Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5 _Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc
 
thnlscantho-5
QUYỂN 5  
  TRANG CHỦ
  TIN TỨC
  THÔNG BÁO
  TRANG KHOA HỌC
  => Cuộc đời và di huấn của nữ thiền sư
  => Năm dê nói chuyện mèo
  => 31 ngày rong chơi... 170 -171
  => Cây sơ ri Gò Công
  => Tái cơ cấu sản xuất lúa gạo VN
  => Nhà sáng chế laser Charles Townes qua đời
  => Tai nạn hạt nhân
  => Bệnh tiểu đường
  => Dỏm khắp mọi nơi
  => Ba cái chuyện ruồi bu kiến đậu
  => Thế giới thực vật quanh ta
  => Mừng ngày quốc tế phụ nữ
  => Chúng ta không còn nơi nào ẩn núp
  => Rèn luyện kiến tạo nguyên tố mới
  => Chỉ là một chuyến đi
  => 31 ngày rong chơi...172-173
  => 31 ngày rong chơi...174-175
  => Những sách nói về Châu Á..
  => Từ sữa bò đến sữa người
  => Thất bại đa văn hóa
  => Thực phẩm và phóng xạ
  => 31 ngày rong chơi... 176-177
  => 31 ngày rong chơi...178-179
  => Biết rõ hơn đôi chút...
  => Bonjour Việt Nam
  => Ứng dụng vàng trong y khoa
  => Chó tây chó ta
  => Hảy trân quý cuộc sống ngày hôm nay
  => Tóc tơ vàng
  => Thời trang Paris
  => 31 ngày rong chơi..180-181
  => 31 ngày P 182-183
  => Tình trạng chạy đua vũ khí..
  => Máy gia tốc hạt nhân
  => Có nên ăn chay hay không
  => 31 ngày rong chơi..184-185
  => Dồn điền đổi thửa ở Miền Trung và ĐBCL
  => Xử dụng kim loại đất hiếm
  => Bệnh than kinh niên
  => 31 ngày P 186-187
  => Nói láo hay nói thiệt
  => Tiến bộ ở ngành sinh học
  => Dồn điền đổi thửa Miền Trung
  => 31 ngày rong chơi 188-189
  => Cọ dừa Oil palm
  => Đăng cay ngọt bùi mùa phục sinh
  => Phát minh khoa học... P1
  => 31 ngày lang thang P 190-191
  => Du khách mang siêu khuẩn..
  => 31 ngày rong chơi 192-193
  => Ngừa ung thư tùy thuộc
  => Hiểu thế nào là Cửu huyền
  => Kỳ thị chủng tộc tại Canada
  => Vỏ khí hạt nhân - P 1
  => Vỏ khí hạt nhân . Phần 2 và 3
  => Phát minh khoa học từ bắt chước ... P2
  => 31 ngày P 194-195
  => Phải chăng chuyện động đất...
  => Thời trang Cali năm 2015
  => Nỗi khổ của phiến quân...
  => 31 ngày rong chơi 196-197
  => Mục và súc khác nhau thế nào
  => Tản mạn về tôm hùm Bắc Mỹ
  => Đã và sướng gì đâu
  => Anh hùng kín đáo...
  => Dã man, tàn nhẫn...
  => Nước và con người P1
  => Discreet hero - Vargas Llosa
  => 31 ngày P 198-199
  => Khi Bác sỷ bị ung thư não
  => Kỹ thuật sinh học Crispr
  => Nuôi dế làm thịt bíp tết
  => Chuyện ngày về
  => 31 ngày rong chơi miền Đất Phật. P 200-201
  => Xử dụng nọc độc nhện
  => Nước và con người P2
  => 31 ngày P202-203
  => Học trường quản trị...
  => Xém chết vì rượu
  => Nghiên cứu phát triển Phú Quốc
  => 31 ngày rong chơi...204-Hết
  => Tìm hiểu sinh thái nhân văn
  => Động đất tại Nepal
  => Tiến bộ khoa học - Phần 2
  => Chó và người
  => Chào đón ngày lễ Mẹ
  => Ông uông bà chê
  => Bình thường mới ở Trung Quốc
  => Phim Cô Bé Lọ Lem
  => Cải tổ đại học ở Trung quốc
  => Chấm dứt cải cách ở TQ ?
  => Vô thường - Vô ngã
  => Thách thức thực sự...
  => Khi cao niên mất ngủ
  => Bí mật về xác ướp thú vật ở Ai Cập
  => Chấm dứt cải cách ở Trung Quốc - P2
  => Đụng tường
  => Nướng vỉ, nướng sắt và hội chứng BBQ
  => Thách thức thực sự ở Thái Bình Dương
  => Trường sinh bất tử
  => Ăn nhiều muối và bệnh tăng huyết áp
  => Vùng thiên nhiên Bình Trị Thiên...
  => 20 điều biết hơn..
  => Thư của GS Tôn Thất Trình
  => Hoa Kỳ khảo cứu...
  => Vần đề chủng tộc ở Trung Quốc
  => Bán ảo tưởng
  => Trận động đất sắp tới xảy ra ở đâu
  => VN muốn mua ...
  => Bia Việt Nam - Phần 1
  => Ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Listeria
  => Tại hải ngoại dân nghỉ hưu hay làm gì?
  => Bệnh kém trí nhớ
  => Thuốc kháng sinh
  => Khi cơm chẳng lành canh chẳng ngọt
  => Bia Việt Nam - Phần 2
  => Non cao tuổi vẫn chưa già
  => Tìm hiểu về loài ong
  => Những bộ mặt mới về năng lượng ở Hoa Kỳ năm 2015
  => Thế giới loài hoa trong thi ca Việt
  => Tìm hiểu loài ong - Phần 2
  => Vui buồn ngày Lễ Cha
  => Một người cha tuyệt vời
  => GS Robert Barone
  => Bệnh cảm
  => Nguyên tố Uranium
  => Những bộ mặt mới ... Phần 2
  => Sức khỏe trong tay bạn
  => Khi tui nấu tui ăn
  => Bệnh cúm
  => Mừng hụt
  => Mồ hôi
  => Fast food hay fat food
  => Ngành khoa học dữ liệu
  => Sáu giờ ba mươi
  => Sao Diêm Vương
  => Báo Đất Việt phỏng vấn TS Trần Văn Đạt
  => Bệnh đậu mùa
  => Hội chứng viêm phổi Trung Đông Mers-CoV
  => Chất béo Trans rất nguy hiểm cho sức khỏe
  => Cha mẹ già hải ngoại
  => Chiến tranh tương lai - Phần I
  => Bệnh lao
  => Thịt chó thịt mèo
  => Chiến tranh tương lai - Phần 2
  => Việt Ba lô trên miền đất lạ
  => Bệnh Si đa
  => Tìm hiểu về loài ong - Phần 3
  => Bớt ăn thịt là tốt nhất
  => Sức mạnh mềm của Trung Quốc - Phần 1
  => Bệnh phong đòn gánh
  => Người Việt trồng lúa tại Camargue Pháp
  => Sinh tố B12
  => Cái ngàn vàng của cọp đực
  => Bệnh sốt rét tê liệt
  => Sức mạnh mềm Trung quốc -- Phần 2
  => Tôi có một ước mơ
  => Vợ chồng già lớp tuổi 70
  => Hố đen trong vũ trụ
  => Nội, Ngoại Mông ngày nay
  => Bệnh quai hàm
  => Chuyện khó nói của con kiki
  => Nước Lào ngày nay
  => Nghiện ngập - Phần I
  => Trai hay gái
  => Kiếp tha hương
  => Thèm chất ngọt và bệnh tiểu đường
  => Lycopene trong tomato là gì?
  => Dầu mỡ và sức khỏe
  => Du lịch Canada
  => Hip-hop - P 1
  => Bệnh ban đỏ
  => Nghiện ngập. Phần 2
  => Trời u ám
  => Hip-hop. Phần 2
  => Bệnh ho gà
  => Chúng ta biết gì về Pluto
  => Động đất cấp 9.2
  => Bễ mánh rồi
  => Nước Cam Bốt ngày nay
  => Thèm cơm
  => Bệnh sốt xuất huyết
  => Thời tiết bất thường năm 2015
  => Chúng ta biết gì về hành tinh Kepler-452b
  => Cam bốt ngày nay - Phần 2
  => Uống sữa bò có tốt cho sức khỏe không?
  => Niềm vui cao niên
  => Bệnh dịch tả
  => Hoa dại làm mù lòa
  => Thái Lan ngày nay - Phần I
  => Bệnh giun chỉ
  => Bệnh tâm thần
  => Bệnh nói láo
  => Bệnh đau gan C
  => Bàn tay lông lá của tập đoàn kỹ nghệ thực phẩm
  => Giải quyết lương thực trong hiện tại và tương lai
  => Nước Thái Lan ngày nay - Phần 2
  => Bệnh sốt Đức Rubella
  => Khuyên đừng uống rượu
  => Súp Vi Cá
  => Giải quyết lương thực ... Phần 2
  => Mã Lai Á ngày nay
  => Đời đẹp như mơ
  => Vai trò của sinh tố trong cơ thể
  => Mùa vu lan
  => Tôi phạm tội sát sanh trợ tử thú y
  => Giải quyết lương thực. Phần 3
  => Mã Lai Á ngày nay - Phần 2
  => Singapore ngày nay - P 1
  => Nhà máy phát điện không thải khí nhà kiếng
  => Gai cột sống
  => Mí mắt sụp một bên
  => Cẩn thận với thuốc thiên nhiên
  => Singapore ngày nay - P 2
  => Du Lịch Thánh địa
  => Bệnh Multiple Myeloma
  => Bệnh ngứa của người bơi lội
  => Đưa em lên đỉnh tuyệt vời
  => Chúng ta có thể đảo ngược lão hóa được không?
  => Lạm bàn phát triển tỉnh Đồng Nai - Biên Hòa
  => Thánh Địa Indein
  => Bệnh tuyến giáp trạng
  => Dược thảo và tác dụng phụ nguy hiểm
  => Nam nữ bình quyền
  => Long An - Phần I
  => Bệnh Paget
  => Trở lại Kalaw, Mayamar
  => Trồng nho độc đáo trên đất núi lửa
  => Việt nam trước nguy cơ nước biển dâng cao
  => Chuyện du học bằng ghe
  => Nước biển đang dâng cao trầm trọng
  => Long An - Phần 2
  => Hải phòng xưa và nay
  => Cá tôm sò ốc ăn sống được không
  => Ung thư máu
  => Tìm hiểu về loài kiến
  => Obama và Á châu
  => Hiện có bao nhiêu cây rừng trên thế giới
  => Bệnh viêm gan B
  => Bệnh suyễn
  => Nhiệm vụ của phổi
  => Hạnh phúc đối diện tử sanh
  => Xã hội đen
  => Nạn phá rừng hiện nay trên thế giới
  => Nhức đầu
  => Bệnh lao bò
  => Ngày tàn của thuốc kháng sinh
  => Áp dụng biến đổi di truyền sản xuất thuốc trị ung thư
  => Chất béo trong máu
  => Nghĩ về tâm từ và nhân ái
  => Xã hội đen Nhật
  => Tại sao sâu keo bài tiết phân lên đọt bắp
  => Ho
  => Guayule
  => Không có chết, không có sợ
  => Hảy an nhiên trong tỉnh thức
  => Tảo xanh có thể trị mắt mù
  => Hảy nhìn Trung quốc Tập Cận Bình làm gì?
  => Xã hội đen Nhật - Phần 2
  => Bệnh thống phong
  => Palm oil và sự mất dần rừng nhiệt đới
  => Đạp xe, một cái mode đang lên tại hải ngoại
  => Trứng gà tại...
  => Uống cà phê chiều tối và giấc ngủ
  => Kỷ thuật - Technology ngày nay là gì đây ?
  => Bịnh Đính Xương
  => Virus influenza
  => Chồng giận thì vợ bớt lời
  => Thế giới chấm dứt phá rừng vào năm 2030
  => Kỷ thuật - Phần 2
  => Cần sa
  => Bệnh mắc toi
  => Ông đi đường ông, tui đường tui
  => Vua Quang Trung vị anh hùng dân tộc
  => Săn heo rừng ở Phi Châu
  => Bải biển Silicon Beach Nam Cali
  => Thoái vị của xương
  => Bác sỉ thú y nói chuyện về gạo
  => Nạn đói đang hoành hành thế giới do thất mùa
  => Trần Hưng Đạo đánh tan quân Nguyên - Mông
  => Mi Nô và tôi
  => Tương lai thực phẩm
  => Bệnh vẩy nến
  => An toàn vệ sinh thực phẩm trên thế giới, một ảo tưởng
  => Nắng mưa là bệnh của trời
  => Đổi đời
  => Nhớ về đồng nghiệp xưa
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 1
  => Bệnh loãng xương
  => Lê Lợi đánh thắng quân Minh
  => Gió đã xoay chiều: cỏ ngọt Stevia
  => Chuyện tám trứng
  => Cỏ cây cũng biết phỉnh lừa
  => Sông ngòi Miền Trung
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 2
  => Bệnh Giang mai
  => Trồng lúa cổ truyền - P 1
  => Về những phản hồi II
  => Áp dụng sinh học di truyền vào công nghệ thẩm mỹ
  => Chữ Tâm trong văn học Việt
  => Molly
  => Tình Quảng Tây - Phần 1
  => Trồng lúa cổ truyền - Phần II
  => Chuyện hưu nai
  => Tại sao động vật chọn sắc đẹp làm tiêu chuẩn chọn bạn tình
  => Tỉnh Quảng Tây - Phần II
  => Triệu chứng tiên khởi bệnh gan
  => Phát triển trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 1
  => Nhứt vợ nhì trời...
  => Khoa học có khả năng làm trẻ hóa con người
  => Con Thắm
  => Bản nhạc mùa hè
  => Tỉnh Quảng Đông - Phần 1
  => Bịnh tiểu đường
  => Trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 2
  => Cá salmon tại Bắc Mỹ
  => Phỉnh gạt để sinh tồn
  => Thần dược
  => Quảng Đông - Phần 2
  => Bệnh ung thư
  => Đông Tây Tam kiệt
  => Trồng lúa cỗ truyền thời Bắc Thuộc - P 1
  => Loài động vật thủ đoạn lưu manh
  => Hiện tượng thực phẩm chức năng
  => Xa kê Nhật ngày nay
  => Chập chờn bóng ma
  => Hai kiểu trang sức thiếu nữ Âu Mỹ thời nay - Phần 1
  => Ngôi nhà ma
  => Bệnh phong cùi
  => Trồng lúa cỗ truyền - Phần 2
  => Hai kiểu trang sức ... Phần 2
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu
  => Tản mạn về thịt bò thịt trâu
  => Bình trữ điện
  => Bệnh tim
  => Bộ óc trẻ sáng lạng nhất năm 2015
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu - P 2
  => Nên chọn thịt đỏ hay thịt trắng
  => Cầu Mỹ Lợi và kinh tế Gò Công
  => Bình trữ điện - Phần 2
  => Bệnh sốt rét
  => Bệnh giời ăn
  => Chào đón ngày tử tế 13 tháng 11
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc- P 1
  => Áp dụng siêu-vi-thể kim loại trong canh tác hoa màu
  => Tui làm "Chuyên Gia" - Phần 3
  => Pê Ru
  => Tuyến não thùy
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc - P 2
  => Về hưu mới thấy cuộc đời đáng yêu
  => Làm sao tế bào "nói chuyện" với nhau
  => Brooklyn
  => Từ căm thù chính mình đến hận thù kẻ khác
  => Medulla Oblongata
  => Khôi phục rừng ngập măn Kiên Giang
  => Ki Ki
  => Biến đổi khí hậu toàn cầu - P 1
  => Nước Miến Điện
  => Nhân biến cố Paris nghĩ về tâm an trong nghịch cảnh
  => Biến đổi khí hậu - Phần 2
  => Con chim con
  => Nước Miến Điện - Phần 2
  => Nhớ về xứ Mali
  => Tai biến mạch máu não
  => Muốn tới đâu thì tới
  => Biến đổi khí hậu - Phần 3
  => Nấm thông đỏ Nhật Bổn
  => Bạch huyết cầu
  => Thuốc phê captagon
  => Biến đổi khí hậu - Phần 4
  => Tại sao LA lại mất hết nhuệ khí kinh tế so với SF
  => Túi Mật..
  => Thế hệ sandwich VN tại hải ngoại
  => Tại sao đàn bà sống lâu hơn đàn ông?
  => Cập nhật vũ trụ
  => Cá hồi sửa đổi di truyền
  => Khuyến mãi xanh hay tẩy não xanh
  => Tại sao có nhiều bệnh xuất hiện theo mùa
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 1
  => Dây thanh âm
  => Béo phì
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 2
  => Nước lạnh nước mát tuyệt vời
  => Thuốc mới trị chứng đau nhức
  => Giấc mơ con đường tơ lụa mới
  => Trà sữa
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian
  => Tai hại của độc canh một giống thuần chủng
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật
  => Cái lưởi
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 2
  => Nhà Tây Sơn
  => Tầm quan trọng của giáo dục và khuôn mẫu
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật ... Phần 2
  => Yếu tố môi trường gây ung thư
  => Con mắt
  => Thiên đường tại thế đâu xa
  => Chú Hai Nhân
  => Nhà Tây Sơn - Phần 2
  => Tiến bộ kỷ thuật - Phần 3
  => Làn da
  => Từng ngày một
  => Chừng nào cả vũ trụ nổ tan tành
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 3
  => Rượu vang ngày nay
  => Tiệc tùng cuối năm ăn vô biết liền
  => Triễn vọng kỹ thuật năm 2016
  => Đôi môi
  => Mất ngủ
  => Bệnh tim mạch
  => Tiên đoán khí hậu năm 2016
  => Công ăn việc làm tương lai thế giới
  => Người Việt hải ngoại nghĩ gì về bệnh tiểu đường
  => El Nino ảnh hưởng vào đời sống như thế nào
  => Cập nhật hiểu biết "mới" từ năm 2016
  => Năng lượng cơ thể
  => Giấc Ngủ
  => Từ Darwin đến H5N1
  => Khả năng biến đổi hành vi qua ức chế gen
  => Cập nhật hiểu biết mới
  => tuổi trưởng thành
  => Norovirus trên du thuyền
  => Ảnh hưởng của El Nino vào sản xuất ngũ cốc
  => Dân Hoa Kỳ uống rượu thay thế sâm banh nào?
  => Công nghệ ô tô điện
  => Ung thư
  => Lúa gạo qua văn hóa - P4
  => Nước Úc - cập nhật
  => Tâm sự cuối năm
  => Vài khám phá mới cho nông nghiệp
  => Bệnh lẫn
  => Giấc mơ làm giàu
  => Bổ sung bảng hóa học tuần hoàn
  => Đừng nên uống bia....
  => Rượu và sức khỏe
  => Sản xuất và thương mại lúa gạo
  => Phát minh ở đầu thế kỷ 21
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian- P 7
  => Món mặn ngày xuân
  => Biến đổi khí hậu và con người
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 1
  => Ngừa ung thư bằng thực phẩm
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 2
  => Sông ngòi miền Cao Nguyên Việt Nam
  => Một kỷ niệm dạy Lịch Sử
  => Ung thư làm sụt cân
  => Burundanga là gì
  => Mẹo vặt tránh táo bón
  => Dinh dưỡng cơ thể
  => Chuyện tình Bìm và Bip
  => Nhà ơi! Tôi gọi mình là nhà tôi
  => Khoa học tiến bộ như thế nào trong 20 năm tới
  => Có những giấc mơ
  => Phải chăng đây là một chuyện giả tưởng
  => Tỏi
  => Vũ khí Laser của Hoa Kỳ
  => Chiến tranh và hòa bình của Leo Tolstoi
  => Hồi tưởng biến cố sóng thần Fukushima
  => Có loại cholesterol nào tốt cho sức khỏe?
  => Cần sa y khoa
  => Atmospheric aerosol và sự thay đổi khí hậu
  => Môi trường và các vấn nạn ở VN
  => Chuyện bếp núc và kẻ thù vô hình
  => Hong Kong
  => Tôi tốt nghiệp trường làng
  => Chuyện nhà quê
  => Liệu pháp miễn dịch trị ung thư
  => Coi chừng chó tại phi trường Canada
  => Sinh thái Đồng Bằng Cửu Long
  => Thiên đường trốn thuế
  => Tại sao chúng ta cần ngủ
  => Sông ngòi miền Bắc Việt Nam
  => Chuyện vui vơ chồng
  => Tuổi già và niềm vui ảo
  => Đương đầu với hiện trạng xấu dần của ĐBCL
  => Thời trang Cali 2016
  => Trình diễn thời trang Cali - Phần 3
  => Yogurt
  => Trở lại Kalaw(tt)
  => Chào mừng Ngày lễ Mẹ
  => Độc hại của đường fructose
  => Trồng cao su thiên nhiên
  => Thủy triều và con người
  => Hai trái cây kỳ diệu
  => Phán xét người
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN Việt Nam
  => Trở lại K
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN - Bài 2
  => Biết ăn gì đây hở trời
  => Thực vật là nhà toán học tài ba
  => Hạnh nhân nhiệt đới - cây bàng
  => Trận tử chiến giữa kiến vàng và kiến hôi
  => Người mang tim heo
  => Cây trái nhàu - Noni
  => Vận động thường xuyên và sức khỏe
  => Thực vật và con người
  => Liên hệ giữa ung thư và điện thoại di động
  => Bông hồng xanh dương
  => Bắn chim
  => Kính chào sư phụ trong ngày lễ cha
  => Món ăn đặc sản địa phương VN
  => Chuyện vui về ngày lễ cha ở hải ngoại
  => Dùng tế bào gốc chửa trị đột quỵ
  => Hiện thực mới của Nhật
  => Tại sao gạo tím đen ...
  => Thay đổi chánh sách Nhật
  => Nghĩ về tuổi thọ
  => Tế bào -B hay không tế bào -B
  => Hạnh phúc 2.0*
  => Molly nhà tôi bị bịnh rồi !
  => Khám tổng quát
  => Bệnh bao tử
  => Bệnh viêm
  => Thằng Cà Quẹo
  => Resveratrol
  => Ngộ độc thực phẩm
  => Cá mập
  => Resveratrol - Phần 2
  => Hội chứng trống ổ
  => Đối kháng thuốc trụ sinh
  => Coi chừng chó dữ
  => Các mặt trăng
  => Tiến trào vì sao TZO
  => Từ hận chính mình đến câm thù kẻ khác
  => Sâm ngoại quốc và sâm VN
  => Bệnh bạch cầu
  => Tình Cầm
  => Bệnh lú lẫn Alzheimer
  => Lỗ đen
  => Giải thoát
  => Mùa vu lan...
  => Đạo thờ Bà
  => Cập nhật tiến bộ thiên văn
  => Cao nguyên phố núi ..Phần 1
  => Tỉnh Hải Nam
  => Cao nguyên phố núi - P2
  => Bênh ZiKa
  => Môi trường không khí
  => Bệnh EboLa
  => Thảo mộc - 1
  => Chém cha cái khó
  => Tham dự MeKong...
  => Thảo mộc và tâm linh 2
  => Thão mộc và hành vi P3
  => Bệnh Dịch
  => Đại dương và biến đổi khí hậu
  => Đạo đức và di truyền học
  => Giáo Sư Phạm Hoàng Hộ
  => Tưởng nhớ Giáo sư Phạm Hoàng Hộ
  => GS Phạm Hoàng Hộ 1929-2017
  => Điếu văn lễ tang GS PH Hộ của TDH
  => Điếu văn của GS Trương trong tang lễ GS PH Hộ
  => Những năm ảo vọng- Giáo Sư....
  => Sản xuất&Thương mại lúa gạo...
  => Duyên nợ với quê hương
  => Chuyện gạo lứt muối mè
  => Ba thê, núi sập...
  => Những đứa con tinh thàn
  => Ba Thê, Núi Sập cung đường...
  => Sức khỏe và tuổi già
  => Sức khỏe và tuổi già P2
  => Sức khỏe và tuổi già P3
  => Hải đảo Haiti và tôi
  => Bỏ cái tật ghiền
  => Sức khỏe và tuổi già P4
  => Rừng và con người
  => Mùa lễ ăn kiêng Phục Sinh
  => Hiện trạng rạn san hô...
  => Hydropower and....
  => Cách mạng kỹ thuật ...
  => Hydropower ...P2
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P2
  => Cách mạng công nghệ...P3
  => Biển và con người
  => Cách mạng công nghệ...P4
  => Cách mạng kỷ thuật 5
  => Biễn và con người P2
  => Cách mạng kỹ thuật...P6
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P7
  => Cách mạng kỹ thuật sinh học P8
  => Thầy Thái Công Tụng
  => GS Thái Công Tụng:-Rừng lá phổi....
  => Cực đoan và di truyền
  => Ngỡ lòng miǹh là rừng
  => Bài phát biểu trong tang lễ...
  => Đức tin và di truyền
  => The nao la 4D trong toan cau hoa
  => Môi trường là gì
  => Các đại tuyệt chủng sinh vật ...
  => Nữ khoa học gia Tara VanToai ...
  => Yes We Can
  => Nhà maý điện nhiệt hac̣h
  => Moi truong va suc khoe
  => Nha may nang luong nhiet hach
  => Tình trạng sản xuất lúa gạo...
  => Mùa gió chướng
  => Ăn Tết ngày xưa
  => Chó tiến hóa thành bạn thân của người
  => Hoa và mùa Xuân trong thi ca Việt
  => Làm sao để sống thọ
  => Chuyện nhà quê -MPM
  => Coffea Arabica
  => Nguồn gốc lúa Á Châu
  => Người Mẹ can cường
  => Madrid, mùa thu trong mắt ai ...
  => Tiến triẻ̉n liệu pháp miễn dịch trị ung thư
  => Tiến triển liệu pháp miển dịch trị ung thư. Phần 2
  => Bạn biết gì về ung thư
  => Những vị ân sư...
  => Bạn biết gì về ung thư
  => Khi Mẹ hơn trăm tuổi
  => To say Hello, Việt Nam
  => Hoa mai và Mùa Xuân trong thi ca Việt
  => Hoa và Mùa Xuân trong Thi Ca Việt
  => Hoa thủy tổ
  TRANG BẠN VIẾT
  TRANG THƠ
  SƯU TẦM ĐIỆN BÁO
  GIẢI TRÍ
  ẨM THỰC
  ĐẶC SAN
  Xuân Bính Thân
  Đặc san xuân Đinh Dậu
  upload
  ảnh Phú Quốc
Bạn biết gì về ung thư
20/11/2018



BẠN BIẾT GÌ VỀ UNG THƯ

Trần-Đăng Hồng, PhD


Ung thư vú

 

UNG THƯ LÀ GÌ ?

Ung thư là một nhóm bệnh do cơ thể không kiểm soát được sự sinh sản và lan truyền của tế bào bất bình thường, đó là tế bào ung thư. Nếu cơ thể không kiểm soát được sự lan truyền, cơ thể sẽ chết.

 

TẾ BÀO UNG THƯ

Tế bào ung thư là những tế bào sinh trưởng và sinh sản rất nhanh và cơ thể không kiểm soát được. Mặc dầu tế bào ung thư thường hiện diện trong cơ thể, nhưng bệnh ung thư chỉ xảy ra khi tế bào miễn dịch - tế bào T - không nhận thấy chúng để tiêu diệt, hay thấy nhưng không tiêu diệt được.

Tế bào ung thư lan truyền nhanh còn do virus, hệ thống miễn dịch yếu, tính di truyền của mỗi người, điều kiện môi trường sống và tuổi già.

Tuy nhiên quan trọng nhất là cơ thể thiếu những phân tử kích thích đặc biệt giúp các kháng nguyên (antigens) phản ứng với tế bào bạch huyết (lymphocytes) (tế bào bạch cầu, gồm tế bào NK, T và B) làm yếu khả năng giết tế bào lạ nên gây bệnh ung thư.

Tế bào ung thư được sinh ra do những gen chi phối hiện tượng phân bào bị hư hại do DNA đột biến (mutation). DNA bị hư hại là do phóng xạ, hóa chất, điều kiện môi trường xấu, v.v. Tuổi già cũng là một nguyên do của ung thư bởi vì đột biến cũng do tích tụ theo thời gian qua các sai lầm của phiên bản DNA lúc phân bào không sửa chữa được.

Tế bào ung thư bất tử vì sau mỗi phân bào chiều dài đoạn telomere không bị rút ngắn, khác với các tế bào thường đoạn tuổi thọ telomere ngắn dần và chết.

Trong cơ thể bình thường, mỗi tế bào liên tục nhận tín hiệu từ gen của nó và từ gen của tế bào kế bên để tế bào tự nó điều chỉnh việc tăng trưởng hay sinh sản theo thời gian. Đến một lúc nào đó tế bào nhận tín hiệu phải ngừng tăng trưởng, ngơi nghỉ hay “tự hủy diệt chết” (Apoptosis) để tế bào mới thay thế. Nếu các tín hiệu từ gen gởi đến bị sai lạc, chẳng hạn không gởi tín hiệu “ngừng tăng trưởng” hay “tự hủy diệt chết”, tế bào thành ung thư, chúng sinh trưởng nhanh và bất tử, ngoài vòng kiểm soát của cơ thể.

Trước nhất tế bào bị hư hại (tiền thân của tế bào ung thư) này bắt đầu tăng trưởng và sinh sản, và qua thời gian càng bị hư hại thêm do đột biến, chúng trở thành bất tử, thoát khỏi bị tiêu diệt bởi hệ miễn dịch, chạy thoát vào dòng máu và chúng xâm nhập đến các phần khác của cơ thể để tạo khối u bướu. Bệnh ung thư xảy ra.

 

CÓ BAO NHIÊU LOẠI UNG THƯ.

Khoảng trên 200 loại ung thư xảy ra trên mọi cơ quan, từ máu cho tới tế bào, nội tạng cũng như ngoại tạng,ở mọi lứa tuổi, phái nam cũng như phái nữ (2). Để dễ dàng am hiểu các loại ung thư, các nhà khoa học chia làm 5 nhóm (2):

-Ung thư biểu mô (Carcinoma) là loại ung thư xuất hiện trong da trên cơ thể, và trên nhu mô bao bên ngoài nội tạng trong cơ thể như bộ tiêu hóa, bao tử, phổi, thận, gan và các phần khác như ngực. Đây là loại ung thư thường thấy nhất, chiếm khoảng 85% ung thư ở Vương quốc Anh.

-Ung thư nhu mô (Soft tissue sarcomas)là một nhóm bệnh ung thư rất hiếm, xảy ra trên các mô mềm nối, hay nâng đở, hay bao quanh các cơ quan nội tạng.Các mô mềm đó gồm mỡ, bắp thịt, mạch máu, nội bì, gân và dây chằng.

Loại ung thư thông thường nhất là ảnh hưởng tới bao tử, chân và tay. Ở phái nữ, loại ung thư này thấy ở bộ phận sinh dục, như tử cung, buồng trứng (ovaries), âm hộ, ống dẫn trứng.

-Ung thư bạch cầu (Leukaemia) là loại ung thư tế bào máu do tủy xương chỉ sản xuất nhiều tế bào bạch cầu.

-Ung thư bạch huyết (Lymphoma), và ung thư tủy xương (Myeloma)

Ung thư hạch bạch huyết là loại ung thư phát triển từ tế bào trong hệ bạch huyết, nên bệnh xuất hiện bất cứ nơi nào trong cơ thể. Lý do là bạch cầu phân bào bất bình thường và bất tử, không giết được tế bào lạ khi nhiễm trùng, hậu quả là các bạch cầu bất bình thường này kết tụ bao quanh và tạo thành khối u.

Ung thư tủy xương,ngược lại, là loại ung thư thành lập trong tế bào huyết tương (plasma cell). Các tế bào này ở trong tủy xương, và khi chúng bất bình thường, chúng sinh sôi nẩy nở và không có khả năng giết tế bào lạ khi nhiễm trùngbởi vỉ chúng chỉ tạo được một kháng nguyên mà thôi nên không đủ bảo vệ cơ thể.

-Ung thư não (Brain cancer) và ung thư tủy xương sống (Spinal cord cancers)Một loại ung thư thường gặp nhất là phát xuất từ tế bào trong bộ não và xương sống. Bởi vì não cũng như xương sống là nơi truyền dẫn tín hiệu cho khắp cơ thể. Khối u có thể phát triển chậm ở trong não nên còn lành tính, nhưng cũng có thể phát triển nhanh thành ác tính.

 

UNG THƯ NÀO NGUY HIỂM VÀ THƯỜNG XẢY RA NHẤT TRÊN TOÀN CẦU

Theo thống kê của Cancer Research UK năm 2012, 10 căn bệnh ung thư thường thấy nhất trên toàn cầu (Hình 1).

 

Hình 1. Những bệnh ung thư thường gặp nhất trên toàn cầu

 

Tại các nước Âu Mỹ, nơi có đời sống cao, hệ thống y tế tốt và người dân có ý thức cao, thì 5 bệnh nguy hiểm thường xảy ra và có tử vong cao nhất (theo thứ tự): (i) Ung thư vú ở phụ nữ và tuyến tiền liệt ở đàn ông; (ii) ung thư phổi và khí quản; (iii) ung thư đại tràng và trực tràng; (iv) ung thư bọng đái; và (v) ung thư da.

 

CÒN Ở VIỆT NAM THÌ SAO?

Mỗi năm Việt Nam ghi nhận thêm 164.671 trường hợp mắc ung thư mới và trên 114.871 người tử vong do ung thư (70%). Phần lớn trường hợp ung thư đến bệnh viện khi đã ở giai đoạn cuối nên việc điều trị khó khăn và tốn kém.

Năm ung thư chết người thường thấy nhất ở Việt Nam là:

1. Ung thư phổi. Nguyên nhân phổ biến chính (90%) là do hút thuốc, bao gồm cả chủ động và thụ động mà 30% người mắc khối u phổi ác tính là do hút thuốc dài hạn.

2. Ung thư vú. Đây là căn bệnh có tỷ lệ mắc và tử vong số 1 ở phụ nữ. Ung thư vú đang ngày càng có dấu hiệu trẻ hóa khi bệnh được phát hiện ở các cô gái trẻ có độ tuổi 20, 21. Ngoài yếu tố di truyền chiếm khoảng 10%, phần 90% còn lại là do chế độ ăn uống không lành mạnh như nhiều dầu mỡ, chất béo, chất bột carbohydrate, sinh con muộn sau 35 tuổi và phụ nữ không có con.

3. Ung thư dạ dày là loại ung thư nhiều người mắc phải vì ỷ y là đau bụng thường, đến  khi khám phá thì là thời kỳ cuối. Lý do ăn nhiều muối, thực phẩm ướp muối, ăn cay, thịt chế biến sẵn, thực phẩm hun khói hay thức ăn nướng, uống rượu và hút thuốc. v.v. làm hư niêm mạc dạ dày.

4. Ung thư gan. Ngoài yếu tố di truyền, ung thư gan xảy ra ở đàn ông nhiều hơn ở phụ nữ, càng lớn tuổi càng dễ bị ung thư. Nguyên nhân chánh do uống nhiều rượu, thức uống có gaz, ăn thực phẩm không sạch, ẩm mốc và nhiễm chất độc dioxin. 

5. Ung thư đại trực tràng. Táo bón hay chảy máu trực tràng là những triệu chứng ung thư đại tràng phổ biến nhất. Nguyên nhân chánh có lẻ là do chế độ ăn uống không lành mạnh như ăn nhiều thịt, thức ăn chế biến sẵn, ít chất xơ, ít rau và trái cây.

 

CÓ THỂ TRÁNH ĐƯỢC UNG THƯ KHÔNG?

Theo nghiên cứu của American Cancer Society thì ít nhất 42% ca ung thư mới chớm, khoảng 729.000 ca năm 2018 tại Hoa Kỳ, có thể tránh được tử vong, trong số này 19% do hút thuốc và 18% do béo phì và cơ thể thiếu hoạt động, uống rượu và ăn uống không lành mạnh. Một số ung thư lây bệnh do virus, như Hepatitis B, Hepatistis C và Helicobacter pylori thì có thể tránh được bằng cách thay đổi thói quen (như không xử dụng kim chích chung, sex an toàn, v.v.), chích ngừa, chữa bịnh. Hơn 5 triệu ung thư da ở Mỹ hàng năm có thể tránh được bằng cách bảo vệ da khi ra nắng, không làm da sạm nắng nhân tạo bằng máy.v.v.

Đi bệnh viện chẩn bệnh hàng năm, mặc dầu ta vẫn khỏe mạnh, nhất là khám trực tràng, vú, âm hộ, phổi. v.v. để xem có dấu hiệu ung thư chớm xuất hiện hay không, bởi vì ở giai đoạn này ung thư có thể chữa trị dễ dàng (1).

 

AI DỄ BỊ UNG THƯ ?

Tuổi già. Sau tuổi 50, và càng già hơn càng dễ bị ung thư. Tại Hoa Kỳ, 87% người già trên 50 tuổi có dấu hiệu ung thư.

Vài tập quán gây ung thư như hút thuốc, uống rượu, chế độ ăn uống không lành mạnh, cơ thể ít hoạt động cũng là nguyên nhân của ung thư.  Ở Hoa Kỳ, 40% đàn ông, 38% đàn bà phát hiện có ung thư do các tập quán trên. Đàn ông hay đàn bà nghiện hút thuốc dễ bị ung thư 25 lần cao hơn người không hút thuốc (1).

 

CÓ THỂ CHỮA TRỊ UNG THƯ ĐƯỢC KHÔNG?

Tùy thuộc vào thời kỳ phát triển ung thư và tùy loại ung thư mà có thể chữa trị dứt hẳn hay chờ chết.

Thời kỳ phát triển là yếu tố quan trọng nhất để có thể được cứu sống bằng chữa trị. Đối với hầu hết ung thư, xác định thời kỳ phát triển được dựa vào kích thước của u bướu, hay tế bào ung thư phát tán lan rộng đến hạch bạch huyết (lymph node) kế bên, hay lan truyền đến các vùng khác trong cơ thể. Một cách tổng quát, nếu tế bào ung thư chỉ thấy ở lớp tế bào ngoài của cơ quan, và chưa lan truyền, đó là thời kỳ tại chỗ (in situ); nếu tế bào ung thư xâm nhập vào vùng cách xa vùng nguyên thủy, ung thư trở nên xâm lược, mà thời kỳ được ấn định là địa phương (local), ung thư vùng (regional) hay ung thư di căn lan truyền xa (distant).

Theo giới y sĩ, thì thời kỳ phát triển được xác định theo hệ thống TNM. Hệ thống TNM xác định sự phát triển và lan truyền theo 3 cách: mức độ của u bướu sơ cấp (T), có hay không có liên hệ với hạch bạch huyết (N), và có hay không có di căn xa (M). Một khi T, N và M được xác định, thời kỳ ung thư phát triển được phân loại là 0, I, II, III hay IV. Thời kỳ 0 là tại chỗ (in situ), thời kỳ I là mới chớm, và IV là thời kỳ cuối (1).

Tóm lại, phát hiện ung thư càng sớm thì càng có khả năng được cứu sống bằng cách chữa trị, còn để tới thời kỳ IV mới phát hiện thì khả năng cứu sống rất ít hay vô phương cứu chữa.

Nói vậy, còn tùy thuộc từng người, và tùy thuộc loại ung thư.

Theo thống kê của Hoa Kỳ trong thời gian 2007-2013, tại Hoa Kỳ nếu khám phá ung thư vú sớm bệnh nhân cứu sống 99%, nếu ở thời kỳ IV khả năng cứu sống 27%. Tương tự như vậy, ung thư tuyến tiền liệt ở đàn ông thì hơn 99% được cứu sống nếu khám phá sớm, và thời kỳ IV khoảng 30% được cứu sống (1).

Ngược lại, ung thư tụy tạng (pancreas) dầu có khám phá sớm,chỉ cứu sống 32%, còn ở thời kỳ IV thì chỉ 3%. Cũng như vậy, ung thư gan (liver) chỉ cứu sống 31% nếu khám phá sớm, và chỉ 3% cứu sống ở thời kỳ IV (1).

 

TẠI SAO THUỐC TRỊ UNG THƯ KHÔNG HIỆU QUẢ?

Như đã nói ở trên, tỷ số được cứu sống tùy thuộc vào thời kỳ phát triển, tùy loại ung thư và tùy mỗi con người. Tỷ lệ cứu sống càng thấp khi ung thư càng tiến vào các thời kỳ di căn cuối cùng.

Theo danh sách thuốc bán ở các pharmacy tại Anh thì hiện có 295 tên thuốc (drugs) trị ung thư. Vì nhằm tiêu diệt tế bào ung thư, nên thuốc cũng diệt luôn cả những tế bào bình thường, vì vậy thuốc trị ung thư không nhiều thì ít cũng có tác dụng tác hại, dễ nhận thấy nhất là hiện tượng rụng tóc, mệt mỏi ở những bệnh nhân hóa trị.

Tế bào bình thường đều dính liền với tế bào đồng loại khác tạo thành mô tế bào (tissue). Nếu tế bào bình thường tách ra khỏi mô của nó, nó bị “tự hủy diệt chết”. Tuy nhiên, ở tế bào ung thư hiện tượng “tự hủy diệt chết” không xảy ra, chúng tiếp tục sống, sinh trưởng, sinh sôi mà không phải dính vào mô nào cả, chúng theo dòng máu đi khắp cơ thể, tạo thành những khối u ác tính ở mọi nơi chúng đến, hiện tượng này gọi là metastasis.

Ở người khỏe mạnh, phân bào tạo các tế bào con y hệt nhau. Tiến trình phân bào này phải trải qua nhiều trạm kiểm soát, sửa chữa tế bào hư hại nhẹ, tiêu diệt loại bỏ tế bào hư hại nặng không sửa chữa được, cho đi qua những tế bào khỏe mạnh y hệt về gen và nhiễm thể, như vậy bảo đảm mọi tế bào mới sinh đều giống y hệt nhau. Trong trường hợp gen bị hư hại nhẹ, tế bào có khả năng sửa chữa, còn nếu không sửa chữa được gen ra lệnh tế bào hư hại phải tự hủy diệt chết. Protein p53 có nhiệm vụ sửa chữa gen hư hại nhẹ, hay ra lệnh tế bào phải chết nếu không sửa chữa được. Tuy nhiên, trong trường hợp hệ miễn dịch yếu, protein p53 bị hỏng, làm cơ thể thiếu những trạm kiểm soát chặt chẽ này. Hậu quả là tế bào có nhiễm thể hư hại, hoán chuyển gen đảo ngược, gen đột biến cũng đi thoát qua các trạm kiểm soát yếu này.

Tóm lại, trong cơ thể mỗi người đều tiềm tàng tế bào ung thư, nhưng bệnh ung thư chỉ xảy ra khi hệ miễn dịch (immune system) có vấn đề, các trạm kiểm soát không đủ mạnh để tiêu diệt tế bào ung thư, và vì vậy chúng thoát ra, xâm nhập vào dòng máu đến phần cơ thể nào thì phá hủy phần cơ thể đó và tạo các khối u ác tính.

Cắt bỏ khối u khi mới thành hình, khi chưa thành ác tính, có thể ngăn chận ung thư lan tràn, nhưng một khi tế bào ung thư di căn, theo dòng máu xâm nhập vào cơ quan khác thì chưa có phương pháp trị liệu nào thật hữu hiệu. Hóa trị (chemotherapy) hay xạ trị (radiotherapy) chỉ trì hoãn, kéo dài sự sống của bệnh nhân. Bởi vì có trên 200 dạng ung thư, và tế bào ung thư luôn luôn đột biến, thuốc này diệt được ung thư dạng này nhưng không diệt được dạng khác, và tế bào ungthư dần dần quen lờn thuốc nên không diệt được tế bào ung thư đột biến mới.

Trong cuộc chiến giữa thuốc và tế bào ung thư ác tính, cuối cùng tế bào ung thư chiến thắng đưa đến cái chết đầy đau đớn của bệnh nhân. Thuốc chữa trị ung thư hữu hiệu đôi khi quảng cáo là “thần kỳ” cũng chỉ kéo dài sự sống thêm vài tháng mà thôi.

Phương pháp hóa trị hiện nay chỉ chữa trị bệnh tại ngọn, diệt được tế bào ở ngọn chứ không đụng chạm gì ở gốc, nơi sản xuất ra tế bào ung thư mỗi lúc một biến thể gia tăng ác tính vì đột biến.

Vì vậy, khuynh hướng nghiên cứu hiện nay là tái tạo hệ miễn dịch thật lành mạnh để chữa trị ung thư, mang tên “liệu pháp miễn dịch” (Immunotherapy).

 

HỆ MIỄN DỊCH (MIỄN NHIỄM) LÀ GÌ ?

Hệ miễn dịch bảo vệ cơ thể chống lại bệnh tật và các sinh vật lạ có tiềm ẩn nguy hại. Hệ miễn dịch có khả năng xác định tế bào, mô hay cơ quan nào thuộc cơ thể mình, hay các sinh vật lạ có tiềm ẩn nguy hại. Một khi biết là vật lạ, hệ miễn dịch tấn công các tiềm ẩn nguy hại này như virus, vi trùng, và ký sinh trùng, hay loại trừ vật lạ (như ghép cơ quan – transplant).

Hệ bạch huyết (Lymphatic system) gồm tủy xương (bone marrow), tỳ tạng (spleen), hung tuyến (thymus) và hạch bạch huyết (lymph node).

Tủy xương sản xuất bạch huyết cầu tức bạch cầu.

Tỳ tạng là một cơ quan ở bụng, phía bên trái của bao tử, có nhiệm vụ sản xuất và loại bỏ tế bào máu đã hư,và là một thành phần quan trọng của hệ miễn dịch. Nó hoạt động như nơi lọc máu, tế bào hồng huyết cầu cũ được tái xử dụng và các tiểu cầu (thrombocyte, platelet) và bạch huyết cầu được tồn trữ ở đó.  Tỳ tạng cũng giúp cơ thể chống cự lại vài loại vi trùng gây viêm phổi (pneumonia) và viêm màng não (meningitis).

Hung tuyến (Thymus Gland) là một cơ quan mềm, hình tam giác, nằm ở dưới cổ họng, phía bên trên trái tim. Hung tuyến có nhiệm vụ  huấn luyện và phát triển tế bào T.

Hạch bạch huyết (Lymph nodes) là một bộ phận của hệ miễn dịch. Bạch huyết có trách nhiệm bảo vệ cơ thể chống lại virus và vi khuẩn và có thể gài bẫy bắt tế bào ung thư.Có nhiều nhóm hạch bạch huyết, hình dạng nhỏ, nằm trên khắp cơ thể, các nhóm lớn dễ nhận diện nhất thấy ở cổ, nách và vùng háng. Khi hạch bạch huyết sưng lên là dấu hiệu của nhiễm trùng.

BẠCH CẦU. “Leukocyte”hay “Lymphocytes” là tế bào bạch huyết hay bạch cầu, nhưngtừ Lymphocytes thông dụng hơntrong hệ miễn dịch, gồm tế bào T (T cells), tế bào B (B cells) và tế bào NK (NK cells).