Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5 _Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc
 
thnlscantho-5
QUYỂN 5  
  TRANG CHỦ
  TIN TỨC
  TRANG KHOA HỌC
  => Cuộc đời và di huấn của nữ thiền sư
  => Năm dê nói chuyện mèo
  => 31 ngày rong chơi... 170 -171
  => Cây sơ ri Gò Công
  => Tái cơ cấu sản xuất lúa gạo VN
  => Nhà sáng chế laser Charles Townes qua đời
  => Tai nạn hạt nhân
  => Bệnh tiểu đường
  => Dỏm khắp mọi nơi
  => Ba cái chuyện ruồi bu kiến đậu
  => Thế giới thực vật quanh ta
  => Mừng ngày quốc tế phụ nữ
  => Chúng ta không còn nơi nào ẩn núp
  => Rèn luyện kiến tạo nguyên tố mới
  => Chỉ là một chuyến đi
  => 31 ngày rong chơi...172-173
  => 31 ngày rong chơi...174-175
  => Những sách nói về Châu Á..
  => Từ sữa bò đến sữa người
  => Thất bại đa văn hóa
  => Thực phẩm và phóng xạ
  => 31 ngày rong chơi... 176-177
  => 31 ngày rong chơi...178-179
  => Biết rõ hơn đôi chút...
  => Bonjour Việt Nam
  => Ứng dụng vàng trong y khoa
  => Chó tây chó ta
  => Hảy trân quý cuộc sống ngày hôm nay
  => Tóc tơ vàng
  => Thời trang Paris
  => 31 ngày rong chơi..180-181
  => 31 ngày P 182-183
  => Tình trạng chạy đua vũ khí..
  => Máy gia tốc hạt nhân
  => Có nên ăn chay hay không
  => 31 ngày rong chơi..184-185
  => Dồn điền đổi thửa ở Miền Trung và ĐBCL
  => Xử dụng kim loại đất hiếm
  => Bệnh than kinh niên
  => 31 ngày P 186-187
  => Nói láo hay nói thiệt
  => Tiến bộ ở ngành sinh học
  => Dồn điền đổi thửa Miền Trung
  => 31 ngày rong chơi 188-189
  => Cọ dừa Oil palm
  => Đăng cay ngọt bùi mùa phục sinh
  => Phát minh khoa học... P1
  => 31 ngày lang thang P 190-191
  => Du khách mang siêu khuẩn..
  => 31 ngày rong chơi 192-193
  => Ngừa ung thư tùy thuộc
  => Hiểu thế nào là Cửu huyền
  => Kỳ thị chủng tộc tại Canada
  => Vỏ khí hạt nhân - P 1
  => Vỏ khí hạt nhân . Phần 2 và 3
  => Phát minh khoa học từ bắt chước ... P2
  => 31 ngày P 194-195
  => Phải chăng chuyện động đất...
  => Thời trang Cali năm 2015
  => Nỗi khổ của phiến quân...
  => 31 ngày rong chơi 196-197
  => Mục và súc khác nhau thế nào
  => Tản mạn về tôm hùm Bắc Mỹ
  => Đã và sướng gì đâu
  => Anh hùng kín đáo...
  => Dã man, tàn nhẫn...
  => Nước và con người P1
  => Discreet hero - Vargas Llosa
  => 31 ngày P 198-199
  => Khi Bác sỷ bị ung thư não
  => Kỹ thuật sinh học Crispr
  => Nuôi dế làm thịt bíp tết
  => Chuyện ngày về
  => 31 ngày rong chơi miền Đất Phật. P 200-201
  => Xử dụng nọc độc nhện
  => Nước và con người P2
  => 31 ngày P202-203
  => Học trường quản trị...
  => Xém chết vì rượu
  => Nghiên cứu phát triển Phú Quốc
  => 31 ngày rong chơi...204-Hết
  => Tìm hiểu sinh thái nhân văn
  => Động đất tại Nepal
  => Tiến bộ khoa học - Phần 2
  => Chó và người
  => Chào đón ngày lễ Mẹ
  => Ông uông bà chê
  => Bình thường mới ở Trung Quốc
  => Phim Cô Bé Lọ Lem
  => Cải tổ đại học ở Trung quốc
  => Chấm dứt cải cách ở TQ ?
  => Vô thường - Vô ngã
  => Thách thức thực sự...
  => Khi cao niên mất ngủ
  => Bí mật về xác ướp thú vật ở Ai Cập
  => Chấm dứt cải cách ở Trung Quốc - P2
  => Đụng tường
  => Nướng vỉ, nướng sắt và hội chứng BBQ
  => Thách thức thực sự ở Thái Bình Dương
  => Trường sinh bất tử
  => Ăn nhiều muối và bệnh tăng huyết áp
  => Vùng thiên nhiên Bình Trị Thiên...
  => 20 điều biết hơn..
  => Thư của GS Tôn Thất Trình
  => Hoa Kỳ khảo cứu...
  => Vần đề chủng tộc ở Trung Quốc
  => Bán ảo tưởng
  => Trận động đất sắp tới xảy ra ở đâu
  => VN muốn mua ...
  => Bia Việt Nam - Phần 1
  => Ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Listeria
  => Tại hải ngoại dân nghỉ hưu hay làm gì?
  => Bệnh kém trí nhớ
  => Thuốc kháng sinh
  => Khi cơm chẳng lành canh chẳng ngọt
  => Bia Việt Nam - Phần 2
  => Non cao tuổi vẫn chưa già
  => Tìm hiểu về loài ong
  => Những bộ mặt mới về năng lượng ở Hoa Kỳ năm 2015
  => Thế giới loài hoa trong thi ca Việt
  => Tìm hiểu loài ong - Phần 2
  => Vui buồn ngày Lễ Cha
  => Một người cha tuyệt vời
  => GS Robert Barone
  => Bệnh cảm
  => Nguyên tố Uranium
  => Những bộ mặt mới ... Phần 2
  => Sức khỏe trong tay bạn
  => Khi tui nấu tui ăn
  => Bệnh cúm
  => Mừng hụt
  => Mồ hôi
  => Fast food hay fat food
  => Ngành khoa học dữ liệu
  => Sáu giờ ba mươi
  => Sao Diêm Vương
  => Báo Đất Việt phỏng vấn TS Trần Văn Đạt
  => Bệnh đậu mùa
  => Hội chứng viêm phổi Trung Đông Mers-CoV
  => Chất béo Trans rất nguy hiểm cho sức khỏe
  => Cha mẹ già hải ngoại
  => Chiến tranh tương lai - Phần I
  => Bệnh lao
  => Thịt chó thịt mèo
  => Chiến tranh tương lai - Phần 2
  => Việt Ba lô trên miền đất lạ
  => Bệnh Si đa
  => Tìm hiểu về loài ong - Phần 3
  => Bớt ăn thịt là tốt nhất
  => Sức mạnh mềm của Trung Quốc - Phần 1
  => Bệnh phong đòn gánh
  => Người Việt trồng lúa tại Camargue Pháp
  => Sinh tố B12
  => Cái ngàn vàng của cọp đực
  => Bệnh sốt rét tê liệt
  => Sức mạnh mềm Trung quốc -- Phần 2
  => Tôi có một ước mơ
  => Vợ chồng già lớp tuổi 70
  => Hố đen trong vũ trụ
  => Nội, Ngoại Mông ngày nay
  => Bệnh quai hàm
  => Chuyện khó nói của con kiki
  => Nước Lào ngày nay
  => Nghiện ngập - Phần I
  => Trai hay gái
  => Kiếp tha hương
  => Thèm chất ngọt và bệnh tiểu đường
  => Lycopene trong tomato là gì?
  => Dầu mỡ và sức khỏe
  => Du lịch Canada
  => Hip-hop - P 1
  => Bệnh ban đỏ
  => Nghiện ngập. Phần 2
  => Trời u ám
  => Hip-hop. Phần 2
  => Bệnh ho gà
  => Chúng ta biết gì về Pluto
  => Động đất cấp 9.2
  => Bễ mánh rồi
  => Nước Cam Bốt ngày nay
  => Thèm cơm
  => Bệnh sốt xuất huyết
  => Thời tiết bất thường năm 2015
  => Chúng ta biết gì về hành tinh Kepler-452b
  => Cam bốt ngày nay - Phần 2
  => Uống sữa bò có tốt cho sức khỏe không?
  => Niềm vui cao niên
  => Bệnh dịch tả
  => Hoa dại làm mù lòa
  => Thái Lan ngày nay - Phần I
  => Bệnh giun chỉ
  => Bệnh tâm thần
  => Bệnh nói láo
  => Bệnh đau gan C
  => Bàn tay lông lá của tập đoàn kỹ nghệ thực phẩm
  => Giải quyết lương thực trong hiện tại và tương lai
  => Nước Thái Lan ngày nay - Phần 2
  => Bệnh sốt Đức Rubella
  => Khuyên đừng uống rượu
  => Súp Vi Cá
  => Giải quyết lương thực ... Phần 2
  => Mã Lai Á ngày nay
  => Đời đẹp như mơ
  => Vai trò của sinh tố trong cơ thể
  => Mùa vu lan
  => Tôi phạm tội sát sanh trợ tử thú y
  => Giải quyết lương thực. Phần 3
  => Mã Lai Á ngày nay - Phần 2
  => Singapore ngày nay - P 1
  => Nhà máy phát điện không thải khí nhà kiếng
  => Gai cột sống
  => Mí mắt sụp một bên
  => Cẩn thận với thuốc thiên nhiên
  => Singapore ngày nay - P 2
  => Du Lịch Thánh địa
  => Bệnh Multiple Myeloma
  => Bệnh ngứa của người bơi lội
  => Đưa em lên đỉnh tuyệt vời
  => Chúng ta có thể đảo ngược lão hóa được không?
  => Lạm bàn phát triển tỉnh Đồng Nai - Biên Hòa
  => Thánh Địa Indein
  => Bệnh tuyến giáp trạng
  => Dược thảo và tác dụng phụ nguy hiểm
  => Nam nữ bình quyền
  => Long An - Phần I
  => Bệnh Paget
  => Trở lại Kalaw, Mayamar
  => Trồng nho độc đáo trên đất núi lửa
  => Việt nam trước nguy cơ nước biển dâng cao
  => Chuyện du học bằng ghe
  => Nước biển đang dâng cao trầm trọng
  => Long An - Phần 2
  => Hải phòng xưa và nay
  => Cá tôm sò ốc ăn sống được không
  => Ung thư máu
  => Tìm hiểu về loài kiến
  => Obama và Á châu
  => Hiện có bao nhiêu cây rừng trên thế giới
  => Bệnh viêm gan B
  => Bệnh suyễn
  => Nhiệm vụ của phổi
  => Hạnh phúc đối diện tử sanh
  => Xã hội đen
  => Nạn phá rừng hiện nay trên thế giới
  => Nhức đầu
  => Bệnh lao bò
  => Ngày tàn của thuốc kháng sinh
  => Áp dụng biến đổi di truyền sản xuất thuốc trị ung thư
  => Chất béo trong máu
  => Nghĩ về tâm từ và nhân ái
  => Xã hội đen Nhật
  => Tại sao sâu keo bài tiết phân lên đọt bắp
  => Ho
  => Guayule
  => Không có chết, không có sợ
  => Hảy an nhiên trong tỉnh thức
  => Tảo xanh có thể trị mắt mù
  => Hảy nhìn Trung quốc Tập Cận Bình làm gì?
  => Xã hội đen Nhật - Phần 2
  => Bệnh thống phong
  => Palm oil và sự mất dần rừng nhiệt đới
  => Đạp xe, một cái mode đang lên tại hải ngoại
  => Trứng gà tại...
  => Uống cà phê chiều tối và giấc ngủ
  => Kỷ thuật - Technology ngày nay là gì đây ?
  => Bịnh Đính Xương
  => Virus influenza
  => Chồng giận thì vợ bớt lời
  => Thế giới chấm dứt phá rừng vào năm 2030
  => Kỷ thuật - Phần 2
  => Cần sa
  => Bệnh mắc toi
  => Ông đi đường ông, tui đường tui
  => Vua Quang Trung vị anh hùng dân tộc
  => Săn heo rừng ở Phi Châu
  => Bải biển Silicon Beach Nam Cali
  => Thoái vị của xương
  => Bác sỉ thú y nói chuyện về gạo
  => Nạn đói đang hoành hành thế giới do thất mùa
  => Trần Hưng Đạo đánh tan quân Nguyên - Mông
  => Mi Nô và tôi
  => Tương lai thực phẩm
  => Bệnh vẩy nến
  => An toàn vệ sinh thực phẩm trên thế giới, một ảo tưởng
  => Nắng mưa là bệnh của trời
  => Đổi đời
  => Nhớ về đồng nghiệp xưa
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 1
  => Bệnh loãng xương
  => Lê Lợi đánh thắng quân Minh
  => Gió đã xoay chiều: cỏ ngọt Stevia
  => Chuyện tám trứng
  => Cỏ cây cũng biết phỉnh lừa
  => Sông ngòi Miền Trung
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 2
  => Bệnh Giang mai
  => Trồng lúa cổ truyền - P 1
  => Về những phản hồi II
  => Áp dụng sinh học di truyền vào công nghệ thẩm mỹ
  => Chữ Tâm trong văn học Việt
  => Molly
  => Tình Quảng Tây - Phần 1
  => Trồng lúa cổ truyền - Phần II
  => Chuyện hưu nai
  => Tại sao động vật chọn sắc đẹp làm tiêu chuẩn chọn bạn tình
  => Tỉnh Quảng Tây - Phần II
  => Triệu chứng tiên khởi bệnh gan
  => Phát triển trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 1
  => Nhứt vợ nhì trời...
  => Khoa học có khả năng làm trẻ hóa con người
  => Con Thắm
  => Bản nhạc mùa hè
  => Tỉnh Quảng Đông - Phần 1
  => Bịnh tiểu đường
  => Trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 2
  => Cá salmon tại Bắc Mỹ
  => Phỉnh gạt để sinh tồn
  => Thần dược
  => Quảng Đông - Phần 2
  => Bệnh ung thư
  => Đông Tây Tam kiệt
  => Trồng lúa cỗ truyền thời Bắc Thuộc - P 1
  => Loài động vật thủ đoạn lưu manh
  => Hiện tượng thực phẩm chức năng
  => Xa kê Nhật ngày nay
  => Chập chờn bóng ma
  => Hai kiểu trang sức thiếu nữ Âu Mỹ thời nay - Phần 1
  => Ngôi nhà ma
  => Bệnh phong cùi
  => Trồng lúa cỗ truyền - Phần 2
  => Hai kiểu trang sức ... Phần 2
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu
  => Tản mạn về thịt bò thịt trâu
  => Bình trữ điện
  => Bệnh tim
  => Bộ óc trẻ sáng lạng nhất năm 2015
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu - P 2
  => Nên chọn thịt đỏ hay thịt trắng
  => Cầu Mỹ Lợi và kinh tế Gò Công
  => Bình trữ điện - Phần 2
  => Bệnh sốt rét
  => Bệnh giời ăn
  => Chào đón ngày tử tế 13 tháng 11
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc- P 1
  => Áp dụng siêu-vi-thể kim loại trong canh tác hoa màu
  => Tui làm "Chuyên Gia" - Phần 3
  => Pê Ru
  => Tuyến não thùy
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc - P 2
  => Về hưu mới thấy cuộc đời đáng yêu
  => Làm sao tế bào "nói chuyện" với nhau
  => Brooklyn
  => Từ căm thù chính mình đến hận thù kẻ khác
  => Medulla Oblongata
  => Khôi phục rừng ngập măn Kiên Giang
  => Ki Ki
  => Biến đổi khí hậu toàn cầu - P 1
  => Nước Miến Điện
  => Nhân biến cố Paris nghĩ về tâm an trong nghịch cảnh
  => Biến đổi khí hậu - Phần 2
  => Con chim con
  => Nước Miến Điện - Phần 2
  => Nhớ về xứ Mali
  => Tai biến mạch máu não
  => Muốn tới đâu thì tới
  => Biến đổi khí hậu - Phần 3
  => Nấm thông đỏ Nhật Bổn
  => Bạch huyết cầu
  => Thuốc phê captagon
  => Biến đổi khí hậu - Phần 4
  => Tại sao LA lại mất hết nhuệ khí kinh tế so với SF
  => Túi Mật..
  => Thế hệ sandwich VN tại hải ngoại
  => Tại sao đàn bà sống lâu hơn đàn ông?
  => Cập nhật vũ trụ
  => Cá hồi sửa đổi di truyền
  => Khuyến mãi xanh hay tẩy não xanh
  => Tại sao có nhiều bệnh xuất hiện theo mùa
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 1
  => Dây thanh âm
  => Béo phì
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 2
  => Nước lạnh nước mát tuyệt vời
  => Thuốc mới trị chứng đau nhức
  => Giấc mơ con đường tơ lụa mới
  => Trà sữa
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian
  => Tai hại của độc canh một giống thuần chủng
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật
  => Cái lưởi
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 2
  => Nhà Tây Sơn
  => Tầm quan trọng của giáo dục và khuôn mẫu
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật ... Phần 2
  => Yếu tố môi trường gây ung thư
  => Con mắt
  => Thiên đường tại thế đâu xa
  => Chú Hai Nhân
  => Nhà Tây Sơn - Phần 2
  => Tiến bộ kỷ thuật - Phần 3
  => Làn da
  => Từng ngày một
  => Chừng nào cả vũ trụ nổ tan tành
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 3
  => Rượu vang ngày nay
  => Tiệc tùng cuối năm ăn vô biết liền
  => Triễn vọng kỹ thuật năm 2016
  => Đôi môi
  => Mất ngủ
  => Bệnh tim mạch
  => Tiên đoán khí hậu năm 2016
  => Công ăn việc làm tương lai thế giới
  => Người Việt hải ngoại nghĩ gì về bệnh tiểu đường
  => El Nino ảnh hưởng vào đời sống như thế nào
  => Cập nhật hiểu biết "mới" từ năm 2016
  => Năng lượng cơ thể
  => Giấc Ngủ
  => Từ Darwin đến H5N1
  => Khả năng biến đổi hành vi qua ức chế gen
  => Cập nhật hiểu biết mới
  => tuổi trưởng thành
  => Norovirus trên du thuyền
  => Ảnh hưởng của El Nino vào sản xuất ngũ cốc
  => Dân Hoa Kỳ uống rượu thay thế sâm banh nào?
  => Công nghệ ô tô điện
  => Ung thư
  => Lúa gạo qua văn hóa - P4
  => Nước Úc - cập nhật
  => Tâm sự cuối năm
  => Vài khám phá mới cho nông nghiệp
  => Bệnh lẫn
  => Giấc mơ làm giàu
  => Bổ sung bảng hóa học tuần hoàn
  => Đừng nên uống bia....
  => Rượu và sức khỏe
  => Sản xuất và thương mại lúa gạo
  => Phát minh ở đầu thế kỷ 21
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian- P 7
  => Món mặn ngày xuân
  => Biến đổi khí hậu và con người
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 1
  => Ngừa ung thư bằng thực phẩm
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 2
  => Sông ngòi miền Cao Nguyên Việt Nam
  => Một kỷ niệm dạy Lịch Sử
  => Ung thư làm sụt cân
  => Burundanga là gì
  => Mẹo vặt tránh táo bón
  => Dinh dưỡng cơ thể
  => Chuyện tình Bìm và Bip
  => Nhà ơi! Tôi gọi mình là nhà tôi
  => Khoa học tiến bộ như thế nào trong 20 năm tới
  => Có những giấc mơ
  => Phải chăng đây là một chuyện giả tưởng
  => Tỏi
  => Vũ khí Laser của Hoa Kỳ
  => Chiến tranh và hòa bình của Leo Tolstoi
  => Hồi tưởng biến cố sóng thần Fukushima
  => Có loại cholesterol nào tốt cho sức khỏe?
  => Cần sa y khoa
  => Atmospheric aerosol và sự thay đổi khí hậu
  => Môi trường và các vấn nạn ở VN
  => Chuyện bếp núc và kẻ thù vô hình
  => Hong Kong
  => Tôi tốt nghiệp trường làng
  => Chuyện nhà quê
  => Liệu pháp miễn dịch trị ung thư
  => Coi chừng chó tại phi trường Canada
  => Sinh thái Đồng Bằng Cửu Long
  => Thiên đường trốn thuế
  => Tại sao chúng ta cần ngủ
  => Sông ngòi miền Bắc Việt Nam
  => Chuyện vui vơ chồng
  => Tuổi già và niềm vui ảo
  => Đương đầu với hiện trạng xấu dần của ĐBCL
  => Thời trang Cali 2016
  => Trình diễn thời trang Cali - Phần 3
  => Yogurt
  => Trở lại Kalaw(tt)
  => Chào mừng Ngày lễ Mẹ
  => Độc hại của đường fructose
  => Trồng cao su thiên nhiên
  => Thủy triều và con người
  => Hai trái cây kỳ diệu
  => Phán xét người
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN Việt Nam
  => Trở lại K
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN - Bài 2
  => Biết ăn gì đây hở trời
  => Thực vật là nhà toán học tài ba
  => Hạnh nhân nhiệt đới - cây bàng
  => Trận tử chiến giữa kiến vàng và kiến hôi
  => Người mang tim heo
  => Cây trái nhàu - Noni
  => Vận động thường xuyên và sức khỏe
  => Thực vật và con người
  => Liên hệ giữa ung thư và điện thoại di động
  => Bông hồng xanh dương
  => Bắn chim
  => Kính chào sư phụ trong ngày lễ cha
  => Món ăn đặc sản địa phương VN
  => Chuyện vui về ngày lễ cha ở hải ngoại
  => Dùng tế bào gốc chửa trị đột quỵ
  => Hiện thực mới của Nhật
  => Tại sao gạo tím đen ...
  => Thay đổi chánh sách Nhật
  => Nghĩ về tuổi thọ
  => Tế bào -B hay không tế bào -B
  => Hạnh phúc 2.0*
  => Molly nhà tôi bị bịnh rồi !
  => Khám tổng quát
  => Bệnh bao tử
  => Bệnh viêm
  => Thằng Cà Quẹo
  => Resveratrol
  => Ngộ độc thực phẩm
  => Cá mập
  => Resveratrol - Phần 2
  => Hội chứng trống ổ
  => Đối kháng thuốc trụ sinh
  => Coi chừng chó dữ
  => Các mặt trăng
  => Tiến trào vì sao TZO
  => Từ hận chính mình đến câm thù kẻ khác
  => Sâm ngoại quốc và sâm VN
  => Bệnh bạch cầu
  => Tình Cầm
  => Bệnh lú lẫn Alzheimer
  => Lỗ đen
  => Giải thoát
  => Mùa vu lan...
  => Đạo thờ Bà
  => Cập nhật tiến bộ thiên văn
  => Cao nguyên phố núi ..Phần 1
  => Tỉnh Hải Nam
  => Cao nguyên phố núi - P2
  => Bênh ZiKa
  => Môi trường không khí
  => Bệnh EboLa
  => Thảo mộc - 1
  => Chém cha cái khó
  => Tham dự MeKong...
  => Thảo mộc và tâm linh 2
  => Thão mộc và hành vi P3
  => Bệnh Dịch
  => Đại dương và biến đổi khí hậu
  => Đạo đức và di truyền học
  => Giáo Sư Phạm Hoàng Hộ
  => Tưởng nhớ Giáo sư Phạm Hoàng Hộ
  => GS Phạm Hoàng Hộ 1929-2017
  => Điếu văn lễ tang GS PH Hộ của TDH
  => Điếu văn của GS Trương trong tang lễ GS PH Hộ
  => Những năm ảo vọng- Giáo Sư....
  => Sản xuất&Thương mại lúa gạo...
  => Duyên nợ với quê hương
  => Chuyện gạo lứt muối mè
  => Ba thê, núi sập...
  => Những đứa con tinh thàn
  => Ba Thê, Núi Sập cung đường...
  => Sức khỏe và tuổi già
  => Sức khỏe và tuổi già P2
  => Sức khỏe và tuổi già P3
  => Hải đảo Haiti và tôi
  => Bỏ cái tật ghiền
  => Sức khỏe và tuổi già P4
  => Rừng và con người
  => Mùa lễ ăn kiêng Phục Sinh
  => Hiện trạng rạn san hô...
  => Hydropower and....
  => Cách mạng kỹ thuật ...
  => Hydropower ...P2
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P2
  => Cách mạng công nghệ...P3
  => Biển và con người
  => Cách mạng công nghệ...P4
  => Cách mạng kỷ thuật 5
  => Biễn và con người P2
  => Cách mạng kỹ thuật...P6
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P7
  => Cách mạng kỹ thuật sinh học P8
  => Thầy Thái Công Tụng
  => GS Thái Công Tụng:-Rừng lá phổi....
  => Cực đoan và di truyền
  => Ngỡ lòng miǹh là rừng
  => Bài phát biểu trong tang lễ...
  => Đức tin và di truyền
  => The nao la 4D trong toan cau hoa
  => Môi trường là gì
  => Các đại tuyệt chủng sinh vật ...
  => Nữ khoa học gia Tara VanToai ...
  => Yes We Can
  => Nhà maý điện nhiệt hac̣h
  => Moi truong va suc khoe
  => Nha may nang luong nhiet hach
  TRANG BẠN VIẾT
  THÔNG BÁO
  TRANG THƠ
  SƯU TẦM ĐIỆN BÁO
  GIẢI TRÍ
  ẨM THỰC
  ĐẶC SAN
  Xuân Bính Thân
  Đặc san xuân Đinh Dậu
  upload
Pê Ru
12/11/2015

Có lẽ nên cập nhật hiểu biết  hơn về  một số nước Mỹ Châu La tinh:

 

Nước Pê Ru Nam Mỹ La tinh đối  cực nhiều vùng Việt Nam,  tổng thống có lúc nguồn gốc Á Châu



G S Tôn Thất Trình

 

      Dân Việt  biết nhiều hơn ở Nam Mỹ Châu- Châu Mỹ La tinh  về Brasil ,Mễ Tây Cơ - Mexico tuy rằng thời Pháp thuộc đã dạy ở địa lý là Peru- Pê Ru  giàu có , “giàu sụ như  một dân Pê Ru”. Nhưng không biết Pê Ru, diện tích 1 285 216 km2  gần 4 lần hơn Việt Nam , dân số năm  2011 đã lên đến 29 248 493 người, chưa đến ⅓ dân số Việt Nam ,đứng hàng thứ 5 Châu  Mỹ La Tinh, có nhiều tộc dân ,địa hình đa dạng có 84 hệ thống sinh thái - ecosystems trong số 117 hệ thống sinh thái thê giới xếp lọai, chứa nhiều động vật và thực vật di dạng  và đặc biệt trong lịch sử mới đây, năm 1990,  có bầu một tổng thống gốc  Nhật là  Alberto  Fujimori, làm nhiều thay đổi  chánh quyền cho xứ Pê Ru suốt thập niên 1990,  nhưng đã phải từ chức năm 2000 vì nhiều xì căng đan chánh trị .

 

     Vị trí  

 

        

   Tọa độ  Pê Ru là 100 00 vĩ tuyến Nam và 760 00  kinh tuyến Tây.  Nhiều phần  miền Bắc và miền Nam Pê Ru là đối cực - antipodal  với Đông Nam Á . Phía Bắc gần biên giới với xứ Ecuador đối ngược với nước Mã Lai Á   gồm luôn cả  bờ biển Đông và Penang và thành phần kế cận  Bán đảo Kra - Thái Lan ( sắp đào kinh Kra ngang qua bán đảo, có cơ thay đổi tình hình Biển Tây  Việt Nam ? ). Trong khi nhiều đảo Riau Islands  của Inđônêxia  lại đối cực với miền   Bắc Amazon Pê Ru. Miền Nam Việt Nam  mãi cho đến phía Bắc TP  Huế  đối cực  với miền Nam Amazon Pê Ru và Sài Gòn  gần đối cực với thị trấn Atalaya xứ Pê Ru và thị trấn Cuzco  đối cực gần thị trấn Pleiku , Việt Nam. Ngòai phần phía tây nhất, Căm Bốt là đối cực với dãy núi Andes  và bờ biển  kể cả thủ đô Lima  có thị trấn Ayacucho không xa mấy Stung Treng và Huancayo không xa mấy thủ đô Nam Vang - Phnom Penh. Đền đài nổi danh Căm Bốt Angkor Wat   cũng trực diện đối cực với Thành phố Pê Ru Chincha Alta. Góc phía Đông Thái Lan     tương ứng cùng bờ biển Pê Ru  quanh Nazca, và miền Nam Lào đối cực với  vùng bờ biển   ngay phía Nam. Mũi Nam đảo Hải Nam của Trung Quốc chồng lấn cùng điểm cuối Nam Pê Ru.      

  Tổng cọng bề dài  biên giới chung với các nước Châu Mỹ La tinh là  7461km. Chung với Bolivia 1075km, với Brasil là 2995km, với Chile - Chí Lợi  171km, với Colombia  1800km, với Ecuador là 1420km . Bờ biển dài  2414km .  Điểm cực Bắc  là Sông Puturmayo  ở  quận Putumayo District , tỉnh Maynas , Vùng Loreto.  Điểm cực Nam là Pacific Shore  ở quận Tacna,  tỉnh Tacna , vùng Tacna . Điểm cực Tây  là Punta Parin~as , ở quận La Brea ,  tỉnh Talara , Vùng Piura .  Điểm cực Đông   là  Cửa sông Health River ở quận Tambopata , tỉnh Tambopata , Vùng Madre de Dios. Dỉnh cao nhất là  Nevado Huascaran  cao 6 768m ( gấp đôi đỉnh Phăng Xi Păng ) , nơi thấp nhất  là - 34m ( - là dưới mực nước biển ) ở Trũng Bayovar Depression   . Sông dài nhất là Amazon. Hồ lớn nhất là Lake Titicaca ,chung với Bolivia là hồ thông thương , đi lại dễ dàng nhất thế giới.

 

       Đôi chút lịch sữ

 

      Peru có một lịch sử lâu đời  văn hóa Norte Chico  và Đế Quốc  Da Đỏ Inca . Dân Âu  Châu   mãi đến năm 1531  và khi dân Tây Ban Nha ( I Pha Nho )   tiến đến lảnh thổ  và khám phá ra  văn hóa Inca.  Vào lúc đó,  Đế Quốc Inca  tập trung  ở Cuzco ngày nay và theo Bộ Ngọai Giao Hoa Kỳ Đế Quốc này trải dài   từ miền Bắc xứ Ecuador đến  miền Trung xứ Chí Lợi - Chile .  Đầu thập niên  1530   tướng Francisco Pizarro  khởi đầu tìm kiếm  vùng để làm giàu  và năm 1533  chiếm cứ Cuzco. Năm  1535  Pizzarro thiết lập Lima  và năm 1542 , đặt ra một Phó Vương  - Viceroy ở đây    giúp cho Lima kiểm sóat  mọi  thuộc địa Tây Ban Nha  vùng này . Nhắc lại là năm  1623 , 60 năm sau thành lập thủ đô Lima- Pê Ru , nhờ sự vận động của hòang hậu Ngọc Vạn , nguyên là công nương con Chúa  Sải Nguyễn Phước Nguyên mướn đất (thật sự là vô chủ)   lập đồn thâu thuế bảo vệ cho dân Việt  vào lập nghiệp ba bốn chục năm trước (1580 ?)  tại  Đồng Bằng Sông Cửu  Long ở Prey Nokor  và Kras Krobei. Preykor  đọc trại là Tài Gòn - Sài Côn  và Kas Krobei là  Bến Nghé Quận 1 Sài Gòn.

     Tây Ban Nha  kiểm sóat Peru mãi cho đến  đầu thập niên 1800  thì Jose de San Martin và  Simon Bolivar khởi sự  đẩy mạnh nền độc lập. Ngày 28 tháng 7 năm 1821, San Martin  tuyên bố Peru độc lập, nhưng đến năm 1824 Peru chỉ mới hòan tất độc lập bán phần  mà thôi . Tây Ban Nha công nhận nền độc lập Peru  vào năm 1879 .  Tiếp theo độc lập, tranh chấp nhiều lảnh thổ xảy ra giữa  Peru và các nước lân bang. Những xung đột này   đưa tới  Cuộc Chiến Tranh Thái Bình Dương - War of the Pacific,   từ năm 1879  đến năm 1883,  cũng như nhiều  cuộc chạm súng   đầu thập niên 1900.  Năm 1929, Peru và Chile sọan thảo một thỏa hiệp  phân định rỏ ranh giới hai nước,  tuy nhiên không thi hành  hòan tòan, mãi cho đến  năm  1999  và biên cương  biễn hai nước nay  vẫn còn  tranh chấp . Thiết tưởng cũng nên nhắc lại là dân Âu Châu khởi sự tiếp xúc ( qua các linh mục Dòng Tên )  Tây Nguyên năm 1815 và năm 1883  Pháp đã hoàn tất  đánh chiếm tòan cõi  Việt Nam , sau khi phá tan đồn Kỳ Hòa, tổng đốc Nguyễn Tri Phương chống trả yếu đuối, chiếm giữ Sài Gòn  ngày 18 tháng 2 năm 1859 .      

     Bắt đầu ở thập niên 1960,  bất ổn xã hội  đem  tới một nền cai trị quân sự, kéo dài từ 1968 đến 1980 . Cai trị quân sự chấm dứt, khi Tướng Juan Velasco Alvarado  được Tướng Francisco Morales  Bermudez  thay thế năm 1975.  Bermudez  họat động chuyễn Peru vào nền Dân chủ - democracy , bằng cách  làm ra  một bản hiến pháp mới và  tổ chức các cuộc  bầu cử.  Lúc đó  Tổng thống  Belaunde  Terry lại đắc cử (  ông đã bị lật đổ  năm 1968). Tuy trở lui lại dân chủ , Peru đau khổ  bất ổn nặng nề  vào thập niên 1980  vì các vấn đề kinh tế.  Từ 1982 đến 1983, EL Nino  gây ra lụt lội, hạn hán  và phá tan ngành đánh cá. Thêm vào đó, hai nhóm khủng bố  Sendero Luminoso và  Tupac Amaru Revolutionary Movement trổi dậy, gây ra hổn độn  gần khắp cả nước. Năm 1985, Alan  Garcia Perez  đắc cử tổng thống, nhưng  xử lý kinh tế tệ hại tiếp theo, càng phá hại thêm nền kinh tế Peru  từ năm 1988 đến năm 1990.

    Năm 1990, Alberto Fujimori đắc cử tổng thống  và như đã nói trên,  ông  thay đổi lớn  trong chánh phủ  suốt thập niên 1990. Bất ổn tiếp diễn và năm 2000 Fujimori  từ chức  sau nhiều xi căng đan chánh trị.  Năm 2001,  Alejandro Toledo  nhận chức tổng thống và  cố đưa Peru về lại   dân chủ.  Năm 2006,  Alan Garcia  Perez  một lần nữa,  trở thành tổng thống Peru và từ đó  nền kinh tế và ổn định trở lại Peru .  

 

     Khí hậu các vùng địa hình Peru

 

      Phối hợp vĩ tuyến nhiệt đới, các dãy núi  cao, địa hình  biến đổi đa dạng,  và hai dòng hải lưu  ( Humboldt và EL Nin~o )  cống hiến Peru  một lọat khí hậu đa dạng . Về địa hình vùng bờ biển  - costa  là đồng bằng  bờ biển Tây ,   vùng núi non - sierra ở trung tâm là dãy Andes cao và gồ ghề , vùng rừng rú - selva  là các rừng rậm  đất thấp của Lưu Vực Amazon .  Peru là một khí hậu nhiệt đới - tropical  có hai  mùa ẩm ướt và khô hạn.

            

        Vùng trũng lòng chảo Amazon hay  Vùng Amazon thấp

 

          Các phần phía Đông Peru   gồm  Trũng lòng chảo Amazon  hay Selva baja. một vùng   phía Bắc lớn hơn  phía Nam nhiều . Chiếm gần 60% lảnh thổ quốc gia Peru, gồm   Amazon , Mara~non ,  các sông Huallaga  và Ucayali Rivers . Đây là một rừng nhiệt đới rộng lớn với vô số  sông , suối .  Diện tích 700 000 km2, gần  60% tổng diện tích đất nước, giúp cho Pertu   chứa  một rừng nhiệt đới rộng đứng hàng thứ tư  thế giới, sau Brasil, Congo - Kinsasha- Leopoldville, và Inđônêxia .

 

         Các rặng núi Andes    

 

           Dãy núi Anđes  chứa  nhiều lọai tiểu  khí hậu đa dạng nhất Peru.  Bán khô hạn  ở các thung lũng   và ẩm uớt  trên các độ cao lớn  và về phía  các sườn Đông. Lượng mưa biến đổi từ 200 đến 1500mm hàng năm.  Mùa mưa bắt  đầu tháng 10 và chấm dứt tháng 4.  Các tháng mưa nhiều nhất là từ tháng 1 đến tháng 3, đôi khi làm cản trở du hành. Các sường núi phía Tây  rất khô hạn  đến bánkhô hạn và mưa chỉ rơi xuống giữa  tháng 1 và tháng 3.  Trên 2500m ( 8202 bộ Anh ) nhiệt độ thay đổi   ban đêm giữa 5 và 150 C ( 41- 59 0 F )  và ban ngày 18-250C ( 64.4- 77.00 F ) . Từ 2500  đến 3500 m ( 8 202 - 11483 bộ ), nhiệt độ biến đổi ban đêm là 0- 120C  ( 32- 53.60F ) và ban ngày là 15-250C (   59-77 0F ). Trên cao hơn nữa, từ  3500 đến 4500m ( 11 483- 14764 bộ ) tại vùng sinh thái  Puna , nhiệt độ biến đổi  từ-10 đến 80C ( 14.0  - 46.40 F )  ban đêm và 150 C( 590F ) ban ngày.  Các vùng cực Bắc của  dãy Andes,  quanh  các vùng Cajamarca và Piura có các tiểu khí hậu  Páramo.

 

        Bờ Biển     

 

       Bờ biển  Peru là  một vùng khí hậu vi tiểu - microclimate.  Bị ảnh hưởng của  Dòng Hải lưu Humboldt, Lúc lắc Nam - Southern Oscillation của El Nin~o, vĩ tuyến nhiệt đới  và rặng núi  Andes.   Bờ biển miền Trung và miền Nam gồm phần lớn là các khí hậu sa mạc bán nhiệt đới  gồm các bờ biển  cát hay đầy đá  và những thung lũng  cắt bên trong núi. Nhiều ngày trời đầy mây phủ và  có khi đầy mù sương mùa đông và trời nắng trong chỉ hơi bụi mù  mùa hè,  mưa chỉ là những giọt  nhỏ nhẹ  hay vừa  vừa, tên địa phương là garúa . Nhiệt độ ít khi dưới 120C ( 53,60F )   hay trên 290C ( 84 0F ).  Ngọai lệ là bờ biển miền Nam  nơi  các đêm đông  có thể lạnh hơn  ( 8-90C , hay 46.4- 48.2oF) .  Mưa giọt nhỏ hày mù sương hay xảy ra ở  bờ biển miền Trung và miền Nam  vào các tháng mùa đông, nhưng ngay  những ngày mùa hè  cũng có vài ngày mù sương .  Không bao giờ nên quên  là  dù ở đây  có thể không ấm áp  như ở các vĩ  tuyến điển hình nhiệt đới,  mặt trời  sẽ  đánh trúng và đốt cháy như thể  bất cứ  nơi nào nhiệt đới khác .  

       Bờ biển  Bắc, trái lại, có một khí hậu kỳ lạ  nhiệt đới - khô, thường mệnh danh  là đồng cỏ nhiệt đới - tropical savanna.  Vùng này  ấm áp hơn nhiều, có các tháng hè không chịu đựng nổi,  nơi  mưa cũng hay  rơi xuống . Vùng  này khác bờ biển Nam  nhờ hiện diện các lùm bụi, các rừng khô xích đạo, các rừng sác, các thung lũng nhiệt đới  gần các sông tỉ như Chira và Tumbes và nổi tiếng về trời nắng trong sáng  hầu như suốt năm.  Nhiệt độ trung bình là 250C ( 770F ) .       

 

     Bờ biển miền Trung và Miền Nam

 

    Như đã nói, hai miền này  có khí hậu sa mạc phụ nhiệt đới, dù rằng vị trí là ở nhiệt đới. Dòng  Hải lưu Humboldt là một nguyên nhân  gây ra khác biệt khí hậu là 7- 80C, lạnh hơn các biển nhiệt đới  bình thường ở 14- 190C, cho nên ngăn cản  xuất hiện các nhiệt độ cao nhiệt đới.  Thêm vào đó, nhờ cao độ  rặng núi Andes, các mây nóng nực từ Amazone  không đến được bờ biển, khí hậu  lạnh lẻo hơn  là ở các vĩ tuyến  nhiệt đới tương tự.  Điều này tạo ra  rất nhiều ẩm độ  và mù sương  vào các tháng mùa đông. Hơn nữa, các núi Andes rất gần bờ biển , một thừa tố địa lý  ngăn ngừa  mây tích - cumulus  và mây tích mưa - cumulo-nimbus xuất hiện. Cho nên một  ảnh hưởng bóng râm  được tạo ra, khiến cho vùng  nhận  rất ít mưa hàng năm. Lượng mưa  trung bình chỉ là 5mm một năm gần  biên giới Chí Lợi  đến 200mm một năm  ở bờ biển phía Bắc núi Andes hơn.

   Bờ biển miền Trung gồm các vùng La Libertad, Ancash và Lima,  có một khí hậu  như mùa xuân hầu hết cả năm.  Các ngày mù sương  và nắng nôi trộn lẫn nhau quanh các đụn cát  ẩm ướt  gần như  suốt năm .Đa số các tháng hè ( 2- 4 ), nhiệt độ dễ chịu  từ 19 đến 210C  ban đêm    và  28-290C  ban ngày. Mùa đông ( 8- 10 )  rất ẩm ướt  nhiệt độ từ 12- 150C  ban đêm và 17-180C  ban ngày.  Mùa xuân ( 11- 1 ) và mùa thu(  5- 7 )  có khí hậu thỏai mái  từ 230C  ban ngày  xuống 170C ban đêm.  Tiến sâu vào nội địa  đến các thung lũng Yunga, khí hậu có khuynh hướng  khô và ấm áp hơn,  cao hơn  thêm khỏang 3 0C bất cứ tháng nào.

    Bờ biển miền Nam  gồm  các vùng Ica, Arequipa, Moquegua và Tacna có khí hậu khô  và ấm áp hơn  ban ngày cho tất cả 4 mùa, dù lạnh lẻo hơn vào mùa đông.  Đây là các vùng nổi tiếng về các đụn cát  và các sa mạc  gây ấn tượng  do khí hậu khô hơn và nóng nực hơn gây ra .  Nhiệt độ vùng này có thể lên đến 360C ( 970F )  ở vùng Nazca trong khi các vùng nội địa  có thể rơi xuống 8- 90C ( 46-480F )  vào các tháng đông. Ban ngày, nhiệt độ ít khi xuống dưới  22 hay  230 C  mọi tháng trong năm.  Điều này phù hợp ý kiến cho là vùng biển Nam  có một khí hậu giống sa mạc hơn, dù rằng các biến thiên nhiệt độ cũng hiện diện như ở mọi vùng khác  trong các vĩ tuyến nhiệt đới. Trời trong vắt  cũng thường có  ở các vùng sa mạc  và dù  ít thường lệ hơn, gần các ghềnh bờ biển , nơi  nhiều lọai cá và động vật biển có vú sinh sống .   

    Bờ  Biển Bắc   

 

     Bờ  Biển Bắc là các vùng Lambayeque, Vùng Piura và Vùng  Tumbes. Chúng có đặc điểm   có khí hậu và địa lý  khác biệt các bờ biển khác.  Lái xe ba giờ đồng hồ  sa mạc Sechura  nằm về  phía Bắc vùng Lambayeque  và phía Nam Vùng Piura, thấy rỏ thay đổi khí hậu từ  sa mạc  phụ nhiệt đới thông thường tìm ra ở miền Nam đến các ảnh hưởng  làm nhệt đới hóa rỏ rệt của  khí hậu khô nhiệt đới  hay đồng cỏ nhiệt đới.  Các thí dụ dẫn chứng điểm này là các rừng  khô nhiệt đới bắt đầu xuất hiện. Chúng là những lùm bụi, cây mộc gai góc, cây carrob, cây  faique, cây huayacan, cây hualtaco, cây palo santo, cây ceibo và trên rừng  sác biển. Đây cũng là  vùng đa dạng sinh học, nơi đời sống hoang dã  điển hình có thể quan sát được như cá sấu, bò sát, kỳ đà, trăn, Pava aliblanca, gấu, con lười - sloth ( bearh ) và nhiều con khác nữa .

      Lý do khiến khí hậu  thay đổi là  sự có mặt của Dòng Nin~o  ấm áp  vào các tháng hè ( 12 đến 4), Hiện tượng El Nin~o có cơ xảy ra  và các đám mây của Rừng Rậm Amazon  bay qua ,  vì  rặng núi mở toang và các vĩ tuyến  thấp hơn của Dãy Andes . Đó là các nguyên do gây ra thay đổi khí hậu  trên đường đi ngắn hai hay ba giờ, nhìn ra được  giữa  Vùng Lambayeque  và tỉnh Sechura, nơi không phải  là thay đổi địa lý, mà là  tăng nhiệt độ  khỏang 6 0C  hay hơn nữa   tùy theo tháng.  Tại bờ biển trực tiếp ngòai khơi  Vùng Sechura, nơi  dòng Humboldt  lạnh và  dòng El Nin~o  ấm áp gặp nhau, cách phía Nam xích đạo chừng 5-6 0 . Từ điểm này, nhiệt độ ấm áp  rất thông thường và không có mùa đông thật sự.  Nhiệt độ trung bình là từ  24.5  đến 270C.  Trời trong, những thung lũng đẹp đẻ, các đất đai bị xói mòn  với  cát đo đỏ, ruộng lúa, các cây cọ dừa,  đồng cỏ, rừng bụi,  sông dày đặc,  các bải biển xanh ngọc ấm đẹp, đất đai cam cam - vàng , cát trong hơn và mặt trời  nóng cháy như ở một cao nguyên Phi Châu nơi không bao giờ có bóng râm cả .

     Tưởng cũng nên nói qua  là mô hình EL Nĩn~o nổi dậy  từ  việc ấm áp lên đáng kể  của Thái Bình Dương xích đạo đem tới  bằng những làn gió trao đổi  yếu kém đi,  bình thường  đẩy nước mặt trời làm ấm  qua phía Tây từ  Châu Mỹ La tinh . Nước ấm trì hõan lại  gây ra một phản ứng trên khí quyễn.  Còn La Nin~a, ngược lại, xảy ra khi khi nước biển lạnh ngoài khơi Peru nổi lên trên mặt biển . La Nin~a có thể đem tới nhiều  mưa to và hạn hán , nhưng theo mô hình đối ngược El Nin~o .Trên phương diện kinh tế toàn cầu  El Nin~o khi thay đổi mô hình mưa rơi, có thể  gây ra hạn hán trầm trong ở Á Châu và Úc  Châu  và mưa như trút  ở Bắc Mỹ . Dân đánh cá Peru  đã biết từ hàng thế kỷ  thay đổi các đàn cá  ở Thái Bình Dương  khi   nước biển ấm áp vào dịp Giáng Sinh - Christmas. Cho nên   thay đổi  có tên là   Chúa Con- Infant  Jesus . Ngày nay, các nhà thời tiết học gọi El Nino là  Lúc Lắc Nam - Southern Oscillation. Hoa Kỳ chỉ cảm giác  hòan tòan El Nin~o  vào tháng hai  nhưng đa số địa cầu đã cảm giác nó rồi.  Chẳng hạn năm 2015 , tỉnh Đắc Lắc đã thấy mưa ít đi vì E Nin~o ( ? ), mực nước ở các ao hồ  chỉ đến 67 % mức bình thường, khiến nhiều người lo ngại sẽ không đủ nước tưới mùa cà phê 2016 .  

   Mùa hè ( tháng 11 đến tháng 3 )  ẩm ướt hơn và rất nóng nực, nhiệt độ  biến thiên  từ 250C  ban đêm  đến 340C  ban ngày,  dù phía Bắc vùng Lambayeque  có thể lên đến 40o C. Các mùa đông ( tháng 6 đến tháng 9 )  lạnh hơn ban đêm quanh 160C và  ban ngày gần 27oC. Có những vùng bảo vệ như Tumbes và Piura  đầy  rừng canelo nhiệt đới  và rừng khô nhiệt đới, tỉ như Caza de Coto  và Cerros de Amotape , cả hai trải dài đến tận  miền Nam xứ Ecuador. Các vùng đông Lambayeque cũng có  các rừng khô nhiệt đới, tìm ra ở các tỉnh Chaparri và Chongoyape . Những rừng này có đặc điểm là nối  lưu vực Amazon  xuyên qua   lối  ngang  qua Maran~on  (một vùng cũng là rừng  khô nhiệt đới ).Rừng sác- Mangroves chiếm 4 nơi đặc thù từ Sechura đến Tumbes . Ở những vùng này, cũng có rừng sác ở cuối các giải Sông Piura tại tỉnh Sechura   và đây là những rừng sác  cuối Nam nhất của Thái Bình Dương.  Phía Bắc  cuối các giải Sông Chira, Sông Tumbes và Sông Zarumilla  cũng có rừng sác  tiến xa ra tận biển .   

 

    Sẽ tiếp phần II, Phát triễn Peru , nhiều điểm có thể giúp Việt Nam  tiến thêm

 

    Phần II: Lịch sử kinh tế  và Kinh tế Pêru  ngày nay

 

   Dẫn nhập

 

   Pê Ru năm vào  phần trung tâm Nam Mỹ Châu. Bắc giáp Ecuador và Colombia.  Đông giáp  Brasil- Ba Tây và Bolivia. Nam giáp Chí Lợi. Tây giáp Thái Bình Dương. Pê Ru là quốc gia lớn thứ ba  ở Nam Mỹ  sau Brasil  và Argentina - Á Căn Đình, đứng hàng thứ  20 trên thế giới.  Vị trí Pê Ru  làm dễ dàng  đi vào các thị trường Á Châu và Bắc Mỹ Châu. Diện tích  Pê Ru là 1 285 216 km2  , chia làm 3  khu vực địa lý:

         - Bờ Biển hay Costa  là một dãi sa mạc hẹp dọc theo Thái Bình Dương dài 3080km và chỉ chiếm  10.7%  lảnh thổ Pê Ru, nhưng là gia cư của khỏang 55% tổng số  dân Pê Ru, ( chừng 17 triệu người, trên tổng số  hơn 31 triệu  năm 2014 ).

        -   Cao nguyên Pê Ru hay Sierra là vùng núi non Andes Mountains, chiếm 31.8% tổng diện tích và là nơi gia cư  của khỏang 32% dân số đất nước (  chừng 9.9 triệu người) . Khu vục Sierra  chiếm  các mỏ  trầm tích kim lọai chánh yếu xứ sở.
        -   Rừng Mưa - Rainforest Amazon hay Selva   chiếm 57% lảnh thổ  là khu vực địa lý lớn nhất , nhưng chỉ có 13% tổng số dân Pê Ru ( chừng 4 triệu người  cư ngụ). Vùng rất giàu  dầu lữa, khí dầu và tài nguyên rừng.

    Ngân Hàng Thế giới xếp  kinh tế Pê Ru vào  nước có lợi tức trung bình - middle income . Đằng khác, Pê Ru  có nhiều  lảnh vực nhỏ hơn trầm tích giàu  tài nguyên thiên nhiên, tiềm năng nông nghiệp to lớn, những vùng đánh cá  tốt đẹp, một công  nghệ tơ sợi cỗ truyền  và những khả năng  du lịch đồ sộ.  Quốc tế xếp Pê Ru vào một quốc gia   đa năng lớn - mega-diverse      

        

    Lịch sữ kinh tế Pê Ru

 

    Lịch sử này căn cứ trên các điều kiện địa lý.  Các vùng khí hậu khác nhau làm nông nghiệp mở rộng: vùng Andes   giàu có tài nguyên thiên nhiên  gíup khai thác hầm mỏ  và vùng Thái Bình Dương  nước biển đầy cá giúp phát triễn đánh cá thương mãi.  Dân “da đỏ” Incas  đã sử dụng các tài nguyên này một cách khôn ngoan và khéo léo. Incas xây đắp một đế quốc  rộng lớn  không cần phải có thị trường và tiền bạc  mà là một hệ thống căn cứ trên thương mãi và dịch vụ. Các xứ sở  dựa vào xử lý thông minh và lịch duyệt hiệu xuất canh nông và hầm mỏ, một hạ tầng cơ sở sáng tạo  và nhân lực  nuôi nấng no đủ. Incas  đã  sử dụng các xứ này  theo đúng các điều kiện địa phương càng tốt càng hay.  Tỉ như ở thắng cảnh du lịch Machu - Pichu ( xem hình kèm ) những sườn dốc núi Andes  đã trở thành những bậc thang nền  văn hóa Tiền Kha Luân Bố - Pre Columbian  làm ra những “ thành phố- cities ” đáng ngạc nhiên  gồm  các khu lễ lạc, không gian sinh sống, họat động, chế tạo  và nông nghiệp  và nơi thương mãi.   Pachacamac là phức tạp khảo cổ  đáng kể thêm  .

    Khi dân Tây Ban Nha   đến Pê Ru, thế giới xã hội và kinh tế  đổi thay hẳn.  Một lảnh vực    kinh tế quan trọng  lúc này là khai thác  mỏ bạc - silver  và  các kim lọai đáng giá khác. Dân Tây Ban Nha du nhập tiền bạc vào dân gian địa phương ( xem hình   các đồng tiền bằng bạc  đính kèm )  .

        Vào thế kỷ thứ  16 , lúc Tây Ban Nha xâm chiếm  Mỹ Châu La Tinh, các cơ cấu xã hội và kinh tế Incas bị đào thải . Dân Tây Ban Nha chỉ chú trọng đến các tài nguyên thiên nhiên phong phú, khai thác  Pê Ru  làm ra giới qúi phái  Tây Ban Nha  và nước nhà  giàu có, trong khi bó buộc dân địa phương  làm lao động nô lệ.    

       Thế kỷ thứ 19, Pê Ru ghi dấu chiến tranh và tàn phá. Tuy nền độc lập Pê Ru  đã được tuyên bố năm 1821, chiến cuộc  vẫn tiếp diễn mãi cho đến  khi dân xâm lăng Tây Ban Nha cuối cùng bị đánh bại năm 1924.  Sau chiến tranh là hổn lọan chánh trị gồm chiến tranh với Colombia  các năm 1828- 1829, với Chí Lợi  từ 1836 đến 1839,  và cuối cùng là Cuộc chiến  Thái Bình Dương với Chí Lợi từ  1879 đến 1884,  mà tất cả Pê Ru luôn luôn thua trận, tiếp tục  làm kinh tế Pê Ru suy sụp.  Sau chiến tranh, chánh phủ Pê Ru khởi sự  một số cải cách kinh tế.  Ngay khi Pê Ru  phục hồi chậm rải, các giá cả  xuất khẩu  trụt thấp và Đại Khủng Hỏang- Great Depression  thập niên 1930, đẩy Pê Ru thụt lùi một lần nữa.  Từ cuối thập niên 1940, các hội đồng tướng lãnh cai trị Pê Ru . Sau 30 năm quản trị quân sự khiếm khuyết này, Pê Ru điêu tàn.  Năm 1980,  Pê Ru trở lại nền dân chủ.  Nhưng lại khốn khổ  vì các vấn đề kinh tế khắc nghiệt,  lạm phát cao và nạn khủng bố.

   Tổng thống Alberto Fujimori  bầu lên năm  1990  đem lại  một thập niên  quay đầu kịch tính  về kinh tế  và nhiều tiến bộ đáng kể  bằng chận đứng  họat động du kích.  Tuy nhiên, tổng thống tùy thuộc nhiều như đã nói trên, vào  những biện pháp  độc đóan tạo ra vào thập niên 1990, gây nhiều bất mãn chế độ ông, dẫn đến việc ông phải rời bỏ chánh quyền năm 2000. Năm 2001, Alejandro Toledo đắc cử tổng thống. Chánh  phủ  Toledo thành công  cũng cố  Pê Ru trở lại nền dân chủ . Toledo  xử lý kinh tế vững mạnh và đề cao đầu tư ngọai quốc  đưa tới một phồn thịnh kinh tế  đáng kể, đặt nền tảng   cho thành công  Pê Ru ngày nay  và lạm phát gần như biến mất .            

    Bầu cử tổng thống  năm 2006,  đưa Alan Garcia  trở lại nắm chánh quyền. Tuy rằng  nhiệm kỳ tổng thống  lần thứ nhất của Alan Garcia từ năm1985 đến 1990 thật đáng chán nãn, Garcia đã làm ngạc nhiên kỳ này cho Pê Ru và Ngọai quốc.  Garcia ôm đồm thị trường tự do  giúp Pê Ru trở thành   một nơi chóp bu cho đầu tư ngọai quốc ở Mỹ Châu La tinh.  Dù cho khủng hỏang kinh tế và tài chánh, đầu tư ngoại quốc vẫn tăng gia, tình trạng kinh tế Pê Ru cải thiện, nợ công cộng  giảm bớt và dự trữ ngọai tệ tăng cao . Sau Alan Garcia ( 2006- 2011 ), Ollanta Humala ,đắc cử năm 2011 và hiện  tại vị, tiếp tục khuynh hướng kinh tế và  giúp phát triễn  những chánh sách  cố kết- cohesion xã hội,  mở rộng thêm  các dự án đầu tư công cộng ...  

  

      Kinh tế Pê Ru ngày nay

 

      Kinh tế Pê Ru ngày nay  phản chiếu như các thế kỷ trước  đa dạng địa lý . Tăng trưởng kinh tế  tiếp tục  do xuất khẩu kim lọai ( chánh yếu là vàng, đồng, kẻm ), tơ sợi, hóa chất , các sản phẩm nông nhiệp  ( sản xuất vườn tượt  và trái cây) , bánh dầu cá - fish meals , dịch vụ  và các dự án năng lượng  làm kinh tế Pê Ru  dễ bị thăng trầm tổn thương  trên gía cả thị trường thế giới.  Nhưng tự do hóa hàng hóa và thị trường  lao động, mở thêm  thương mãi  xuyên qua  nhiều thỏa hiệp  gần đây, đầu tư ngọai quốc trực tiếp  và tối đa hóa lợi tức  từ  các tài nguyên  thiên nhiên phong phú của mình, đã trả thêm lời  với thị trường tăng lên, tăng trưởng  tiêu thụ nội địa  và phát huy  lảnh vực tài chánh quốc gia.  

      Nhờ giá cả hàng hóa thế  giới gia tăng , các chánh sách thị trường thuận lợi  cho các nhà đầu tư  và các chánh sách năng nổ  thương mãi tự do, khiến cho Pê Ru nay là một trong những nước trên thế giới có nền kinh tế tăng mau lẹ nhất , cùng với một tỉ xuất   tăng trưởng GDP tích cực,  các tỉ xuất hối đóai ổn định và lạm phát thấp trong những năm mới đây.  GDP Pê Ru đã tăng gấp ba trong 10 năm qua  đúng theo thành quả của  tăng trưởng kinh tế  và mở rộng mau lẹ.  Dù cho mỗi ngày  càng có thêm nhiều dân Pê Ru  hưởng thụ các  lợi nhuận của  giàu có đất nước tăng gia  và tỉ xuất nghèo khổ  giảm bớt chỉ còn 24% , bất bình đẳng vẫn tiếp diễn và phân phối  mức giàu có  gia tăng cho mọi dân Pê Ru  tuồng như gặp khó khăn. Đặc biệt hạ tầng cơ sở  các tỉnh Pê Ru yếu kém, không những cản ngăn đầu tư thêm, mà còn  làm chậm trễ  các cố gắng  lan tràn giàu có. Hơn nữa, các tranh chấp  chánh trị và các phản đối  chống các đầu tư ngọai quốc cản trở  phát triễn vài dự án liên quan đến khai thác tài nguyên thiên nhiên  chính ngay tại các tỉnh này.

      Dù sao,  Pê Ru được Cơ quan Tiền tệ Quốc tế - IMF xem là một ngôi sao sáng đang  trổi dậy nhờ nền móng vững bền, một khung cảnh chánh sách nhạy cảm  và một lề lối kinh tế đại trà - macroeconomic thận trọng,   gíup tăng trưởng lâu bền và giảm bớt tính dễ tổn thương .

 

     GDP

 

      Sau nhiều năm hiệu năng kinh tế  chập chừng,  trong 10 năm qua  kinh tế Pê Ru  phồn thịnh  và đã tăng GDP hơn gấp ba lần.  Ngay cả trong 4 năm qua,  lúc tỉ xuất tăng trưởng  GDP  suy giảm ( thay vì đỉnh cao năm 2007  là 9.8% trụt xuống 8.8% năm  2009,  5.3% năm  2012 và 5.4% năm 2013 ) vì giá cả kim loại  thấp hơn ,ảnh hưởng tai hại đến  xuất khẩu và yêu cầu nội địa kém hơn, Pê Ru vẫn  có một tỉ xuất  tăng gia GDP  cao nhất Mỹ  Châu La tinh  và thế giới. Ước lượng mức tăng trưởng GDP  năm 2014 là   5.4% và năm 2015 là 5.9 % .  

      Năm 2006,  GDP Pê Ru là  92.3 tỉ $ (  đô la Mỹ) , năm 2010 là 157.3 tỉ, năm 2013 là 210 tỉ . Để so sánh phần nào, năm 2006,  GDP Việt Nam  chừng 71.5 tỉ, năm 2010  chừng 104.5 tỉ.

      Thành phần GDP Peru chia theo lảnh vực như sau vào năm 2013 : Nông nghiệp kể cả chăn nuôi  6.4% , Ngư nghiệp 0.6%, Dịch vụ 29.4%, Khai thác hầm mỏ  và  dầu lữa - khí dầu 20.5 %,  Xây cất 8.2%,  Chế tạo- manufacturing 1.4%, Điện và Nước 1.9 %, Giao thông và Viễn thông 9.7%, Thương mãi  15%, Tiệm ăn và Khách sạn 4.4% .  

 

    Hầm mỏ

 

      Khai thác hầm mỏ là  một tài nguyên quan trọng  thu ngọai tệ  và là lý do tại sao  một thành phần đáng kể   đầu tư  lại dành cho ngành này suốt thập niên vừa qua.  Dù rằng chỉ khỏang 10%  lảnh thổ có tiềm năng  khai thác trầm tích đã được  thám hiểm và  khỏang 6% khai thác , xuất khẩu  của ngành hầm mỏ nay là lực thúc đẩy  mạnh nền kinh tế quốc gia.  Các kim lọai chány khai thác là bạc, kẻm, đồng, molybdenum, chì và vàng kim.  Theo Nghiên cứu  của Sở Địa  chất Hoa Kỳ từ năm 2012,  Pê Ru đứng  hàng thứ hai thế giới về Bạc,  thứ ba về Kẽm , thứ ba về Đồng  , thứ tư về Molybdenum, thứ tư về Chì và thứ 6 về Vàng kim . Khai thác không chánh thức   mỏ vàng đã làm cho  nhiều vùng to lớn  rừng mưa Amazon bị tàn phá nặng nề.  Các kim lọai, khóang chất- minerals không phải là kim khí ( lọai ) - metal  phần lớn sử dụng trong nước  làm vật liệu công nghệ  đồ men sành sứ và ở kích thước  nhỏ hơn cho  công nghệ hóa chất và   phân bón hóa học.  Các công ty địa phương nhắm vào  sản phẩm hay bán phẩm  trong số các  khóang chất không phải là kim lọai  tiềm năng lớn hơn là diatomít , bentonít  và        borate cũng như phosphát.  Có cơ hy vọng là đầu tư ngọai quốc sẽ  tiếp diễn  trong những năm tới  về khai thác hầm mỏ và hydrocarbons.

 

    Ngành đánh cá

 

    Đánh cá là một trong những ngành họat động chánh  cho lảnh vực xuất khẩu . Peru có gần 2500 km bờ biển và  dòng hải lưu  Humboldt Current giàu và  lạnh lẻo  là “lảnh thổ biển”   cho đa dạng lớn  cá ,  động vật nhuyễn thể, thân mềm- mollusk,  động vật vỏ  giáp - crustacean, động vật đa gai- echinodermnhiều lọai tảo - algae. Đến nay,  Pê Ru chỉ mới khai thác khỏang   tài nguyên này . Ngành đánh  cá thỉnh thỏang  bị chánh phủ kiểm sóat , cố gắng giảm bớt lạm thác   và tăng cường  mức vững bền  ngành đánh cá  thiết lập   cô ta -quota đánh cá. Thêm  vào đó, Chánh phủ thiết đặt cấm đánh cá ,  tùy theo  cở cá lớn -bé.  Tuy nhiên, các đầu tư chủ yếu  vào các nhà máy chế biến ở thập niên 1960 , giúp Pê Ru  trở.thành nước chánh yếu thế giới về  sản xuất bánh dầu  cá  và dầu cá ( dùng nuôi súc vật hay làm phân bón ). Nhưng năm gần đây,  sản xuất cá dùng ăn trức tiếp duới thể cá đông lạnh hay  xông khói  quan trọng thêm. So sánh với ngành thủy- hải sản Việt Nam có bờ biển dài hơn Pêru (3400km ) ở bài Tỉnh Kiên Giang, sách “ Theo dõi bóng Quê Hương Việt Nam - 2015” tập I , các trang 280 -283 ) .

 

     Nông nghiệp

 

    Trên phương diện  tài nhuyên di truyền, Pê Ru  chứa 25 000  lòai thực vật- loại cây cối.   Gần 4 400 lòai đã được sử dụng  làm thực phẩm,  thuốc chửa trị bệnh, trang trí,  gia vị - spices ,  thuốc nhuộm, phụ khoa - gynecology, các đặc tính hương thơm và phấn sáp. Pê Ru như đã nói  là một nước đa năng lớn gồm 84  trong số 104 vùng đời sống thế giới  công nhận ở 11 vùng sinh thái thiên nhiên  nước nhà.  Lọat khí hậu rộng rải này giúp cho Pê Ru  trồng bất cứ lọai mùa màng nào, vài lọai suốt cả năm.  Trong 20 năm qua, trái cây và  rau đậu  phát triễn mạnh mẽ đã giúp Pê Ru đóng một vai trò thị trường xuất khẩu nông phẩm  quan trọng . Tuy cà phê  và đường mía truyên thống là nông phẩm cvhánh xuất khẩu  , nay Pê ru đã thành quốc gia số một thế giới  về xuất khẩu măng tây - asparagus  , ớt khô - dried paprika.

    Pê Ru là nuớc xuất khẩu măng tây đứng hàng thứ nhất thế giới ; đồng thời cũng là  nơi trồng và biến  chế măng tây  cao kỷ nhất ,  lề lối tiêu chuẩn  hầu tối hảo hóa  phẩm giá  để làm thành một sản phẩm sành điệu - gourmet, sản xuất suốt năm .   Các nước nhập khẩu măng tây Pê Ru nay là : măng tây tươi : Hoa Kỳ , Hà Lan , Vương Quốc Anh , Tây Ban Nha và Nhật  ;măng tây đóng hộp là Tây Ban Nha , Pháp ,  Hoa Kỳ, Đức;  măng tây đông lạnh  là Hoa Kỳ, Nhật , Ý . Tây Ban Nha  và Hà Lan . Khi nào thì các nhà trồng tĩa  giỏi dang  măng tây Lâm Đồng , quanh núi Ba Vì … đuổi kịp Pê Ru ? Các xuất khẩu đáng kể khác là ar ti sô,  xoài to trái, tiêu , nho , bơ trái - avocado, dẽ - chestnuts , chuối , củ hành trắng v.v...  Đặc biệt là các nông phẩm hửu cơ- organic tỉ như cà phê và chuối hửu cơ  đứng hạng nhất xuất khẩu thế giới . Các nông phẩm hửu cơ  khác là :  xòai ,  bông vải và ca cao  .  Pê Ru cũng có nhiều nông phẩm địa phương  nhiều protêin như  quinoa , rau dền - amaranth , và Tarwi cùng rất nhiều lọai bắp ( ngô ) , khoai tây,  thuốc cây cỏ  và hoa nhiệt đới .   Giống ớt  Piquillo Pepper  Pê Ru trồng  ở các   đụn cát trơ trọi miền Bắc Piura, Lambayeque và La Libertad , nuôi sống  hơn 6000 gia đình trồng giống ớt này.  Đây là một giống ớt đỏ chói, mùi vị cay thơm  cho kiểu nấu ăn Tây phương cận đại  ở Hoa Kỳ cũng như ở Âu Châu . Ớt Piquillo chứa nhiều sinh tố A và C  cũng như Calcium . Bộ Canh nông Hoa Kỳ  cũng cho phép nhập khẩu  đu đủ , xòai to trái,  và cam qúit Pê Ru   vào Hoa Kỳ, sau nhiều năm  công tác khó khăn  giữa các cơ quan kỷ thuật Hoa Kỳ và Pê Ru. Tháng chín năm 2015 , Hoa Kỳ  đã sửa đổi luật lệ  điều hòa  trái cây và  và  rau đậu cho phép nhập khẩu  Capsicum ( ớt tươi  và  ớt cay - chili ) vào Hoa kỳ và các lảnh thổ territories  ( Puerto Rico …) từ Pê Ru. Năm 2016, quốc gia này sẽ   trở thành  nước đứng hạng hai về xuất khẩu nho tươi - grape table  ơ/ các vùng Piura, Lambaeque và  La Libertad   qua Trung Quốc,  Hồng Kông , Hoa Kỳ  và Hà Lan .  Nho tươi là hàng  nông phẩm xuất khẩu đứng thư ba , sau hột cà phê  và măng tây.   

    Pê Ru cũng trồng nhiều  cây coca , lá dùng  chế tạo ma túy cocain. Năm 2000,  diện tích các lùm bụi coca là 43 400 ha, năm 2010 đã lên đến 61 200 ha .  Cố gắng  chánh phủ Pê Ru chặn đứng lan tràn trồng coca bất hợp pháp không đem lại kết quả.  Vì nhiều nơi nguồn lợi chánh của nông dân nghèo khổ là lá coca .  Nay Pê Ru  là một trong những nước  đứng hàng đầu sản xuất coca , chánh quyền  ước lượng năm 2010 , sản xuất cocain là chừng 330 tấn.  Trà coca (mate de coca ),  hợp pháp ở Pê Ru,  bán ra khắpmọi  siêu thị Pê Ru , thường được khuyến cáo cho du khách leo núi Andes để ngăn ngừa  và  giảm bớt các triệu chứng  khó thở trên cao độ , dưới các dạng bột coca,  nước uống năng lượng coca , các thanh năng lượng coca và   các kẹo co cạ. Sử dụng ca cao là một truyền thống  văn hóa , tôn giáo và y khoa xứ này.   

 

    Lâm nghiệp

    50 %   đất đai Pê Ru do rừng bao phủ.  Các vấn đề hạ tầng cơ sở  khiến cho tài  nguyên rừng to lớn  bị nghèo đi vì lạm thác  và phá rừng trồng coca bất hợp pháp không bị động chạm tới .  Cân bằng thương mãi Pê Ru về sản phẩm gỗ là âm tính. Ngày nay các sản phẩm rừng  là gỗ balsa lumber,  gôm balata, cao su và một lọat cây cỏ làm thuốc. Đáng kể là cây cinchona  dùng chế tạo ký ninh - quinine  trị sốt rét.

 

  Tơ sợi                                  

 

   Ngành công nghệ  tơ sợi Pê Ru  bắt nguồn từ việc trồng bông vải xưa cỗ và các kỷ thuật nhuộm và dệt tơ sợi  phi thường các nền văn hóa Tiền Kha Luân Bố phát triễn.  Giống bông vải nổi tiếng Pima của Peru đã được du nhập trồng thử ở Ninh Thuận, Đắc Lắc cuối thập niên 1950, đầu thập niên 1960. Hạ tầng cơ sở tơ sợi tăng trưởng mảnh liệt ở Pê Ru căn bản là nhờ sản xuất tơ sợi được công nhận là một ngành doanh vụ chiến lược cho quốc gia .  Dù hiện nay  phần lớn  nhà máy tơ sợi kích thước bé nhỏ, trtong 10 năm qua ,  các nhà máy dọc theo bờ biển Pê Ru   đã đầu tư vào kỷ thuật điêu nghệ - state-of-the -art.   Các máy may tự động, các đơn vị nhuộm tập trung, các máy nhuộm tân tiến, các máy làm dày đặc - compacting machines trang bị  làm khăn choàng - foulard và hòan tất khác  bảo đảm những  tơ sợi cao phẩm nhất.  Giống bông vải Pima  là một trong những giống mịn mà  nhất thế giới và cung cấp  cho ngành công nghệ Pê Ru  một lọai sợi dài đặc biệt về  sức mạnh khó đứt , bóng nhóang  và dịu mềm . Sợi lông cừu Apaca  và đặc biệt là len  Peruvian Baby Alpaca   đã được  nhìn nhận khắp thế giới . Apaca là một lòai lạc đà - camelid  , gặm cỏ  ở cao độ  3300m đến  4700 m  trên các đồng  bằng hà khắc  các dãy núi Andes .  Áo lông Apaca    xa hoa  có đrến 40  màu sắc từ    ngà đến đen ,  và mọimàu xám  hay đà giữa chúng .  Ngày nay Alpaca nổi tiếng ở thế gipới thời trang   nhờ tích cách mềm fịu không ai sánh kịp ,  mềm dẽo khi nhuộm   và họa kiểu nhiều mốt.  Sợi Alpaca   ấm và mạnh hơn len  cho vên kháng bảo hòa   và gần như không thấm nước . Nó cũng không gây ra ngứa ngáy  khó chịu như lanolin trong len làm alpaca là lọai giảm dị ứng- hypoallergenic. Caác thóang màu lợt của bộ lông Alpaca  bắt thuốc nhuộm dễ dàng khiến chúing giá trị cao khi các nhà họa kiểu   muốn sản xuất một họa kiểu sinh động .   

 

  …

              ( Irvine  Nam Ca Li - Hoa Kỳ ngày 3 tháng 11 năm 2015 )

PHỤ TRÁCH BIÊN TẬP  
  VÕ THANH NGHI
vothanhnghiag@yahoo.com.vn
NGUYỄN THANH LIÊM
huunghi68dvb@yahoo.com


Địa chỉ liên lạc: thnlscantho.3@gmail.com

Sáng lập : Dr TRẦN ĐĂNG HỒNG

Đặc San:
Đặc san XUÂN CANH DẦN (2010)
Đặc san XUÂN TÂN MÃO (2011)
Đặc san XUÂN NHÂM THÌN (2012)
Đặc san XUÂN QUÝ TỴ (2013)
Đặc san XUÂN GIÁP NGỌ (2014)
Đặc san XUÂN ẤT MÙI (2015)
Đặc san XUÂN BÍNH THÂN (2016)
Đặc san XUÂN ĐINH DẬU (2017)

Đặc san "Lưu Bút Ngày Xanh I (2010)
Đặc san Lưu Bút Ngày Xanh II (2011)
Đặc san Lưu Bút Ngày Xanh III (2012)
 
Advertisement  
   
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=