc Einstein đã đứng vững ở các thử nghiệm ( không gian và ) thời gian.
 
    1- Sao Thủy - Mercury  một trục trặc của  ma trận - matrix Newton:  đám rước của Sao Thủy ở điểm gần mặt trời nhất - perihelion  procession of Mercury     
    Định luật về trọng lực của Isaac Newton có lẽ ăn  mừng lớn nhất vào giữa thập niên 1800  cùng khám phá ra  Sao Hải Vương - Neptune .  Năm 1846, nhà tóan học Pháp Urbain Le Verrier nhai lạo xạo các con số về quỉ đạo kỳ quặc của   Sao Thiên Vương - Uranus , có thể gây ra  bởi một thân thể to bự khác, và chỉ vài tháng sau các nhà thiên văn Đức  chấm ra Sao  Hải Vương  luẫn  quẩn  tại nơi các luật Newton  tiên đóan. Khôi hài thay, chính một khác biệt quỉ đạo khác,  trở thành  một tiếng chạm cốc loảng xỏang ở áo giáp Newton, mà  các ý kiến Einstein mở cửa  rộng toang.
      Năm 1859, Le Verrier nhấn mạnh là hành tinh Sao Thủy đã tiến tới vị trí  quỉ đạo  gần mặt trời nhất rồi , tên Anh là perihelion , nữa giây đồng hồ  sau thời biểu định. Theo Daniel Holz, giáo sư vật lý học Viện đại học Chicago “ Sao Thủy   không cư xử đúng  hẳn phương cách  Newton nói nó phải làm”.  Cái gọi là  đám rước của perihelion Sao Thủy không nhiều:   nó  họat độ sai lầm mỗi quỉ đạo chỉ chừng một phần triệu phần trăm các tiên đóan Newton.  Tuy nhiên theo mỗi lần  xoay tròn ( Quỉ đạo Sao Thủy là   88- ngày năm ), hành tinh cứng đầu  xuất hiện sai lạc  trong thời gian perihelion từ nơi các nhà thiên văn học chờ đợi nó .
 
   Thọat tiên họ  giả thiết  là, cũng như  với giải pháp Sao Thiên Vương, một hành tinh khác phải hiện diện  gần mặt trời hơn, làm tai hại cho quỉ đạo Sao Thủy. Thế giới phỏng đóan này   còn có tên   là Vulcan. Nhiều chục năm tìm kiếm cũng không tìm thấy thế giới cháy sém này.  Einstein bước đến.  Năm 1915, lý thuyết mới tinh  của Einstein  xác nhận chính xác  tính kỳ quặc của Sao Thủy, cuối cùng là do  sai lệch - cong đi  của không gian - thời gian  do khối lượng  đồ sộ của mặt trời sản xuất ra.
    Những  đám rước  - processions của perihelion tương tự, tất cả đều  thỏa thuận hòan tòan  với tương đối tổng quát, sau đó đã được tư liệu cho những hệ thống Ngôi sao khác , tên gọi là pun xa -  ( sao  trung hòa tử ) hai chiều- binary pulsars.  Những cặp ngôi sao trung hòa tử -- neutron này, các sao khổng lồ sụp đổ  còn sót  lại  siêu dày đặc - ultra dense -quất vụt  quanh  nhau  đúng hẳn theo Einstein nói  là chúng phải làm điều này, dù rằng không một ai  đã hình dung những vật thể này, mãi cho đến thập niên 1930.
 
 
  2- Làm cong đi như Einstein hay Độ lệch  Ánh Sáng của những Thân thể Vũ trụ
        Thành công thọat tiên của Einstein, giải thích  trò con rối  Sao Thủy,  không phóng ông lên  địa vị siêu sao. Ôm hôn ông chỉ đến vài năm sau, cùng với xác minh  những tiên đóan táo bạo  của  một tương  đối tổng qúat khác:  các vật thể to bự  tỉ như mặt trời  phải làm vênh đủ không gian - thời gian, đẩy các tia ánh sáng đi qua ra khỏi đường đi. Công trình của Einstein  khích động  chú tâm của nhà thiên Văn Anh  Arthur Eddington, nhìn nhận một cơ hội lớn thử nghiệm  độ lệch - deflection ánh sáng này.  Ngày  29 tháng 5 năm 1919, mặt trời  sẽ thuận lợi trải qua một nhật thực - solar eclipse  chận đứng  chói lọi tràn đầy của mặt trời, khi đến gần  một nhóm sáng lạn ngôi sao  phía sau  tên gọi  là Hyades.  Nếu Einstein đúng,  hiện diện  của mặt trời sẽ  làm ánh sáng lệch đi, tế nhị  thay đổi vị trí chúng trên trời.           
     Eddington sắp xếp  một cặp thám hiểm, một tới Sobral -  Ba Tây, Brazil và một tới Principe, một đảo ngòai khơi bờ biển  miền Tây Phi châu, để nhìn xem  việc làm cong đi ánh sáng các ngôi sao Hyades, khi bóng râm  nhật thực  quét khắp Tây Phi Châu và Brazil .   Chắc chắn  là  sự lệch  chỗ nhỏ nhoi tiên liệu của ánh sáng các ngôi sao  đã hiện rỏ rệt. Tin tức khám phá này đăng tít trang đầu ở mọi báo chí tòan cầu  với London Times số  ngày 7 tháng 11 tuyên bố : “ Cách Mạng ở Khoa học/ Lý thuyết mới  của Vũ trụ/ Các ý kiến của Newton bị lật nhào.”  Einstein, đáng ngạc nhiên cho  một nhà vật lý học, đã trở thành một tên tuổi gia thất Anh.
      “ Lăng kính sự hấp dẫn”  tạo ra  bằng cách làm cong đi ánh sáng, xuyên qua không gian - thời gian bị vênh, trở nên  một dụng cụ thiết yếu  thăm dò vũ trụ. Will nói: “tôi gọi  nó là quà tặng của Einstein cho  thiên văn học.”  Các cụm thiên hà địa vị nổi bật  có thể làm vênh  và phóng đại ánh sáng các tiền thiên hà - protogalaxies xa xôi và nổi bật, chẳng hạn, giúp các nhà vũ trụ học  thoáng nhìn những thời kỳ khởi thủy của vũ trụ .       
 
 
  3- Trải dài Ánh sáng và Thời gian hay Thay đổi Đỏ do Hấp dẫn - Gravitational  Redshifting  của Ánh Sáng
        Song song cùng hai tiên đóan trước, thí dụ thứ ba  hòan thành ba  thử nghiệm cổ điển  Einstein cho là cực trọng, chứng minh tương đối tổng quát và đây là một thử nghiệm Einstein không còn sống để  nhìn thấy. Tương đối thừa nhận là đúng là ánh sáng  ra xa khỏi một  vật thể khối lượng to bự, trọng lực của bẻ cong không gian - thời gian trải dài ánh sáng, tăng thêm  chiều dài làn sóng nó. Với ánh sáng, chiều dài làn sóng xếp ngang hàng năng lượng  và  màu sắc; ánh sáng ít năng lượng hơn có khuynh hướng hướng về phần màu đỏ của  quang phổ  hơn là các chiều dài làn sóng ngắn hơn, nghĩa là ánh sáng xanh dương.  Ảnh hưởng “ thay đổi màu đỏ - redshifting”   hấp dẫn tiên đóan này  đã rất yếu kém  khó thăm dò được hàng chục năm qua, nhưng năm 1959, nhà vật lý học  Harvard  Robert Pond  và sinh viên  cao học  của ông là Glen Rebka Jr.  đã có một ý kiến .
    Họ đã thiết lập một mẩu sắt  phóng xạ- radioactive  iron  từ một thân cột thang máy ở một xây cất Harvard, để cho phóng xạ du hành  từ tầng hầm đến mái nhà, nơi đây họ cài đặt  một máy dò - detector.  Dù  nhịp  thang chỉ có 74 bộ ( 22.2 mét ), nhưng cũng đủ cho các tia gamma  mất đi khỏang  hai phần tỉ - trillions   phần trăm  năng lượng chúng, vì uốn cong hấp dẫn của không gian - thời gian   của hành tinh khối lượng, theo công viên trò chơi các tiên đóan của Einstein. Hầu đóng đinh kín ảnh hưởng  tương đối này,  NASA  phóng đi, năm 1976, hỏa tiễn  Thăm dò A Trọng  lực - Gravity Probe A rocket.  Lúc này các  nhà khảo cứu  cố tìm một thay đổi  tần số  chiều dài làn sóng - với các chiều dài làn sóng ngắn hơn nghĩa là tần số  cao hơn và ngược lại - vice versa - theo một lọai laser ở đồng hồ nguyên tử. Ở đỉnh cao 6200 dặm Anh( gần 10500 km ), một  đồng hồ trên boong  Gravity Probe A sẽ chạy  đôi chút mau  lẹ hơn đồng hồ ở mặt đất. Khác biệt chỉ là 70 phần triệu,  nhưng cũng đúng theo tóan Einstein tính ra,  cùng với mức  chính xác chưa bao giờ đạt được.
 
  Năm 2010, các nhà khoa học ở Viện Quốc gia Tiêu Chuẩn và Kỷ thuật Hoa Kỳ đi xa hơn nữa, trình bày là cứ một bộ ( 30 cm )  độ cao cao hơn, một đồng hồ   sẽ  chạy 4  four- hundred - quadrillionths   maul ẹ hơn  mỗi giây. Bạn lấy đi theo ý nghĩ là đầu bạn  luôn luôn lảo hóa (già cỗi ) hơi mau lẹ  hơn đôi  chân bạn. Will nói :  “ đó là một thí nghiệm phi thường   đủ sức để đo lường  mọi khác biệt về tỉ xuất  của thời gian  trên một khỏang cách - cự ly rất nhỏ bé. Ở kích thước thực tiễn hơn,  ảnh hưởng như vậy sẽ nêm chặc  Hệ thống Định Vị Tòan Cầu-  GPS , nơi  các vệ tinh quỉ đạo phải được điều chỉnh 38 phần triệu của một giây đồng hồ mỗi ngày, hầu  đứng vững đồng bộ  với bề mặt trái đất. Theo Will, nếu không có sự sửa sai này,  “ GPS sẽ không họat động được” .
 
 
    4- Gián đọan  Ánh sáng hay Ảnh hưởng  Shapiro;  Trì hõan- làm  Chậm trễ Tương đối luận của  Ánh sáng
          Thường được mệnh danh là thử nghiệm cổ điển thứ tư  của tương đối tổng quát và đây là con tinh thần của  nhà vật lý học Harvard  Irwin Shapiro, thí nghiệm  đo ánh sáng cần bao lâu thời gian để du hành từ A đến B và trở lui. Nếu Einstein đúng ý, ánh sáng phải cần lâu hơn nếu trên lối đi có một vật thể khối lượng to bự.  Vào đầu thập niên 1960, Shapiro đề nghị   thử nghiệm này bằng cách làm dội nẩy đi  một tín hiệu rađar khỏi Sao Thủy khi hành tinh này  ở vị trí ngay gần mặt trời ( tính từ viễn cảnh ở Trái đất ). Shapiro  tính ra là trọng lực mặt trời  phải làm chậm trễ  tín hiệu radar khỏang chừng  hai trăm phần triệu ( two- hundred - millionths ) một giây đồng hồ , so với thời gian  trở về từ Sao Thủy  không có mặt trời gần đó.  Shapiro nói: “  điều này không chính xác là một thiên thu - eternity” .
          Các thử nghiệm bắt đầu năm 1966,  dùng ăng ten rađiô  rộng  120 bộ ( 36m )  của đài Quan Sát Haystack MIT.  Dội vọng từ Sao Thủy gần y hệt tính tóan Shapiro.  Nhưng gần kề   chưa đủ tốt đẹp. Đó chỉ mới là  một bất thường trẻ em nhỏ xíu ở quỉ đạo Sao Thủy   có thể lật nhào các định luật Newton. Thế cho nên để xác định ảnh hưởng Shapiro  xa hơn nữa, các nhà vật lý học  rời bỏ  các hành tinh , vì các bề mặt gồ ghề  phần tán vài tín hiệu radar, tiến tới các mục tiêu phẳng lì hơn: phi thuyền không gian . Năm 1979 , các máy đổ bộ Viking landers ở Sao Hỏa - Mars  làm ra một  thử nghiệm tốt đẹp cho sự trì hõan  thời gian Shapiro.  Rồi  năm 2003,  các nhà khảo cứu Ý dò ra một trì hõan  thời gian, ở các tín hiệu truyền thông trên phi thuyền Cassini, đang trên đường bay đến Sao Thổ - Saturn.  Mức chính xác là 20 phần triệu, 20 lần  tốt đẹp hơn các thành quả của Vikings và bạn có biết không, nó đúng y  tương đối tổng quát.
 
 
    5- Bỏ rơi  khoa học hay  Nguyên tắc tính Tương đương-the Equivalence Principle
         Nguyên tắc tính tương đương nằm ở trọng tâm của tương đối tổng quát. Nó tuyên ngôn là các  thân thể “ rơi xuống - fall”   cùng một tỉ xuất  xuyên qua một trường  hấp dẫn- gravitational field,  dù khối lượng hay cơ cấu chúng thế nào đi nữa.  Xây đắp trên ý kiến này , nguyên tắc cũng cho là các định luật vật lý học khác  trong một khung cảnh tham khảo nào đó,  phải họat động, độc lập với sức mạnh trọng lực địa phương;  nói một cách khác  đồng xu bạn búng quay  khi tuần tra  trên một phi cơ, cũng búng quay tương tự đồng xu trên đất .   Thông thường, thử nghiệm  đạt thành qủa  như nhau, dù nơi nào hay lúc nào xảy ra trong vũ trụ. Thế cho nên, các định luật thiên nhiên  phải y hệt nhau  bất cứ nơi nào  và thời gian nào, trải dài  lùi tận Tiếng Nổ Vang -Big Bang .
        Trước tiên hảy đề cập đến phần dễ dàng. Chứng cớ hổ trợ  hình dáng đầu tiên của  nguyên tắc tương đương, thoạt tiên đưa đến cách đây 4 thế kỷ.  Năm 1589, nhà thiên văn lừng danh Ý Galileo Galilei, có lẽ ngụy tạo,  giải tỏa các banh từ trên chóp tòa tháp Pisa đang bị nghiêng. Các banh, dù làm bằng vật liệu khác nhau, rất ít bị không khí đối kháng và đụng đất cùng một lúc. Bốn thế kỷ sau, năm 1971, một trình diễn  khêu gợi hơn xảy ra trên Mặt trăng . Trong sứ mệnh Apollo 15,  phi hành gia Dave Scott, cùng lúc thả ra  một búa tạ và một lông vũ. Ở  môi trường mặt trăng không có không khí,  các vật thể cùng rơi xuống và đến bề mặt mặt trăng cùng lúc,  chiếu gương lại thí nghiệm  Galileo. Hai thân thể rơi xuống theo một tỉ xuất giống y hệt nhau, dù chúng khác biệt nhau.
     Các phi hành gia Apollo  cũng để lại đằng sau những phản chiếu - reflectors  trên bề mặt mặt trăng. Những tấm guơng kỳ quặc này   đã giúp các  nhà khoa học  dội ngược các lasers khỏi mặt trăng  để đo lường chính xác vị trí nó  đối với Trái đất, xuống khỏang  4 phần trăm một ngón Anh ( ngón Anh= 25,4 mm ). Những dòng đọc này cung cấp một thử nghiệm nghiêm khắc  của khái niệm “ Rớt xuống tương đương - falling equivalently”  cũng như  ý niệm liên hệ là các định luật thiên nhiên  phải được áp dụng ngang nhau  tại mọi nơi. Cho đến ngày nay, hàng chục năm dữ liệu  từ các thí nghiệm lasers  xếp hạng này, thỏa hiệp  với tương đối,  xuống  tới mức  một phần tỉ của một phần trăm.
      Thiết đặt  cũng đóng chốt  gia tốc mặt trăng về phía mặt trời  như Trái Đất, giống y hệt  các vật thể Galileo và Scott thả rơi xuống.  Nói cho cùng, theo nguyên tắc tính tương đương “ thật sự bạn đã thả rơi  Trái Đất và mặt trăng quanh mặt trời”  , theo lời  Kolz, viện đại học Chicago.
 
    6-  Không gian - Thời gian, quay tít và kéo lê thê hay các Ảnh hưởng khung kéo lê thê và trắc địa học - geodetic   
       Quan điểm của Einstein về không gian - Thời gian thật ra rất nhẻo nhẹt. Một tương suy biết rỏ hình dung ý kiến này là tương tương Trái Đất  như thể một banh gỗ  trò chơi lăn banh  đặt trên một tấm vãi lò xo trò nhào lộn.  Thế nào cho  một  vật thể  lăn gần hành tinh /trái banh sẽ có đường đi  bị thay đổi  vì lực  hấp dẫn uốn cong của Trái Đất.  Nhưng lò xo nhào lộn  tương suy ra chỉ là một phần của hình ảnh tương đối tổng quát.  Nếu lý thuyết đúng, một thân thể  khối lượng  quay tít  kéo theo song song không gian - thời gian , tương tự một thìa - muổng  quay tít trong mật ong.
    Khoảng năm 1960, các nhà vật lý học mơ tưởng đến một thí nghiệm rỏ ràng, hầu xem xét cả hai tiên đóan. Bước 1 :  Đặt máy quay hồi chuyễn- gyroscope trên boong một vệ tinh đang bay quanh Trái Đất. Bước 2 : Nhắm thẳng hàng một phi thuyền và máy quay hồi chuyễn  với một ngôi sao  tham khảo, sử dụng  làm căn bản so sánh. Bước 3: nhìn những thay đổi về nhắm thẳng hàng các máy quay hồi chuyễn, xem cách  xa bao nhiêu của thẳng hàng  chúng  đã bị ảnh hưởng hấp dẫn  Trái Đất kéo đi lê thê .
      Sau đó,  đặt tên là Thăm dò Trọng lực B ( một kế tiếp theo  phân cấp cho Thăm dò Trọng lực A ) , thử nghiệm  chỉ trở thành kỷ thuật làm được  44 năm sau ( và tốn 750 triệu đô la Mỹ ).  Thành quả, tuyên bố năm 2011, đã  khó khăn thắng cuộc:  dù có chính xác chưa bao giờ xảy ra  và chờ đợi nhẫn nại, những sự không thẳng hàng bé tí xíu vẫn còn là một thách thức cho phân tích dữ liệu. Nhưng cuối cùng, các đo lường  một lần nữa  ủng hộ Einstein. Trái đất xoay tít thật sự đã  kéo lê thê không gian - thời gian theo mình.
     Tương đối tổng quát  đã nắm chặc tốt đẹp  10 thập niên qua. Nhưng những xét xử vẫn chưa chấm dứt . Dù cho các thử nghiệm đáng thán phục và nghiêm khắc mấy đi nữa,  không một thử nghiệm nào đã xảy ra  trong vương quốc  trọng lưc quá ư mạnh mẽ,  ngay gần các lỗ đen - black holes.  Ở những môi trường thái cực như thế, các lý thuyết Einstein  có cơ sẽ bị tháo gỡ, hay - theo những ghi chép theo dấu của  con người -  sẽ làm chúng ta kinh ngạc hơn nữa  với sức lực tiên đóan của chúng.  Will nói: “ Chúng ta thật sự nhìn xem ở các thăm dò,  những tiên đóan  của tương đối tổng quát  sâu đậm hơn nữa. Chúng ta không nên  bỏ đi thử nghiệm nó” .
   
 
 II-  Xa hơn Einstein
 
    Tại sao các nhà khảo cứu  lại cố tình chứng minh lý thuyết Einstein đúng hay sai ? Không phải đơn giản  ông là một nhân vật cao cả, tên đồng nghĩa với  thiên tài , một người có công trình tạo dáng sâu đậm cho ngành vật lý học trên hơn một thế kỷ.
 
    Thay vì, phần lớn khích lệ gốc gác  từ chính ngay trọng lực  trước đó là một vấn đề con trẽ ở lảnh vực.  Các nhà vật lý  học, kể cả  Einstein, từ lâu đã hy vọng  họa kiểu một lý thuyết thống nhất  của vũ trụ , nhưng  họ đã  chật vật phấn đấu  để đưa trọng lực  nhập vào các lực cản bản khác. Thành quả  là hiện nay chúng ta  có một lý thuyết trọng lực ( tương đối tổng quát của Einstein ) và một lý thuyết riêng biệt cho mọi điều gì khác ( “ mô hình tiêu chuẩn” của vật lý học hạt tử - particle physics ). Tiếc thay, hai lý thuyết  cực kỳ thành công này xung khắc nhau  và đôi khi còn trái ngược nhau nữa.
     Cách xếp đặt này không làm hài lòng các nhà vật lý học , thảy đều tin tưởng là phải có  một lý thuyết thiên nhiên  duy nhất cho  mọi điều.  Manh mối hòan tất  thống nhất tìm kiếm đã lâu ngày  có thể đến  từ một hiểu biết tốt đẹp hơn cách nào và ở những trường hợp nào , tương đối tổng quát tan vỡ. Đó là lý do tại sao các nhà khảo sát  đã cố đẩy  lý thuyết  tới mức tối đại, cốt tìm xem nơi nào nó sẽ chùn bước, hầu hình dung ra phương cách hay nhất  nối kết trọng lực với phần còn lại của vật lý học .
 
 
  Tất cả  đều tương đương
 
  Các nhà khảo cứu nhìn nguyên tắc  tương đương( EP ) , một tín điều trọng tâm của tương đối tổng quát như thể là một đại lộ tấn công hứa hẹn, có cơ lái  họ về  lý thuyết cuối cùng của mọi điều . Nói đơn giản , nguyên tắc  tương đương   cho rằng mọi thân thể  dưới ảnh hưởng của  cùng một  trường hấp dẫn kinh nghiệm cùng một gia tốc, dù cho khối lượng hay vật liệu chúng thế nào đi nữa.  Một ưu điểm của chiến lược này , đến nay, mọi cố tâm đáng tin cậy đẻo gọt ra  một lý thuyết thống nhất, dẫn nhập những lực  sẽ gây ra những thay đổi  quá nhẹ nhàng cách nào chất liệu - matters tương tác  với trọng lực. Nếu những lý thuyết này đúng, và chúng ta nhìn xem đủ gần, chúng ta sẽ nhìn “ các vi phạm EP violations”, những tách rời đi nhỏ bé  khỏi nguyên tắc tương đương.  Nói cách khác,  một viên  gạch vàng kim  cũng sẽ rơi xuống  một tí khác biệt viên gạch bạc , và phân tích tỉ mĩ  những khác biệt này, có thể cung cấp những gợi ý đáng giá cho các nhà vật lý học,  đang cố tâm xây dựng  một lý thuyết thống  nhất không sai lầm .
   Thibault Damour , một lý thuyết gia  của   Viện Học hỏi Cao cấp Khoa học IHES ( Institut des Hautes Études Scientifiques )- Pháp, nói:  “ Chúng tôi không biết ở mức nào  vi phạm    EP ) sẽ lộ diện, nhưng chúng tôi  tin rằng sẽ có một mức đó.   Damour thêm là “ mọi cố tâm thống nhất  các lý thuyết Einstein với các lực khác - một công cuộc ông xem là thiết yếu  cho lảnh vực, sẽ dẫn tới các vi phạm EP”.
    Các thí nghiệm trên Trái đất cho thấy là nguyên tắc vẫn hiệu quả  theo một chính xác là 1 phần 10 ngàn tỉ - trilliọn.  Nhưng thí nghiệm căn  cứ - không gian tên gọi là STEP - Satellite  Test of the Equivalence Principle ( Thử  nghiệm Vệ tinh của Nguyên tắc sự Tương đương)   có thể đặt  ra một thách thức  nghiêm nghị hơn nhiều,  nâng cao thêm  mức chính xác của những đo lường này một thừa tố của 100 000.  Lọai chính xác này có thể đã đủ trình bày cho các nhà vật lý học nơi chính những lý thuyết Einstein bắt đầu  sai dấu kiểm , giải thiết là nó làm được .
 
 
    Bước kế tiếp  
    STEP khởi sự năm 1971, như thể là một dự án luận đề của sinh viên cao học Paul Worden, với nhà vật lý học  Stanford là Francis Everitt trong ban giám khảo  luận đề, rồi sau đó là chánh khoa học gia  cho dự án.  Everitt đã dành nữa thế kỷ đời sống mình  cho thử nghiệm tương đối tổng quát   mà ông  là chánh điều nghiên của  Thăm dò Trọng lực - Gravity Probe B , một sứ mệnh vệ tinh NASA tài trợ để nghiên cứu rồi thì xác minh  một  ảnh hưởng khác của lý thuyết Einstein.
  Bằng cách đi vào không gian  như Thăm dò Trọng lực B, STEP  có thể  bi kịch tính  cải thiện độ chính xác  của các đo lường  nguyên tắc sự tương đương.  Những đo lường này  rất khó thực hiện  trên mặt đất, vì các rung động - vibrations   từ giao thông trên đường xá, chấn động - tremors Trái Đất  và các  rối lọan khác.  Không gian cống hiến một môi trường  yên tĩnh hơn .
   Một ưu điểm khác  liên hệ  đến thời gian quan sát , theo nhà vật lý học James Overdun đã họat động  trên STEP , không liên tục từ năm 1999, gợi ý . Nếu bạn  thả rơi xuống  những trái banh kích thước khác nhau từ  Tháp Nghiêng Pisa, chẳng hạn,  chúng  rơi xuống tự do  chỉ kéo dài vài giây đồng hồ’,  “ Nhưng nếu bạn có thể  thả rơi xuống nhiều thứ  trong không gian và chúng không bao giờ ngừng rơi” . Overduin nói : chúng vẫn ở quỉ đạo, thường xuyên rơi xuống về hướng Trái Đất.  Điều này cho phép một thời gian nới rộng thêm, nhiều ngày hay lâu hơn  để nhìn xem các ảnh hưởng tế nhị.
    Dự án kêu gọi sử dụng bốn cặp” khối lượng thử nghiệm - test masses”  làm ra bằng ít nhất là ba vật liệu khác nhau - tỉ như beryllium , nionium  và platinum- iridium,  được gìn giữ trong một chân không và làm lạnh  xuống đến vài kelvins , giảm bớt  các dao động nhiệt độ  có thể  làm tai hại đến mức chính xác đo lường. Các vật liệu được lựa chọn  để phản chiếu một loạt rộng lớn nhất  có được của các đặc tính hóa học , hầu các  chênh lệch  gia tốc (  dò ra bằng một máy gia tốc - accelerometer trên boong )  sẽ dễ dàng điểm chấm nhất. Một lần nữa , điều này  là để thực hiện các đo lường tỉ mĩ, trình bày xem thử các vật thể thành phần khác nhau có rơi xuống theo tỉ xuất khác nhau không .
    Dù đã trải qua nhiều năm kể từ khi STEP được khởi sự , Everitt không ngừng cố tâm  giúp cho dự án cất cánh . Sứ mệnh đề nghị đã nhận được hổ trợ khảo cứu và phát triễn nhiều chục năm .Nó đã được các pannen duyệt xét uy tín NASA và Cơ quan Không gian Âu Châu tập hợp, và đã được Dan Goldin,  nguyên trưởng cơ quan NASA khen ngợi.  Nhưng dự án  không bao giờ qui tụ đủ  giúp đở  tài chánh cần thiết, dù cho Everitt  không biết mệt mõi làm vận động hành lang quốc hội .  
  Mark Lee, chánh khoa gia chương trình tại NASA , vẫn tin tưởng STEP, gọi nó là “ một trong số thí nghiệm  vật lý học căn bản cực trọng nhất , nhân lọai có thể đeo đuổi” .  Tin xấu cho STEP, theo ông  là sau năm 2004, chương trình  vật lý học căn bản NASA  bị chấm dứt.  Kể từ đó,  nó chỉ được tái sinh bán phần.  
   Everitt  vẫn tràn hy vọng . Ông đã trải qua 40 năm họat động cho Thăm Dò Trọng lực B trước khi vệ tinh được phóng lên năm 2004.  Ông cũng đã mất 40 năm thúc đẩy  phát triễn STEP  và chưa sẳn sàng rời xa nó , dù nay ông đã 81 tuổi. Dẫn chứng  anh hùng danh tiếng hải quân John Paul Jones,  Everitt thích nói : “  Tôi chưa bắt đầu chiến đấu”. Cuối  cùng John  đã thắng trận  ở “ Chiến Tranh Cách Mạng” . Và nếu may mắn. STEP có thể làm tương tự.  Có lẽ , nó sẽ là một thí nghiệm , chung cuộc  tìm ra một vết nứt trong trọng tâm lý thuyết Einstein ;  vết nứt có thể đưa chúng ta  hướng tới một cái gì  tốt hơn : một lý thuyết về vũ trụ, mới mẽ, bao gồm tòan diện .
 
   ( phần II này viết  chiếu theo Steve Nadis một biên tập viên cho Khám phá và Thiên Văn Học, đồng tác giả sách :  Lịch sử  trong tính cọng : 150 năm toán học tại Harvard . Nadis đang  sinh sống tại CamBridge, bang Massachusetts - Hoa Kỳ. )
 
         ( Irvine ,Nam Ca li - Hoa Kỳ ngày 11 tháng 3 năm 2015 )

PHỤ TRÁCH BIÊN TẬP  
  VÕ THANH NGHI
vothanhnghiag@yahoo.com.vn
NGUYỄN THANH LIÊM
huunghi68dvb@yahoo.com


Địa chỉ liên lạc: thnlscantho.3@gmail.com

Sáng lập : Dr TRẦN ĐĂNG HỒNG

Đặc San:
Đặc san XUÂN CANH DẦN (2010)
Đặc san XUÂN TÂN MÃO (2011)
Đặc san XUÂN NHÂM THÌN (2012)
Đặc san XUÂN QUÝ TỴ (2013)
Đặc san XUÂN GIÁP NGỌ (2014)
Đặc san XUÂN ẤT MÙI (2015)
Đặc san XUÂN BÍNH THÂN (2016)
Đặc san XUÂN ĐINH DẬU (2017)

Đặc san "Lưu Bút Ngày Xanh I (2010)
Đặc san Lưu Bút Ngày Xanh II (2011)
Đặc san Lưu Bút Ngày Xanh III (2012)
 
Advertisement  
   
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=