Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5 _Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc
 
thnlscantho-5
QUYỂN 5  
  TRANG CHỦ
  TIN TỨC
  THÔNG BÁO
  TRANG KHOA HỌC
  => Cuộc đời và di huấn của nữ thiền sư
  => Năm dê nói chuyện mèo
  => 31 ngày rong chơi... 170 -171
  => Cây sơ ri Gò Công
  => Tái cơ cấu sản xuất lúa gạo VN
  => Nhà sáng chế laser Charles Townes qua đời
  => Tai nạn hạt nhân
  => Bệnh tiểu đường
  => Dỏm khắp mọi nơi
  => Ba cái chuyện ruồi bu kiến đậu
  => Thế giới thực vật quanh ta
  => Mừng ngày quốc tế phụ nữ
  => Chúng ta không còn nơi nào ẩn núp
  => Rèn luyện kiến tạo nguyên tố mới
  => Chỉ là một chuyến đi
  => 31 ngày rong chơi...172-173
  => 31 ngày rong chơi...174-175
  => Những sách nói về Châu Á..
  => Từ sữa bò đến sữa người
  => Thất bại đa văn hóa
  => Thực phẩm và phóng xạ
  => 31 ngày rong chơi... 176-177
  => 31 ngày rong chơi...178-179
  => Biết rõ hơn đôi chút...
  => Bonjour Việt Nam
  => Ứng dụng vàng trong y khoa
  => Chó tây chó ta
  => Hảy trân quý cuộc sống ngày hôm nay
  => Tóc tơ vàng
  => Thời trang Paris
  => 31 ngày rong chơi..180-181
  => 31 ngày P 182-183
  => Tình trạng chạy đua vũ khí..
  => Máy gia tốc hạt nhân
  => Có nên ăn chay hay không
  => 31 ngày rong chơi..184-185
  => Dồn điền đổi thửa ở Miền Trung và ĐBCL
  => Xử dụng kim loại đất hiếm
  => Bệnh than kinh niên
  => 31 ngày P 186-187
  => Nói láo hay nói thiệt
  => Tiến bộ ở ngành sinh học
  => Dồn điền đổi thửa Miền Trung
  => 31 ngày rong chơi 188-189
  => Cọ dừa Oil palm
  => Đăng cay ngọt bùi mùa phục sinh
  => Phát minh khoa học... P1
  => 31 ngày lang thang P 190-191
  => Du khách mang siêu khuẩn..
  => 31 ngày rong chơi 192-193
  => Ngừa ung thư tùy thuộc
  => Hiểu thế nào là Cửu huyền
  => Kỳ thị chủng tộc tại Canada
  => Vỏ khí hạt nhân - P 1
  => Vỏ khí hạt nhân . Phần 2 và 3
  => Phát minh khoa học từ bắt chước ... P2
  => 31 ngày P 194-195
  => Phải chăng chuyện động đất...
  => Thời trang Cali năm 2015
  => Nỗi khổ của phiến quân...
  => 31 ngày rong chơi 196-197
  => Mục và súc khác nhau thế nào
  => Tản mạn về tôm hùm Bắc Mỹ
  => Đã và sướng gì đâu
  => Anh hùng kín đáo...
  => Dã man, tàn nhẫn...
  => Nước và con người P1
  => Discreet hero - Vargas Llosa
  => 31 ngày P 198-199
  => Khi Bác sỷ bị ung thư não
  => Kỹ thuật sinh học Crispr
  => Nuôi dế làm thịt bíp tết
  => Chuyện ngày về
  => 31 ngày rong chơi miền Đất Phật. P 200-201
  => Xử dụng nọc độc nhện
  => Nước và con người P2
  => 31 ngày P202-203
  => Học trường quản trị...
  => Xém chết vì rượu
  => Nghiên cứu phát triển Phú Quốc
  => 31 ngày rong chơi...204-Hết
  => Tìm hiểu sinh thái nhân văn
  => Động đất tại Nepal
  => Tiến bộ khoa học - Phần 2
  => Chó và người
  => Chào đón ngày lễ Mẹ
  => Ông uông bà chê
  => Bình thường mới ở Trung Quốc
  => Phim Cô Bé Lọ Lem
  => Cải tổ đại học ở Trung quốc
  => Chấm dứt cải cách ở TQ ?
  => Vô thường - Vô ngã
  => Thách thức thực sự...
  => Khi cao niên mất ngủ
  => Bí mật về xác ướp thú vật ở Ai Cập
  => Chấm dứt cải cách ở Trung Quốc - P2
  => Đụng tường
  => Nướng vỉ, nướng sắt và hội chứng BBQ
  => Thách thức thực sự ở Thái Bình Dương
  => Trường sinh bất tử
  => Ăn nhiều muối và bệnh tăng huyết áp
  => Vùng thiên nhiên Bình Trị Thiên...
  => 20 điều biết hơn..
  => Thư của GS Tôn Thất Trình
  => Hoa Kỳ khảo cứu...
  => Vần đề chủng tộc ở Trung Quốc
  => Bán ảo tưởng
  => Trận động đất sắp tới xảy ra ở đâu
  => VN muốn mua ...
  => Bia Việt Nam - Phần 1
  => Ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Listeria
  => Tại hải ngoại dân nghỉ hưu hay làm gì?
  => Bệnh kém trí nhớ
  => Thuốc kháng sinh
  => Khi cơm chẳng lành canh chẳng ngọt
  => Bia Việt Nam - Phần 2
  => Non cao tuổi vẫn chưa già
  => Tìm hiểu về loài ong
  => Những bộ mặt mới về năng lượng ở Hoa Kỳ năm 2015
  => Thế giới loài hoa trong thi ca Việt
  => Tìm hiểu loài ong - Phần 2
  => Vui buồn ngày Lễ Cha
  => Một người cha tuyệt vời
  => GS Robert Barone
  => Bệnh cảm
  => Nguyên tố Uranium
  => Những bộ mặt mới ... Phần 2
  => Sức khỏe trong tay bạn
  => Khi tui nấu tui ăn
  => Bệnh cúm
  => Mừng hụt
  => Mồ hôi
  => Fast food hay fat food
  => Ngành khoa học dữ liệu
  => Sáu giờ ba mươi
  => Sao Diêm Vương
  => Báo Đất Việt phỏng vấn TS Trần Văn Đạt
  => Bệnh đậu mùa
  => Hội chứng viêm phổi Trung Đông Mers-CoV
  => Chất béo Trans rất nguy hiểm cho sức khỏe
  => Cha mẹ già hải ngoại
  => Chiến tranh tương lai - Phần I
  => Bệnh lao
  => Thịt chó thịt mèo
  => Chiến tranh tương lai - Phần 2
  => Việt Ba lô trên miền đất lạ
  => Bệnh Si đa
  => Tìm hiểu về loài ong - Phần 3
  => Bớt ăn thịt là tốt nhất
  => Sức mạnh mềm của Trung Quốc - Phần 1
  => Bệnh phong đòn gánh
  => Người Việt trồng lúa tại Camargue Pháp
  => Sinh tố B12
  => Cái ngàn vàng của cọp đực
  => Bệnh sốt rét tê liệt
  => Sức mạnh mềm Trung quốc -- Phần 2
  => Tôi có một ước mơ
  => Vợ chồng già lớp tuổi 70
  => Hố đen trong vũ trụ
  => Nội, Ngoại Mông ngày nay
  => Bệnh quai hàm
  => Chuyện khó nói của con kiki
  => Nước Lào ngày nay
  => Nghiện ngập - Phần I
  => Trai hay gái
  => Kiếp tha hương
  => Thèm chất ngọt và bệnh tiểu đường
  => Lycopene trong tomato là gì?
  => Dầu mỡ và sức khỏe
  => Du lịch Canada
  => Hip-hop - P 1
  => Bệnh ban đỏ
  => Nghiện ngập. Phần 2
  => Trời u ám
  => Hip-hop. Phần 2
  => Bệnh ho gà
  => Chúng ta biết gì về Pluto
  => Động đất cấp 9.2
  => Bễ mánh rồi
  => Nước Cam Bốt ngày nay
  => Thèm cơm
  => Bệnh sốt xuất huyết
  => Thời tiết bất thường năm 2015
  => Chúng ta biết gì về hành tinh Kepler-452b
  => Cam bốt ngày nay - Phần 2
  => Uống sữa bò có tốt cho sức khỏe không?
  => Niềm vui cao niên
  => Bệnh dịch tả
  => Hoa dại làm mù lòa
  => Thái Lan ngày nay - Phần I
  => Bệnh giun chỉ
  => Bệnh tâm thần
  => Bệnh nói láo
  => Bệnh đau gan C
  => Bàn tay lông lá của tập đoàn kỹ nghệ thực phẩm
  => Giải quyết lương thực trong hiện tại và tương lai
  => Nước Thái Lan ngày nay - Phần 2
  => Bệnh sốt Đức Rubella
  => Khuyên đừng uống rượu
  => Súp Vi Cá
  => Giải quyết lương thực ... Phần 2
  => Mã Lai Á ngày nay
  => Đời đẹp như mơ
  => Vai trò của sinh tố trong cơ thể
  => Mùa vu lan
  => Tôi phạm tội sát sanh trợ tử thú y
  => Giải quyết lương thực. Phần 3
  => Mã Lai Á ngày nay - Phần 2
  => Singapore ngày nay - P 1
  => Nhà máy phát điện không thải khí nhà kiếng
  => Gai cột sống
  => Mí mắt sụp một bên
  => Cẩn thận với thuốc thiên nhiên
  => Singapore ngày nay - P 2
  => Du Lịch Thánh địa
  => Bệnh Multiple Myeloma
  => Bệnh ngứa của người bơi lội
  => Đưa em lên đỉnh tuyệt vời
  => Chúng ta có thể đảo ngược lão hóa được không?
  => Lạm bàn phát triển tỉnh Đồng Nai - Biên Hòa
  => Thánh Địa Indein
  => Bệnh tuyến giáp trạng
  => Dược thảo và tác dụng phụ nguy hiểm
  => Nam nữ bình quyền
  => Long An - Phần I
  => Bệnh Paget
  => Trở lại Kalaw, Mayamar
  => Trồng nho độc đáo trên đất núi lửa
  => Việt nam trước nguy cơ nước biển dâng cao
  => Chuyện du học bằng ghe
  => Nước biển đang dâng cao trầm trọng
  => Long An - Phần 2
  => Hải phòng xưa và nay
  => Cá tôm sò ốc ăn sống được không
  => Ung thư máu
  => Tìm hiểu về loài kiến
  => Obama và Á châu
  => Hiện có bao nhiêu cây rừng trên thế giới
  => Bệnh viêm gan B
  => Bệnh suyễn
  => Nhiệm vụ của phổi
  => Hạnh phúc đối diện tử sanh
  => Xã hội đen
  => Nạn phá rừng hiện nay trên thế giới
  => Nhức đầu
  => Bệnh lao bò
  => Ngày tàn của thuốc kháng sinh
  => Áp dụng biến đổi di truyền sản xuất thuốc trị ung thư
  => Chất béo trong máu
  => Nghĩ về tâm từ và nhân ái
  => Xã hội đen Nhật
  => Tại sao sâu keo bài tiết phân lên đọt bắp
  => Ho
  => Guayule
  => Không có chết, không có sợ
  => Hảy an nhiên trong tỉnh thức
  => Tảo xanh có thể trị mắt mù
  => Hảy nhìn Trung quốc Tập Cận Bình làm gì?
  => Xã hội đen Nhật - Phần 2
  => Bệnh thống phong
  => Palm oil và sự mất dần rừng nhiệt đới
  => Đạp xe, một cái mode đang lên tại hải ngoại
  => Trứng gà tại...
  => Uống cà phê chiều tối và giấc ngủ
  => Kỷ thuật - Technology ngày nay là gì đây ?
  => Bịnh Đính Xương
  => Virus influenza
  => Chồng giận thì vợ bớt lời
  => Thế giới chấm dứt phá rừng vào năm 2030
  => Kỷ thuật - Phần 2
  => Cần sa
  => Bệnh mắc toi
  => Ông đi đường ông, tui đường tui
  => Vua Quang Trung vị anh hùng dân tộc
  => Săn heo rừng ở Phi Châu
  => Bải biển Silicon Beach Nam Cali
  => Thoái vị của xương
  => Bác sỉ thú y nói chuyện về gạo
  => Nạn đói đang hoành hành thế giới do thất mùa
  => Trần Hưng Đạo đánh tan quân Nguyên - Mông
  => Mi Nô và tôi
  => Tương lai thực phẩm
  => Bệnh vẩy nến
  => An toàn vệ sinh thực phẩm trên thế giới, một ảo tưởng
  => Nắng mưa là bệnh của trời
  => Đổi đời
  => Nhớ về đồng nghiệp xưa
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 1
  => Bệnh loãng xương
  => Lê Lợi đánh thắng quân Minh
  => Gió đã xoay chiều: cỏ ngọt Stevia
  => Chuyện tám trứng
  => Cỏ cây cũng biết phỉnh lừa
  => Sông ngòi Miền Trung
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 2
  => Bệnh Giang mai
  => Trồng lúa cổ truyền - P 1
  => Về những phản hồi II
  => Áp dụng sinh học di truyền vào công nghệ thẩm mỹ
  => Chữ Tâm trong văn học Việt
  => Molly
  => Tình Quảng Tây - Phần 1
  => Trồng lúa cổ truyền - Phần II
  => Chuyện hưu nai
  => Tại sao động vật chọn sắc đẹp làm tiêu chuẩn chọn bạn tình
  => Tỉnh Quảng Tây - Phần II
  => Triệu chứng tiên khởi bệnh gan
  => Phát triển trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 1
  => Nhứt vợ nhì trời...
  => Khoa học có khả năng làm trẻ hóa con người
  => Con Thắm
  => Bản nhạc mùa hè
  => Tỉnh Quảng Đông - Phần 1
  => Bịnh tiểu đường
  => Trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 2
  => Cá salmon tại Bắc Mỹ
  => Phỉnh gạt để sinh tồn
  => Thần dược
  => Quảng Đông - Phần 2
  => Bệnh ung thư
  => Đông Tây Tam kiệt
  => Trồng lúa cỗ truyền thời Bắc Thuộc - P 1
  => Loài động vật thủ đoạn lưu manh
  => Hiện tượng thực phẩm chức năng
  => Xa kê Nhật ngày nay
  => Chập chờn bóng ma
  => Hai kiểu trang sức thiếu nữ Âu Mỹ thời nay - Phần 1
  => Ngôi nhà ma
  => Bệnh phong cùi
  => Trồng lúa cỗ truyền - Phần 2
  => Hai kiểu trang sức ... Phần 2
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu
  => Tản mạn về thịt bò thịt trâu
  => Bình trữ điện
  => Bệnh tim
  => Bộ óc trẻ sáng lạng nhất năm 2015
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu - P 2
  => Nên chọn thịt đỏ hay thịt trắng
  => Cầu Mỹ Lợi và kinh tế Gò Công
  => Bình trữ điện - Phần 2
  => Bệnh sốt rét
  => Bệnh giời ăn
  => Chào đón ngày tử tế 13 tháng 11
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc- P 1
  => Áp dụng siêu-vi-thể kim loại trong canh tác hoa màu
  => Tui làm "Chuyên Gia" - Phần 3
  => Pê Ru
  => Tuyến não thùy
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc - P 2
  => Về hưu mới thấy cuộc đời đáng yêu
  => Làm sao tế bào "nói chuyện" với nhau
  => Brooklyn
  => Từ căm thù chính mình đến hận thù kẻ khác
  => Medulla Oblongata
  => Khôi phục rừng ngập măn Kiên Giang
  => Ki Ki
  => Biến đổi khí hậu toàn cầu - P 1
  => Nước Miến Điện
  => Nhân biến cố Paris nghĩ về tâm an trong nghịch cảnh
  => Biến đổi khí hậu - Phần 2
  => Con chim con
  => Nước Miến Điện - Phần 2
  => Nhớ về xứ Mali
  => Tai biến mạch máu não
  => Muốn tới đâu thì tới
  => Biến đổi khí hậu - Phần 3
  => Nấm thông đỏ Nhật Bổn
  => Bạch huyết cầu
  => Thuốc phê captagon
  => Biến đổi khí hậu - Phần 4
  => Tại sao LA lại mất hết nhuệ khí kinh tế so với SF
  => Túi Mật..
  => Thế hệ sandwich VN tại hải ngoại
  => Tại sao đàn bà sống lâu hơn đàn ông?
  => Cập nhật vũ trụ
  => Cá hồi sửa đổi di truyền
  => Khuyến mãi xanh hay tẩy não xanh
  => Tại sao có nhiều bệnh xuất hiện theo mùa
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 1
  => Dây thanh âm
  => Béo phì
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 2
  => Nước lạnh nước mát tuyệt vời
  => Thuốc mới trị chứng đau nhức
  => Giấc mơ con đường tơ lụa mới
  => Trà sữa
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian
  => Tai hại của độc canh một giống thuần chủng
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật
  => Cái lưởi
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 2
  => Nhà Tây Sơn
  => Tầm quan trọng của giáo dục và khuôn mẫu
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật ... Phần 2
  => Yếu tố môi trường gây ung thư
  => Con mắt
  => Thiên đường tại thế đâu xa
  => Chú Hai Nhân
  => Nhà Tây Sơn - Phần 2
  => Tiến bộ kỷ thuật - Phần 3
  => Làn da
  => Từng ngày một
  => Chừng nào cả vũ trụ nổ tan tành
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 3
  => Rượu vang ngày nay
  => Tiệc tùng cuối năm ăn vô biết liền
  => Triễn vọng kỹ thuật năm 2016
  => Đôi môi
  => Mất ngủ
  => Bệnh tim mạch
  => Tiên đoán khí hậu năm 2016
  => Công ăn việc làm tương lai thế giới
  => Người Việt hải ngoại nghĩ gì về bệnh tiểu đường
  => El Nino ảnh hưởng vào đời sống như thế nào
  => Cập nhật hiểu biết "mới" từ năm 2016
  => Năng lượng cơ thể
  => Giấc Ngủ
  => Từ Darwin đến H5N1
  => Khả năng biến đổi hành vi qua ức chế gen
  => Cập nhật hiểu biết mới
  => tuổi trưởng thành
  => Norovirus trên du thuyền
  => Ảnh hưởng của El Nino vào sản xuất ngũ cốc
  => Dân Hoa Kỳ uống rượu thay thế sâm banh nào?
  => Công nghệ ô tô điện
  => Ung thư
  => Lúa gạo qua văn hóa - P4
  => Nước Úc - cập nhật
  => Tâm sự cuối năm
  => Vài khám phá mới cho nông nghiệp
  => Bệnh lẫn
  => Giấc mơ làm giàu
  => Bổ sung bảng hóa học tuần hoàn
  => Đừng nên uống bia....
  => Rượu và sức khỏe
  => Sản xuất và thương mại lúa gạo
  => Phát minh ở đầu thế kỷ 21
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian- P 7
  => Món mặn ngày xuân
  => Biến đổi khí hậu và con người
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 1
  => Ngừa ung thư bằng thực phẩm
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 2
  => Sông ngòi miền Cao Nguyên Việt Nam
  => Một kỷ niệm dạy Lịch Sử
  => Ung thư làm sụt cân
  => Burundanga là gì
  => Mẹo vặt tránh táo bón
  => Dinh dưỡng cơ thể
  => Chuyện tình Bìm và Bip
  => Nhà ơi! Tôi gọi mình là nhà tôi
  => Khoa học tiến bộ như thế nào trong 20 năm tới
  => Có những giấc mơ
  => Phải chăng đây là một chuyện giả tưởng
  => Tỏi
  => Vũ khí Laser của Hoa Kỳ
  => Chiến tranh và hòa bình của Leo Tolstoi
  => Hồi tưởng biến cố sóng thần Fukushima
  => Có loại cholesterol nào tốt cho sức khỏe?
  => Cần sa y khoa
  => Atmospheric aerosol và sự thay đổi khí hậu
  => Môi trường và các vấn nạn ở VN
  => Chuyện bếp núc và kẻ thù vô hình
  => Hong Kong
  => Tôi tốt nghiệp trường làng
  => Chuyện nhà quê
  => Liệu pháp miễn dịch trị ung thư
  => Coi chừng chó tại phi trường Canada
  => Sinh thái Đồng Bằng Cửu Long
  => Thiên đường trốn thuế
  => Tại sao chúng ta cần ngủ
  => Sông ngòi miền Bắc Việt Nam
  => Chuyện vui vơ chồng
  => Tuổi già và niềm vui ảo
  => Đương đầu với hiện trạng xấu dần của ĐBCL
  => Thời trang Cali 2016
  => Trình diễn thời trang Cali - Phần 3
  => Yogurt
  => Trở lại Kalaw(tt)
  => Chào mừng Ngày lễ Mẹ
  => Độc hại của đường fructose
  => Trồng cao su thiên nhiên
  => Thủy triều và con người
  => Hai trái cây kỳ diệu
  => Phán xét người
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN Việt Nam
  => Trở lại K
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN - Bài 2
  => Biết ăn gì đây hở trời
  => Thực vật là nhà toán học tài ba
  => Hạnh nhân nhiệt đới - cây bàng
  => Trận tử chiến giữa kiến vàng và kiến hôi
  => Người mang tim heo
  => Cây trái nhàu - Noni
  => Vận động thường xuyên và sức khỏe
  => Thực vật và con người
  => Liên hệ giữa ung thư và điện thoại di động
  => Bông hồng xanh dương
  => Bắn chim
  => Kính chào sư phụ trong ngày lễ cha
  => Món ăn đặc sản địa phương VN
  => Chuyện vui về ngày lễ cha ở hải ngoại
  => Dùng tế bào gốc chửa trị đột quỵ
  => Hiện thực mới của Nhật
  => Tại sao gạo tím đen ...
  => Thay đổi chánh sách Nhật
  => Nghĩ về tuổi thọ
  => Tế bào -B hay không tế bào -B
  => Hạnh phúc 2.0*
  => Molly nhà tôi bị bịnh rồi !
  => Khám tổng quát
  => Bệnh bao tử
  => Bệnh viêm
  => Thằng Cà Quẹo
  => Resveratrol
  => Ngộ độc thực phẩm
  => Cá mập
  => Resveratrol - Phần 2
  => Hội chứng trống ổ
  => Đối kháng thuốc trụ sinh
  => Coi chừng chó dữ
  => Các mặt trăng
  => Tiến trào vì sao TZO
  => Từ hận chính mình đến câm thù kẻ khác
  => Sâm ngoại quốc và sâm VN
  => Bệnh bạch cầu
  => Tình Cầm
  => Bệnh lú lẫn Alzheimer
  => Lỗ đen
  => Giải thoát
  => Mùa vu lan...
  => Đạo thờ Bà
  => Cập nhật tiến bộ thiên văn
  => Cao nguyên phố núi ..Phần 1
  => Tỉnh Hải Nam
  => Cao nguyên phố núi - P2
  => Bênh ZiKa
  => Môi trường không khí
  => Bệnh EboLa
  => Thảo mộc - 1
  => Chém cha cái khó
  => Tham dự MeKong...
  => Thảo mộc và tâm linh 2
  => Thão mộc và hành vi P3
  => Bệnh Dịch
  => Đại dương và biến đổi khí hậu
  => Đạo đức và di truyền học
  => Giáo Sư Phạm Hoàng Hộ
  => Tưởng nhớ Giáo sư Phạm Hoàng Hộ
  => GS Phạm Hoàng Hộ 1929-2017
  => Điếu văn lễ tang GS PH Hộ của TDH
  => Điếu văn của GS Trương trong tang lễ GS PH Hộ
  => Những năm ảo vọng- Giáo Sư....
  => Sản xuất&Thương mại lúa gạo...
  => Duyên nợ với quê hương
  => Chuyện gạo lứt muối mè
  => Ba thê, núi sập...
  => Những đứa con tinh thàn
  => Ba Thê, Núi Sập cung đường...
  => Sức khỏe và tuổi già
  => Sức khỏe và tuổi già P2
  => Sức khỏe và tuổi già P3
  => Hải đảo Haiti và tôi
  => Bỏ cái tật ghiền
  => Sức khỏe và tuổi già P4
  => Rừng và con người
  => Mùa lễ ăn kiêng Phục Sinh
  => Hiện trạng rạn san hô...
  => Hydropower and....
  => Cách mạng kỹ thuật ...
  => Hydropower ...P2
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P2
  => Cách mạng công nghệ...P3
  => Biển và con người
  => Cách mạng công nghệ...P4
  => Cách mạng kỷ thuật 5
  => Biễn và con người P2
  => Cách mạng kỹ thuật...P6
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P7
  => Cách mạng kỹ thuật sinh học P8
  => Thầy Thái Công Tụng
  => GS Thái Công Tụng:-Rừng lá phổi....
  => Cực đoan và di truyền
  => Ngỡ lòng miǹh là rừng
  => Bài phát biểu trong tang lễ...
  => Đức tin và di truyền
  => The nao la 4D trong toan cau hoa
  => Môi trường là gì
  => Các đại tuyệt chủng sinh vật ...
  => Nữ khoa học gia Tara VanToai ...
  => Yes We Can
  => Nhà maý điện nhiệt hac̣h
  => Moi truong va suc khoe
  => Nha may nang luong nhiet hach
  => Tình trạng sản xuất lúa gạo...
  => Mùa gió chướng
  => Ăn Tết ngày xưa
  => Chó tiến hóa thành bạn thân của người
  => Hoa và mùa Xuân trong thi ca Việt
  => Làm sao để sống thọ
  => Chuyện nhà quê -MPM
  => Coffea Arabica
  => Nguồn gốc lúa Á Châu
  => Người Mẹ can cường
  => Madrid, mùa thu trong mắt ai ...
  => Tiến triẻ̉n liệu pháp miễn dịch trị ung thư
  => Tiến triển liệu pháp miển dịch trị ung thư. Phần 2
  => Bạn biết gì về ung thư
  => Những vị ân sư...
  => Bạn biết gì về ung thư
  => Khi Mẹ hơn trăm tuổi
  => To say Hello, Việt Nam
  => Hoa mai và Mùa Xuân trong thi ca Việt
  => Hoa và Mùa Xuân trong Thi Ca Việt
  => Hoa thủy tổ
  => Đông Tây tam kiệt,
  => Số phận Đồng Bằng Sông Cửu Lông
  => Du Lịch Aruba. . .
  => Con đường xuyên Úc
  => Chuyện cá basa . . . .
  => Thả cá về thiên nhiên
  => Chuyện về người Pháp cho. . .
  => Nobel Y Học 2019
  => Về Tân Châu học nghề cá
  => Phép trắc nghiệm CAT4
  => Các giống lúa từ thời nguyên thủy
  => Cá linh
  TRANG BẠN VIẾT
  TRANG THƠ
  SƯU TẦM ĐIỆN BÁO
  GIẢI TRÍ
  ẨM THỰC
  ĐẶC SAN
  Xuân Bính Thân
  Đặc san xuân Đinh Dậu
  Lần đầu tiên Việt Nam. . .
Nước Úc - cập nhật
21/1/2016

Từ  chỉ có 382 người   sinh quán  Việt Nam ở bang Victoria –Úc năm 1976, năm 1981 con số lên trên 12 000 người và năm 2015 lên trên 68 000 người , xây dựng những mạng lưới cọng đồng mạnh mẽ ,  góp phần làm ra một văn hóa   đặc thù cho đời  sống và thương mãi Victoria .  Năm 2011,   đã có 207 620     Úc kê khai sinh quán là Việt Nam , đông thứ năm , trên Ý (201 680 ), Phi Luật Tân ( 193 00 ) Nam Phi châu (161 590 ) , Mã Lai Á ( 134 140 ) , Đức ( !25 750  ) . Năm 2011, con số dân Úc gốc Việt có thể đã trên 260 000 .Thiết tưởng  Việt Nam nên tiếp tục khích lệ thêm con em  di cư sang Úc , cố vượt lên hàng thứ nhì hay ba ở các nhóm di cư sang Úc ngày nay, chỉ  nên sau Vương Quốc Anh ( 1 196 000  sinh qúan Anh  năm 2011) hay Tân Tây Lan ( 543 000 ) , trên hẳn các   nhóm từ  Trung Quốc ( 387 420 )  , Ấn Độ  ( 337 120 ) :  

Cập nhật hiểu biết thêm  hơn  về Nước Úc ( Úc  Châu ) ngày nay

G S Tôn Thất Trình

 

           Phần I


           Tổng Quát

           Úc Châu- Australia  , Nước Úc hay  chánh thức là  Nước Thịnh Vuợng Chung Úc Châu – Commonwealth of Australia, là một quốc gia  châu đại dương – oceanian , gồm   lục địa chánh  Úc Châu  , đảo Tasmania  và nhiều đảo nhỏ hơn khác.   Đây là  một quốc gia , tổng diện tích đứng hạng thứ sáu thế giới. Các quốc gia láng giềng là Papua New Guinea , Inđônêxia và East – Đông Timor  ở phia Bắc ;  các đảo Solomon Islands  và Vanatu ở  Đông Bắc; Tân Tây Lan – New Zealand  ở Đông Nam . Thủ đô là Canberra ( vị trí : 35018’48 vĩ tuyến Nam và 149047’7 kinh tuyến Đông ) nhưng dân số chỉ đến 394 000  .  Thành phố đông nhất là Sydney  4, 9 triệu ( năm 2014) cao 400 000 người hơn thành phố thứ nhì là Mel  bourne 4.5 triệu;  nhưng đến năm 2053, dự trù Melbourne sẽ  đông dân hơn Sydney .  Các thành phố Úc  dân khác   hơn 1 triệu dân là Brisbane  2.274 triệu ,  Pearl 2.021 triệu,   Adelaide 1.394 triệu… Thành phố Darwin ở phía Bắc nhiều người Việt  đã nghe nói tới, từ thập niên 1940,  chỉ có 144 000 người .

          Cách đây chừng 50 000 năm , trước khi dân Anh Quốc  định cư ở Úc vào cuối thế kỷ thứ 18, Úc Châu đã được   dân Úc  địa phương  cư trú  nói nhiều thứ tiếng gom lại  thành 250 nhóm  ngôn ngữ, theo trang mạng  “ Các khuynh hướng  Xã hội Úc – Australian Social Trends “ của  Cục Thống kê  Úc , ngày 6  tháng 6 năm 2008. Sau khi dân Âu Châu   khám phá ra lục địa Úc, nhờ các  nhà thám hiểm Hòa Lan  năm 1606, nữa phần  phía Đông nước Úc  được Anh Quốc tuyên bố là thuộc nước Anh  năm 1770  và thọat tiên Anh Quốc  đưa dân tội đồ đến cư ngụ ở thuộc địa New South Wales,  từ ngày 26 tháng giêng năm   1788 . Hầu ý có niệm so sánh , năm 1620 , Chúa Sải gã con gái  là công nương Nguyễn Phước Ngọc Vạn cho vua Chân Lạp  Chey Chetta II,   và năm  1623  nhờ sự vận động của hoàng hậu Ngọc Vạn cho người Việt đến Mô Xòai- Mô Xuy  đất Phù Nam , lúc đó là thuộc địa lỏng lẻo của Chân Lạp. Theo Lâm Văn Bé ( Dòng Việt 2005 ),  năm 1768  Cuộc Nam Tiến đã chấm dứt và tòan thể lảnh thổ Nam Kỳ  thuộc Việt Nam.  Năm 1789,  nghĩa là sau dân tội đồ Anh  hơn một năm đến cư ngụ ở  New South Wales,    Chúa Nguyễn Phước Ánh  sai đắp thành Gia Định nguy nga,  thuộc địa giới   Phiên Trấn là một trong  3 dinh của Nam Kỳ; hai dinh kia   là Trấn Biên ( Biên Hòa )  Long Hồ  ( An Giang và Vĩnh Long ). Năm 1802 , Nguyễn Phước Ánh Thống Nhất ba kỳ Bắc – Trung -Nam , lên ngôi vua Gia Long đặt  kinh đô là Phú Xuân – Huế .  Tưởng cũng nên nhắc qua là Nguyễn Huệ ,  Bắc Bình Vương do Nguyễn  Nhạc phong tước là  Long Nhương tướng quân,  lên ngôi vua ở Phú Xuân  là Quang Trung khi Bắc BìnhVương Nguyễn Huệ,  cũng là nhà Nguyễn Tây Sơn, sau khi đánh tan quân Thanh , đặt kinh đô ở Phú Xuân- Huế . Vua Quang Trung   cai qủan  cả miền Bắc gọi là Bắc Thành và phần miền Trung đến Bến Ván , một địa danh tỉnh Quảng Nam . Từ Bến Ván vào Phan Thiết ( ? )  vẫn thuộc Nguyễn Nhạc là vua Thái Đức nhà Nguyễn Tây Sơn, lên ngôi  vua từ năm 1778.  Còn  em thứ  ba NguyễnTây Sơn là Tiết chế Nguyễn Lữ, tuy  đôi khi đánh  chiếm vài nơi ở ba dinh Phiên Trấn , Trấn Biên và  Long Hồ,  nhưng không bao giờ cai trị thật sự các dinh này. Và ba dinh Gia định này , phần lớn vẫn còn tùy thuộc Chúa Nguyễn Phước.

       Những thập niên kế tiếp, dân số Úc Châu tiếp tục tăng   đều đều , lục địa Úc đựợc   thám hiểm thêm và   5 thuộc địa tự trị   của Vuơng Miện Anh Quốc được thiết lập.   Ngày 1 tháng giêng 1901 , cả 6 thuộc địa  hợp lại   thành nước Thịnh Vượng Chung Úc Châu . Trong khi đó thì cả ba Kỳ Việt Nam đều bị Pháp bảo hộ ( Nam Kỳ theo từ Thuộc địa ) và Cao Mên từ năm 1887 , cọng thêm Lào năm  1893 và Quảng Châu Loan  năm 1900. Kể từ khi thành  Liên Hiệp -Hợp Quốc – Federation,   Úc Châu  duy trì vững chắc một hệ thống  chánh trị dân chủ tự do  và thể chế quân chủ   hiến pháp – constitutional  monarchy gồm 6 bang   và nhiều lảnh thổ - territories . Ngày  29 tháng 6 năm 2015,  dân số Úc Châu là  23,6 triệu người  , đa số ở đô thị   và tập trung  nặng nề vào các bang Miền Đông và ở Bờ biển .                              

  Úc Châu là một quốc gia đã mở mang – developed country   và là một trong những nước giàu có nhất thế giới , nền kinh tế xếp vào hạng  thứ 12 thế giới.  Năm 2014,  lợi tức mỗi đầu người  xếp hàng thứ 5 .    Chi tiêu quân sự cũng   đứng hàng thứ 13  thế giới.   Chỉ số phát triễn  nhân dân tòan cầu Úc   xếp hàng thứ hai thế giới .  So sánh quốc tế, Úc Châu  nằm trong các hạng cao ở các lảnh vực tỉ như  phẩm giá đời sống , y tế, giáo dục , tự do kinh tế    và bảo vệ  các tự do dân sự và   quyền hạn chánh trị.   Úc Châu là hội viên  Liên Hiệp Quốc ,  G20, các quốc gia khối Thịnh Vượng Chung , ANZUS  , OECD , WTO,  ASPAC   Diễn Đà     n Các đảo Thái Bình Dương .

      Diện tích, Phân chia Hành Chánh

       Tổng diện tích Úc Châu là 7 692 024 km2 ( 2 969 907 dặm Anh vuông ) . Tỉ trọng dân số là  2.8 / km2( 7.3 người /dặm Anh vuông ), rất ít người , đứng hạng 236 thế giới. Úc Châu chia ra làm  6  (tiểu ) bang:  New South Wales – NSW , Quensland –QLD, South Australia –SA, Tasmania – TAS, Victoria- VIC  , Western Australia – WA    hai lảnh thổ chánh yếu là    Lảnh Thổ Thủ đô Úc  - The Australian Capital Territory – ACT Lảnh Thổ Bắc- the Northern  Territory – NT . Trên nhiều phương diện ACT  và NT  họat động như thể  là một bang  , nhưng Quốc hội Thịnh Vượng Chung   có thể gạt bỏ  bất cứ một luật lệ nào của  hai lảnh thổ này.   Ngược lại,  luật lệ hợp ( liên hiệp ) quốc   chỉ có thể gạt bỏ  luật lệ bang  ở những vùng  qui định ở Điều  51 Hiến Pháp Úc mà thôi. Các quốc hội bang  giữ lại mọi quyền  hạn còn lại, gồm  quyền hạn trên trường học ,  cảnh  sát bang , tòa án bang  , đường xá , chuyên chở công cọng    chánh phủ  địa phương  , vì những điều khỏan này  không được ghi danh ở Điều 51.

       Mỗi bang và các lảnh thổ chánh yếu  đều có  quốc hội riêng , chỉ một viện ở NT , ACT và          Queensland  và hai viện   ở các bang khác. Các bang  là những thể nhân  độc lập, dù phải   bị vài quyền hạn   của Thịnh Vượng chung  chi phối  như Hiến Pháp định nghĩa .  Các hạ viện  được xem   Quốc Hội Lập Pháp – Legislative Assembly ( như ở South Australia và Tasmania ). Thượng viện  là những Ủy Ban  Lập Pháp . Đứng đầu  chánh phủ mỗi tiểu bang  Thủ tướng – Premier    ở mỗi  lảnh thổ là Chánh Tổng trưởng  -Chief Minister.  Nữ Hòang Anh do một  thống đốc – governor đại diện  ở mỗi bang  và ở NT gọi   Nhà Hành  Chánh – the Administrator. Ở Thịnh Vượng Chung ,  đại diện Nữ Hòang  Tòan Quyền – Governor General . Quốc hội Liên ( hợp) bang  quản trị trực tiếp những  lảnh thổ sau đây :

·         Các đảo Ashmore và Cartier Islands

·        Lảnh thổ Nam Cực Úc -Australian Antarctic Territory

·         Đảo  Christmas Island

·         Các đảo Cocos ( Keeling )  Islands

·         Các đảo Biển San hô- Coral Sea Islands

·          Đảo Heard  Island và các đảo McDonald Islands

·          Lảnh thổ Jervis Bay Territory, một  căn cứ hải quân và  cảng biển,  cho thủ đô trên đất liền,   nguyên là thành phần  của New South Wales.

  

     Lảnh thổ ngoại ở đảo Norfolk Island   trước đây có một nền tự trị rộng rải , theo đạo luật Norfolk Island Act 1979 , có viện lập pháp riêng mình và một Nhà Hành Chánh  đại diện Nữ Hòang . Năm 2015,  Quốc Hội Thịnh Vượng Chung hủy bỏ  chánh quyền tự trị, hòa nhập Norfolk Island vào các hệ thống  thuế khóa và an sinh Úc , biến Quốc hội thành một Ủy Ban. Đảo Macquarie Island  do Tasmania  và đảo Lord Howe Island do New South Wales quản trị.

   Dân cư và thành phần tộc dân Úc

    Dân số Úc đã tăng lên gấp 4 lần kể từ thế chiến thứ nhất ( 1914- 1918). Tiếp theo thế  chiến thứ hai ( 1940-45 )  đến năm 2000,  gần 5.9  triệu  trong số  tổng dân Úc  là dân di cư  mới ,có nghĩa      gần 2 người  cho 7 cư dân Úc đã sinh đẻ ở một nước khác. Qua nhiều thế hệ, đa số các dân di cư đến Úc  là từ các đảo Anh Quốc.  Theo thống kê dân số Úc năm 2011  là 21 507 717 người. Giữa năm 2015 (tháng 6 năm 2015 ) là 23 600 000 người , như đã nói trên. Năm  2016 ước tính sẽ  là 24 018 500 người.  Nghĩa là  chưa đến 1/3 tổng số dân Việt Nam , tuy rằng diện tích   23 lần hơn diện tích Việt Nam. Nhưng nhờ dân di cư vào Úc tăng mạnh , vì mục tiêu năm 2012- 2013 là 190 000,  trong khi năm 2005 – 2006 chỉ có  131 000 người tới Úc  định cư,  đến năm 2050, Úc dự tính sẽ có 42 triệu dân.        

     Qua nhiều thế hệ,  đa số các dân di cư đến Úc  là từ các đảo Anh Quốc và dân Úc  phần lớn  nguyên quán  Anh hay Ái Nhĩ Lan – Irish . Theo thống  kê Úc, 2011, đa số   tổ tiên họ thường là       Anh ( 36.1% ) , Úc ( 35,4 %  ), Ái Nhĩ Lan ( 10.4 % ),  Tô Cách Lan – Scottish ( 8.9  ), Ý ( 4.6% ),  Đức  ( 4.5 % ), Tàu ( 4.3 % ) , Ấn Độ ( 2.0% ). Hy Lạp ( 1.9% ) và Hòa Lan ( 1.7 % ) . Nhưng  năm 2011, 5 nhóm  di cư  lớn nhất vào Úc là Vương Quốc Anh,  Tân Tây Lan, Trung Quốc , Ấn Độ  và Việt Nam. Đáng lưu ý là thống kê năm 2011  cho biết có 1.2 %  gia đình Úc nói tiếng Việt Nam tại nhà , như thế ít nhất là 260 000  nguồn gốc Việt  người tại Úc. Năm  1971  chỉ có 700 dân Úc  nói nơi sinh quán họ là Việt Nam . Thế nhưng 15 năm sau  con số lên đến  80 000 người.  Năm  2011, con số này cao hơn 200 000,  vì rất nhiều người không kê khai sinh qúan  ở cuộc thống kê năm 2011.

      Dân Việt Nam đến Úc  tăng nhiều  sau khi   Chánh phủ Whitlam  hủy bỏ những  yếu tố kỳ thị da vàng   cuối cùng  vào thập niên 1970.  Luật  Kỳ thị Chủng tộc- Racial  Discrimination Act 1975   làm  cho  kỳ thị chủng tộc  bất hợp pháp, được thực  thi vào những tháng cuối cùng của chánh phủ Whitlam.  Luật này đề cập đến  một lọat đạo luật  ngăn cản dân gian ngòai Âu Châu  di cư vào Úc , khởi  đầu với : “Đạo luật Hạn chế di cư – Immigration Restriction  Act 1901” .   Còn Đạo luật   đòi hỏi dân di cư  vào Úc   phải   đọc cho được một ngôn ngữ Âu Châu  cũng đã bị hủy bỏ năm 1958.  Từ năm 1975 đến năm 1982  , Úc Châu nhận đến 57 770  dân tị nạn Việt Nam, đa số từ máy bay.   Số tị nạn đi bằng tàu thủy chỉ có 2000 người đến Úc  7 năm sau thất thủ Sài Gòn, vì  không kể đến số dân tị nạn  chết chìm đắm tàu hay bị  hải tặc Thái Lan   hảm hiếp và giết chết .  Gia đình chúng tôi cũng đã nhảy lên tàu định qua Úc tị nạn sau 30 tháng tư năm 1975, nhưng khi đến được Sinpapore rồi thì  Mỹ hướng dẫn tàu nhỏ  èo ợt chất đầy dân tị nạn  qua Subic Bay – Phi Luật Tân , rồi đến Guam .  Rất nhiều dân tị nạn   đến cư trú tại ngọai ô Thành Phố Melbourne là Springvale, Footscray và Richmond, nay là  những trung tâm doanh nghiệp và vănhóa Việt Nam . Cuối thập niên 1970 , đường phố   thương mãi Richmond đầy rẫy doanh thương Ý và Hy Lạp, nay đã phải đóng cửa. Tuy vậy , theo lời của ông Lưu Quang Tường , một nhà ngọai  giao kỳ cựu  của Cộng Hòa Sài gòn, bỏ trốn sang Úc năm 1975,  dân tị nạn Việt Nam  thường xem chuyễn tiếp qua đời sống Úc  rất khó khăn. Tìm ra  chỗ làm  việc  là một vấn đề vì  các rào cản, tỉ như  ngôn ngữ và văn hóa .  Nhưng ở Richmond,  dân Việt mới đến Úc  cũng  đã đủ tiền thuê nhà hay mua các tiệm Ý và Hy Lạp bỏ đi .  Dù sao đi nữa,  đời sống ở Úc vẫn  còn tốt đẹp hơn đời sống bên nhà .  Đời sống cộng đồng ở đây  là đa văn hóa  và dân trẻ tuổi  đến Úc   để học hỏi  và tạo đời sống   riêng cho mình ,  và có đầy đủ nhân quyền. Đặc biệt là tình trạng nhân quyền ở Việt Nam lúc đó rất tệ mạt, mọi tổ chức nhân quyền đều bị cấm đóan  cũng như  bàn luận tự do.  

     Thổ dân địa phương Úc năm  2011 là 548 370 người( 2. 5%  tổng số ), một tăng gia đáng kể so với thống kê năm 1976 chỉ có 115 953 người. Một phần tăng gia này  do  kế thừa thổ dân địa phuơng  đã  bị bỏ quên   hay thiếu sót , tính ít đi ,    thổ dân  không ghi chép theo đúng kiểu hồ sơ. Thổ dân  bị nhốt tù hay bị thất nghiệp  cao hơn mức trung bình Úc , mức giáo dục thấp hơn  , đời sống ngắn ngủi hơn  là dân Úc không phải nguyên là thổ dân . Vài cộng đồng thổ dân xa xôi , hẻo lánh  được mô tả  là đã có  các điều kiện  “tình trạng  thất bại – failed state” . Cũng như  nhiều nước đã mở mang khác,  Úc Châu đang trải qua kinh nghiệm  chuyễn dân số qua một tình trạng dân già nua  hơn,  nhiều dân nghỉ hưu  và ít người làm việc hơn.

     Đôi chút địa lý, địa hình,khí hậu…

    Khối  đất úc là 7 617 930 km2 ( 2 941 300 dặm Anh vuông )   Tấm Úc – Ấn - Indo- Australian  Plate.    Ấn độ dương và  Thái bình dương vây quanh   và tách rời khỏi  Á Châu  bằng các biển Arafura và Timor  , với Biển San hô  nằm khá xa  bờ biển bang Queensland  và Biển Tasman  nằm giữa Úc và Tân Tây Lan .  Đây là một lục địa nhỏ nhất thế giới và là quốc gia  có tổng diện tích đứng hàng thứ 6 thế giới, tuy khi được xem là “ một lục địa ốc đảo – island continent   vì kích thước và cô lập.  Úc    34 218 km ( 21 262 dặm Anh )    bờ biển , (ngọai trừ tất cả  các đảo ngòai khơi )   và tuyên bố một  Vùng Kinh tế Đặc biệt – Exclusive Zone  rộng 8 148 250 km2 .  Vùng Kinh tế này không   bao gồm  Lảnh thổ Nam Cực thuộc Úc-  Australian Antarctic Territory .  Ngòai trừ  Đảo Macquarie Island , Úc Châu  nằm giữa Nam  vĩ tuyến 90-440    Đông kinh tuyến 112 0 – 1540 . 

    Rạng San hô  Rào cản Lớn- Great Barrier Reef, rạng   san hô lớn nhất thế giới,  nằm không xa mấy  bờ biển Đông Bắc, kéo dài hơn 2000 km ( 1240 dặm Anh . Núi Augustus ,  một đá nguyên khối – monolith lớn nhất thế giới nằm về  phía Miền tây Úc. Núi Kosvciusko  ở rặng  Phân Chia Lớn, là  núi cao nhất  trên lục địa Úc, cao 2228m ( 7310 bộ Anh ).  Cao hơn nữa là Đỉnh Mawson Peak ( 2754m hay  9006 bộ )    Lảnh thổ xa xôi  Úc là đảo Heard Island  và ở  lảnh thổ Nam Cực Úc  là núi Mount McClintock ( 3492m hay 11 457bộ ) và Mount Menzies ( 3355m nay 11 007 bộ ).      

        Kích thước Úc làm ra một lọat rộng lớn phong cảnh thiên nhiên , với rừng mưa nhiệt đới   ở Đông Bắc , các rặng núi  Đông Nam, Tây Nam và Đông và sa mạc khô khan  ở phía trung tâm.   Đây là một lục địa bằng phẳng nhất  có những lọai đất đai xưa cỗ nhất và ít phì nhiều nhất  ; sa mạc hay  đất đai bán  khô hạn thường  gọi là  vùng nông thôn hẻo lánh –  outback chiếm phần đất lớn nhất . Đây là lục địa có người ở khô cằn nhất ; lượng mưa  hàng năm   trung bình   trên vùng lục địa  ít hơn 500mm.  Tỉ trọng dân số  2.8 /km2 là một trong những tỉ trọng thấp nhất thế giới;  dù rằng  đa số dân Úc  sinh sống dọc theo  bờ biển  ôn đới  Đông Nam.

     Rặng  Phân Chia Lớn   chạy song song đến  bờ biển Queensland, New South Wales  và phần lớn Victoria , đánh dấu Miền Tây Úc . Tên  gọi không hòan tòan đích xác , vì nhiều phần rặng  là các đồi thấp , và các cao nguyên điển hình không  cao hơn 1600m ( 5249 bộ ) . Các   đất cao  bờ biển  và vòng đai  đồng cỏ Brigalow nằm giữa  bờ biển và các núi , trong khi  nội địa  rặng phân   chia là những vùng đồng cỏ hòa bản rộng lớn . Chúng gồm  cả các đồng bằng  phía Tây  của New South Wales , và các  đất cao  Einasleigh Uplands , Đất bằng Tableland  và Mulga Lands ở  đất bên trong Queensland .  Điểm cực bắc của bờ biển   đông  là Bán đảo rừng mưa nhiệt đới Cape York .

     Phong cảnh thiên nhiên  của Top End và Gulf Country  - với  khí hậu nhiệt đới – gồm  rừng , phong cảnh miền rừng – woodland,  đất ẩm uớt – wetland, đồng cỏ , rừng mưa và sa mạc.  Ở góc  Tây Bắc  lục địa  là các ghềnh đá cát  và các hẽm núi – gorge   của  sông The Kimberley , và phía dưới đó là  Pilbara.   Phía Nam chúng và trong nội địa  là nhiều vùng cỏ hòa bản nữa :  Đồng bằng Ord Victoria Plain , và rừng  chùm bụi- Western Australia Mulga shrublands .    Trung  tâm  quốc gia là  đất cao  miền Trung Úc Châu. Những đặc điểm nổi bật   của miền Trung và miền Nam   gồm có Uluru (  còn được biết Là Ayers Rock ) , một đá nguyên khối   đá cát danh vang  và đất đai nội địa  Simpson, Tirari  và Sturt Stony , Gibson, Great Sandy,  Tanami  và các sa mạc nổi tiếng  Great Victoria  , cùng Đồng Bằng   nổi tiếng  Nullarbor Plain   bờ biển phía Nam.

    Khí hậu  Úc bị ảnh hưởng đáng kể các dòng đại dương , gồm luôn cả Indian Ocean Dipole  và EL Nin~o – Southern Oscillation , liên hệ đến  hạn hán  định kỳ, và hệ thống   theo mùa áp lực thấp  nhiệt đới  sản xuất ra bảo tố  ở miền Bắc Úc .  Các thừa tố này gây ra  mưa, biến đổi đáng kể  năm này qua năm khác .  Phần lớn  miền Bắc quốc gia  có khí hậu  nhiệt đới  mưa ( gió mùa), tập trung vào mùa hè. Góc Tây Nam  quốc gia có khí hậu Địa Trung Hải . Phần lớn Đông Nam ( gồm Tasmania ) có khí  hậu ôn đới.     

    Tài nguyên môi sinh        

    Như đã nói trên , Úc Châu là một quốc gia lớn đứng hàng thư sáu thế giới . Lảnh thổ đại dương -biển Úc đứng hàng thứ ba,  trải dài trên 3 đại dương và  rộng đến 12 triệu km2 .  Gần  7 triệu km2 hay 91 %  Úc  do cây cối địa phương bao phủ.   Dù con số này  tuồng như qúa cao. Rất nhiều phong cảnh sa mạc  cũng được  các thực vật địa phương bao phủ,  tỉ như rau lê – saltbush dù sơ sài lắm. Ngày nay , xác định hình dạng  dân Úc do   liên hệ với môi  trường thiên nhiên làm ra. Úc là  một dân số đô thị hóa  và cận biển  lớn nhất thế giới . Hơn 80% dân Úc  sinh sống ở đất đai chỉ xa bờ biển chừng 100 cây số.

    Đất đai

  Úc có   vài lọai đất đai bề mặt xưa cỗ  nhất trên Trái Đất  và đất đai và biển cả  Úc  lại thiếu  chất dinh dưỡng và sản xuất thấp kém nhất thế giới.  Điều này có nguyên nhân chánh là bất ổn địa chất , một đặc điểm   của khối đất liền Úc ,đặc tính  là thiếu họat động địa chấn – seismic activity gây ra . Chỉ 6% khối đất liền Úc là trồng trọt được mà thôi .  Cần có thể tích  lớn nước  do những cung cấp cả trên mặt đất lẫn nước ngầm dưới đất . Đất đai Úc tùy thuộc rất nhiều   vào thảm thực vật  bao phủ,  hầu  tạo ra các chất dinh dưỡng  và tình trạng ổn định .  Đốn bỏ rừng bụi ,  trích nước và bảo toàn kém cỏi đất đai  là mọi nguyên nhân   cho suy thóai  phẩm giá đất đai Úc.               

       Nước

     Úc là lục địa có người sinh sống khô hạn nhất Trái Đất, có ít nước nhất trên các sông ,nước chảy tràn  thấp nhất và vùng đất ẩm ướt thừơng trực  nhỏ của tất cả mọi lục địa .  Môt phần ba  lục địa Úc  hầu như không có nước chảy tràn – run off nào cả,  và các lượng mưa và các dòng chảy biến thiên lớn nhất thế  giới.  Họat động con người  tiếp tục   gây áp lực  cho các môi trường biển .  Ô nhiễm là một  vấn đề nghiêm trọng nhất  và phần lớn  ô nhiễmbiển  là do các họat động  căn cứ trên đất liền gây ra – đất xói mòn, sử dụng phân bón hóa học , sản xuất  chăn nuôi cường tính,   cống thải và các  đổ  thải  công nghệ đô thị khác . Hiện Úc có 65 Ramsar ( một qui ước  quốc tế  cung cấp khung cảnh  cho bảo tồn đất ẩm ướt ) kê khai , bao phủ 7.5 triệu ha ( mẩu tây )  và hơn 850  có tầm quan trọng quốc gia.  Môi trường   biển Úc  là gia cư  của 4000 lòai cá ,500 lòai san hô chỉ riêng cho  rặng miền Bắc, 50 lọai  động vật biển có vú – marine mammal, một  rặng rộng lớn chim biển.   Ước lượng  80%  động vât biển có vú  tìm thấy ở các biển Miền Nam Úc  không tìm thấy được ỏ nơi nào khác .

   Đa dạng sinh học   

   Úc là  một quốc gia đa dạng sinh học nhất  hành tinh . Đây là nơi sinh  sống của hơn một triệu  loài thực vật và động vật ,nhiều lọai không tìm thấy ở nơi nào khác nữa,  và chỉ  chưa được phần nữa là đã được mô tả một cách khoa học .  Khỏang 85% cây có hoa,  84 % động vật có vú, hơn 45 % chim chóc   và 89 %  cá lục  địa và nước ngọt là độc đáo cho Úc.  Úc có nhiều thú có túi – marsupials , gồm hơn 140 lòai.          Ít nhất là 10 động vật có vú  xa lạ làm ra các dân số hung dữ - feral   ở Úc, với mèo và chồn chịu trách nhiệm làm  suy đồi  và tuyệt tích  nhiều động vật địa phương . Ít nhất là 2700 lòai  cây cối du nhập- không phải địa phương đã thiết lập quần thể ở Úc. 685 lòai cây cối du nhập này   bị xem là một vấn đề cho  các hệ thống sinh học – ecosystems   thiên nhiên .

   Giới thực vât và giới động vật 

 Đa dạng cao ở giới thực vật   gồm một số lớn lòai ở  tông đáng kể là Acacia, Eucalyptus , Melaleuca , GrevilleaAllo casuarina. Acacia có khuynh hướng chủ trì ở phần khô cằn Úc bên trong nội địa; trong khi Eucalypyus chủ trì ở các nơi  ẩm ướt.  Những lọai cây cỏ thường thấy nhất ngày nay là những cây cỏ đã thích nghi  với các điều kiện khô cằn ,nơi  không phá rừng làm nông nghiệp.  Lọai chủ trì ở Úc , chiếm 23 %  đồng cỏ gò – đống – hummock grassland ởTây Úc , Nam Úc và Lảnh thổ  Northern Territory.   Ở miền Đông , các lùm bụi Eucalyptus chủ trì và ở miền Tây  là các rừng Acacia, rừng lùm bụi . Đồng  cỏ bụi rậm- tussock grasslands phần lớn nằm phần lớn  ở bang Queensland. Úc chứa 378 lòai động vật có vú- mammals , 827 loài chim ( đặc biệt là lòai đà điểu Úc - emuchim bói cá lớn - Kookaburra ) , 300 lòai  rắn mối , 140 lòai rắn ( vài lòai có nọc độc nhất thế giới) và hai lòai cá sấu.  Trong số động vật có vú, gần phân nữa là thú có túi - marsupials. Phần còn lại  hoặc là động vật có vú, có nhau – placental hay động vật đơn huyệt – monotremes ( thú mỏ vịt – Platypusthú lông nhím -Echidna ) . Động Vật Úc thế giới biết nhiều nhất là Căn gu ru – Kangaroo, Koala- gấu túi , Echidna- thú lông nhím ,dingo-chó nữa hoang dại đã được các thổdân  buôn bán từ 3000 năm trước Công Nguyên , wallaby--căng gu ru chân to  wombat – dúi có túi .

                  ( IrVine , Nam Ca Li – Hoa Kỳ  ngày 13 tháng giêng năm 2016 )      

  

    Phần II

     Lịch sử

    Tiền sử

     Con người sống ở lục địa   Úc Châu ước tính cách đây từ 42 000 đến 48 000 năm nay . Có lẽ  là dân di cư   qua các cầu đất liền và các vượt ngang qua biển cả ngắn ngủi từ Đông Nam Á . Những dân đầu tiên  này có thể là tổ tiên   các thổ dân địa phương cận đại Úc Châu ngày nay  . Khi các dân định cư  Âu Châu  đến Úc vào cuối thế kỷ thứ  18 , đa số các thổ dân  địa phương Úc chuyên săn bắt , lượm hái – hunter gatherers  có văn hóa  nói miệng   phức tạp và giá trị tinh thần căn cứ trên  tôn kính đất đai  và tin tưởng vào Thời gian Mơ uớc – Dreamtime.  Dân các đảo Torres Strait Islander , nguồn gốc  Melanesian, nguyên thủy  là những nhà làm vườn  và săn bắt lượm hái. Bờ biển và biển   phía Bắc Úc Châu  đôi khi được  các dân đánh cá Biển Đông Nam Á , thăm  viếng. Một phần tăng gia này  do  kế thừa thổ dân địa phuơng  đã  bị bỏ quên hay thiếu sót , tính ít đi    thổ dân  không ghi chép theo đúng kiểu hồ sơ. Thổ dân  bị nhốt tù hay bị thất nghiệp  cao hơn mức trung bình Úc , mức giáo dục thấp hơn , đời sống ngắn ngủi hơn  là dân Úc không phải nguyên là thổ dân . Vài 11 cộng đồng thổ dân xa xôi, hẻo lánh  được mô tả  là đã có  các điều kiện  tình trạng  thất bại – failed state” . Cũng như  nhiều nước đã mở mang khác , Úc Châu đang trải qua kinh nghiệm  chuyễn dân số qua một tình trạng dân già hơn,  nhiều dân nghỉ hưu và ít người làm việc hơn 

   Dân Âu Châu đến

    Nhà du hành biển Hà ( Hòa ) Lan Willem Janszoon là nhà quan sát Lục địa Úc được ghi chép trước nhất   và cũng là dân Âu Châu đầu  tiên  đổ bộ lên đất liền Úc . Ông   quan sát bờ biển Bán đảo Cape York  đầu năm 1606 và vào đất liền  ngày 26 tháng hai tại Sông  Pennefather River  gần  thị trấn cận đại Weipa  ở Cape York . Ông vẽ bản đồ  toàn thể bờ biển  Tây và Bắc  Úc , đặt tên  đảo lục địa   mới là “ Hòa Lan Mới– New Holland   vào  thế kỷ thứ 17,  nhưng không cố tâm định cư ở đây.  Nhà thám hiểm tư nhân Anh William Dampier đổ bộ  lên bờ biển Tây Bắc  Hòa Lan Mới  năm 1688  và một lần nữa năm 1999, khi trở về Anh.  Năm 1977,Thuyền trưởng James Cook trương buồm  dọc theo đó và lập đồ bản  bờ biển Đông  ông  mệnh danh Là  New South Wales  và tuyên bố vùng này thuộc Anh Quốc.  Khi mất hết các thuộc địa   Mỹ năm 1763, Chánh phủ Anh  gửi một hạm đội , “ Hạm đội Thứ Nhất - First Fleet  dưới sự chỉ huy   của Thuyền Trưởng Arthur Phillip , để thiết lập  một  thuộc  địa tội hình ở New South Wales , một  chỗ đóng trại quân lính được thiết lập     trương cờ lên ở Sydney Cove , ngày 26 tháng giêng 1788, nay là ngày Lễ Quốc Khánh Úc – Australia Day , dù rằng  Thuộc Địa Vương Miện Anh  New South Wales  cũng chưa được tuyên bố chánh thức, mãi cho đến  ngày 7 tháng 2  năm 1788.  Định cư đầu tiên  đưa tới việc thành hình Sydney và các thám hiểm cùng định cư ở các vùng khác.

        Một định cư dân Anh được làm ra ở Van Diemen’s Land , nay có tên là Tasmania . Năm 1803  và năm 1825 , Tasmania trở thành  một thuộc địa riêng biệt .  Vương quốc Anh,  năm 1828, chánh thức tuyên bố  chiếm cứ  phần phía Tây  Úc ( Thuộc địa  Sông Swan ).   Những thuộc địa riêng rẽ  được vẽ ra từ các phần  của New South Wales : Nam Úc – South Australia năm  1836,  Victoria  năm 1851 , Queensland năm 1859.  Lảnh thổ Bắc – the Northern Austraria  thành lập năm 1911, khi tách rời khỏi South Australia . Nam Úc  được thành lập như thể “ một tỉnh tự do” và không bao giờ  là một  thuộc địa tội hình cả. Victoria  Tây Úc - Western Australia  cũng thành lập “ tự do” , nhưng sau đó lại  nhận tội đồ chở tới. Một chiến địch do các  nhà định cư  ở New South Wales tổ chức,  dẫn tới  ngày chấm dứt  các tội đồ đến thuộc địa này ; tàu chở tội đồ chót đến đây  năm  1848 .       

      Thổ dân địa phương  ước lượng từ 750 000 đến 1 triệu người năm 1788 , giảm bớt  sau 150 năm  định cư , phần lớn  chết vì bệnh lây nhiễm.Thêm hàng ngàn người chết vì là thành qủa cuộc  tranh chấp biên giới  với các dân  định cư . Chánh sách chánh phủ  để “ đồng hóa – assimilation   khởi sự  với “ Đạo luât Bảo vệ Thổ dân đầu tiên – Aboriginal  Protection Act 1869”    thành quả là bắt đi nhiều con em thổ dân đầu tiên   ra khỏi gia đình và cọng đồng họ  - thường được gọi   Các thế hệ bị Bắt Cắp – Stolen Generations  , một thủ tục có thể góp thêm phần làm giảm bớt dân số địa phương .  Chánh phủ Liên hiệp   nhận thêm uy quyền  làm luật  đối với thổ dân địa phương  tiếp theo trưng cầu dân ý năm 1967.  Chủ nhân truyền thống đất đai – chức danh thổ dân đầu tiên-   không được nhìn nhận,  mãi cho đến năm 1992, khì  trường hợp Tòa Án  Cao  Cấp  Mabo v Queensland  lật ngược lại chủ thuyết hợp pháp   là Úc Châu  đã là “ Đất đai không  của ai cả -terra nullius “, trước khi dân Âu Châu chiếm cứ .

        Nới rộng Thuộc địa

      Một cuộc săn vàng – gold rush  khởi đầu ở Úc  vào đầu thập niên 1850  Cuộc Nổi Lọan Eureka Rebellion chống  lại  các phí  môn bài khai thác hầm mỏ năm 1854 là một biểu hiện sớm cho dân sự bất tuân  lệnh. Từ năm 1855 đến 1890, 6 thuộc địa  từng cá nhân một,  tóm thâu được chánh quyền trách nhiệm , đã xử lý các công việc riêng cho mình , trong khi đó vẫn  nằm trong Đế Quốc Anh. Cơ quan Thuộc địa ở London vẫn giữ  kiểm sóat  vài công việc, đặc biệt là ngọai giao, quốc phòng và chuyên chở tàu biển quốc tế.

       Chế độ quốc gia

       Ngày 1 tháng giêng 1901,  liên hiệp  các thuộc địa hòan tất  sau một chục năm  kế họach,  trao đổi ý kiến  và bầu cử.   Điều này thiết lập nên  Thịnh Vượng Chung của Úc   như thể là một nước tự trị- dominion   của Đế Quốc Anh.  Lảnh thổ Thủ đô Liên hiệp ( sau đó đổi tên thành Lảnh thổ Thủ đô Úc – Australian Capital Territory , ACT ) thành lập năm 1911, như là  vị trí  của thủ đô  liên hiệp tương lai của Canberra. Melbourne là nơi  chánh phủ tạm thời nắm giữ quyền hành thủ đô từ 1901 đến 1927, trong khi Canberra  đang xây dựng.  Lảnh thổ Bắc  được chuyễn từ tay chánh phủ Nam Úc kiểm sóat  đến  quốc hội liên bang năm 1911 .Úc Châu gia nhập  Anh Quốc  chiến đấu ở Thế Chiến  Thứ Nhất,  được sự ủng hộ  cả hai chánh đảng là  Đảng  Thịnh Vuợng Chung Tự do đang thất cử  và Đảng Lao Động Úc  thắng cử . Chừng  416 000 người  đã tòng quân , chừng  60 000 người chết và 152 000 bị thương. Nhiều dân Úc xem  thất trận  ở Gallipoli của  các quân đòan  Úc và Tân Tân Lan ( ANZACs ) là ngày sanh của Quốc gia , một hành động quân sự  chánh đầu tiên.  Chiến dịch  Kokoda Track cũng tương tự được xem   như là một sự cố- định nghĩa quốc gia ở Thế Chiến Thứ Hai.

       Quy chế   Westminter 1931 của Anh chánh thức chấm dứt  hầu hết mọi liên kết  hợp hiến giữa Úc và UK .  Úc chấp thuận  quy chế  này năm 1942,  nhưng lùi lại  năm 1939,  hầu xác nhận hiệu lực của luật lệ   Quốc Hội Úc thông qua vào Thế Chiến Thứ Hai.  Cú sốc  thất bại ở Á Châu của UK năm 1942 và mối đe dọa Nhật xâm chiếm,  khiến Úc phải quay đầu về Hoa Kỳ  như thể là một đồng minh và  bảo vệ mới .  Kể từ năm 1951 , Úc  là một đồng minh quân sự chánh thức của Hoa Kỳ , theo hiệp ước  ANZUS .   Sau Thế Chiến Thứ II ,   Úc khuyến khích   di cư đến  từ Âu Châu . Nhưng từ thập niên  1970 , và theo sau  việc hủy bỏ  Chánh sách “ Úc Trắng - White Australia”, di cư từ Á châu  và các nơi khác  cũng được đề cao.   Thành quả là nhân khẩu học  Úc, văn hóa  và hình ảnh bản thân Úc đã biến đổi .  Các thắt chặc  hiến pháp cuối cùng giữa  Úc và UK  bị cắt đứt   khi thông qua Đạo Luật Úc – Australia Act 1986 ,  chấm dứt mọi  nhiệm vụ Anh   ở chánh quyền các bang Úc, kết thúc lựa chọn  các kháng cáo tòa án của Ủy Ban Riêng tư – Privy Council   tại London . Theo cuộc trưng cầu dân ý năm 1999 ,  55% người đi bầu   và đa số ở mọi bang ,  thảy đều chối bỏ   đề nghị trở thành  một cọng hòa có tổng thống  do 2/3  số  bầu ở cả hai  Hạ viện của Quốc Hội Úc.  Kể  từ khi bầu lên chánh phủ Whitlam năm 1972 , có một tụ điểm mỗi ngày một gia tăng  ở chánh sách ngọai giao về các dây liên lạc  với  các   quốc gia khác của Viền Quanh Thái Bình Dương – Pacific Rim ,  trong khi vẫn duy trì  các mối dây liên lạc gần gủi với các đồng minh truyền thống  và các  bạn chung sức thương mãi Úc.    

    Chánh phủ

     Úc là một nền quân chủ  lập hiến có sự phân chia quyền hạn liên bang.  Úc dùng hệ thống quốc hội về chánh phủ với Nữ Hòang Elizabeth II trên chóp  là Nữ Hòang Úc, một nhiệm vụ khác hẳn  địa vị   như thể là vua  các vương quốc Thịnh Vượng Chung khác . Nữ Hòang cư ngụ ở UK  và đại diện ở Úc là Tòan Quyền ở mức Liên bang và thống đốc ở mức bang , theo công ước , họ hành động theo các khuyến cáo của các bộ trưởng cho mình.  Thực thi đáng kể nhất đến ngày nay của  vai tròTòan Quyền , ngòai yêu cầu của Thủ Tướng,   là vụ thải hồi Chánh phủ Whitlam , trong khung cảnh khủng hỏang hiến pháp năm 1975.

Prime minister Malcolm Turbull; Governor General Peter Cosgrove



 

      Chánh phủ lên bang chia ra 3 ngành :

-          Lập pháp : Quốc hội hai viện , định nghĩa ở đọan I Hiến pháp là gồm có Nữ Hòang ( do Tòan quyền  đại diện ) , Thượng Viện- Senate  Hạ Viện- House of Representatives;

-           Hành pháp : Ủy Ban   hành pháp Liên bang , thực tế là   Tòan Quyền  do Thủ tướng  và các bộ trưởng bang  cố vấn ;

-            Tư Pháp :   Tòa Án Cao Cấp – High Court của Úc và các tòa  án liên bang khác , trong đó các  quan tòa do Toàn Quyền bổ nhiệm theo khuyến cáo của Ủy Ban .

    Ở Thượng Viện , có cả thảy  76 thựơng nghị sĩ , 12 từ các bang   và 2  từ mỗi lảnh thổ đất liền  ( ACT và NT ). Hạ Viện  có 150 dân biểu  bầu lên từ các  phân chia tuyễn cử chỉ duy nhất  có một người mệnh danh là “ ghế - seats”  :   phân phối tùy   theo dân số,   trong đó  mỗi một bang nguyên thủy  được bảo đảm tối thiểu 6 ghế . Bầu  cử cả 2 viện cùng lúc, xảy ra  bình thường 3 năm một lần ;    các thượng nghị si chồng chất  nhau 6 năm nhậm chức , ngoại trừ các thượng nghị sĩ  từ  các lảnh thổ  nơi thời hạn  không qui định , nhưng kết chặc với chu kỳ  cho Hạ viện; cho nên chỉ có 40 trong số 76 ghế  là đưa ra  tranh cử, miễn là chu kỳ không bị gián đọan vì thải hồi cả hai .     

  Hệ thống bầu cử Úc  dùng cách bỏ phiếu ưu đải cho  cuộc bầu cử  và tất cả mọi hạ viện,  ngoại trừ Tasmania và ACT ,  nơi song song  cùng Thượng viện  và đa số thượng viện bang , phối hợp   cùng  đại diện  theo tỉ phân  ở một hệ thống tên gọi    bỏ phiếu   chuyễn được duy nhất  -   single transferable  vote.  Bỏ phiếu là bắc buộc cho tất cả  mọi  công dân ghi tên  18 tuổi trở lên     trên mọi quyền lực pháp lý  cũng như mọi đăng ký  ( ngọai trừ Nam Úc ). Đảng nào  đạt  đa số ở  Hạ Viện thành lập chánh phủ  và lảnh tụ trở thành Thủ Tướng . Trong trường hợp không đảng nào có đa số , Tòan Quyền có quyền hạn   hiến pháp   bổ nhiệm một thủ tướng, và nếu cần   thải hồi thủ tướng  đã thua cuộc ở Quốc Hội .

     Úc có  hai nhóm chánh trị chánh yếu  thường thành lập chánh phủ  ở liên bang  và các bang : Đảng Lao Động Úc  và một  nhóm Liên đảng - Coalition , chánh thức   gồm  Đảng Tự Do      đồng minh nhỏ là Đảng Quốc gia.  Theo văn hóa Úc,  Liên Đảng  được xem là Hửu – trung  và Đảng Lao Động   Tả- trung .  Các thành viên  Độc lập  và nhiều  đảng  nhỏ   đều có đại diện  ở các Quốc hội Úc ,  phần lớn ở Thượng Viện.  

     Tiếp theo một  thách thức lảnh tụ bên  trong đảng , bà Julia Gillard   trở thành Thủ tướng đàn bà  đầu tiên  tháng 6 năm 2010. Bầu cử  liên bang  gần đây nhất   ngày 7 tháng 9 năm  2013,   giúp cho Liên Đảng  chiếm đa số.  Lảnh tụ Đảng Tự Do  Tony Abbot lên giữ chức Thủ Tướng  do Tòan Quyền  bổ nhiệm  ngày 18 tháng 9 . Tháng 9 năm 2015 ,  Malcom Turnbull  thách thức thắng lợi  Abbott  về chức lảnh tụ  Liên Đảng     nắm chức thủ tướng thứ 15,  ngày 15 tháng 9 .  Vì có đến 5 thủ tướng  từ năm 2010  đến năm 2015 và đa số  những lảnh tụ này  thay đổi theo chức lảnh tụ thay đổi hơn là bầu cử tổng quát, Úc đã được mô tả  là “ thủ đô  các đảo chánh thủ tướng  ở thế giới dân chủ”     

 

   Kinh tế

 

   Úc  châu là một nước  giàu có, tạo dựng lợi tức  từ nhiều nguồn, như xuất khẩu các sản phẩm hầm mỏ, viễn thông ,  ngân hàng và chế tạo.  Đây là một nền kinh tế thị trường . GDP mỗi đầu người  tương đối cao  và một sác xuất nghèo khổ  tương đối thấp.  Chiếu  theo các từ trung bình giàu có, năm 2013,  Úc  xếp vào hàng thứ hai, chỉ sau Thụy Sĩ, dù rằng  từ năm 2001 đến năm 2013, sác xuất nghèo khổ Úc đã tăng  thêm từ 1-0.2% đến 11.8% . Đây là điểm  Viện  Khảo cứu Tín dụng  Thụy Sĩ xác định  là năm 2013, Úc là quốc gia  có mức giàu có  trung bình  cao nhất thế giới và  trung  bình  giàu có   các dân Úc trưởng thành , xếp hàng hai cao nhất.

   Đồng đô la Úc  là tên tiền tệ Úc  gồm luôn cho cả Christmas Island , Cocos ( keeling ) Islands , và Norfolk Island , cũng như   các bang  Đảo Thái bình Dương độc lập Kiribati , Nauru và Tuvalu.  Với sự sáp nhập năm  2006 , của hai  Thị trường Hối đóai  Úc và Sydney- Australian and Sydney Stock Exchanges  , Thị trường Chứng khóan Úc  nay xếp vào hàng thứ 9  lọai lớn nhất thế giới.

   Năm 2010,   Úc cũng xếp  hạng ba ở Chỉ số Tự do Kinh tế , đứng hàng thứ 12  các nền kinh tế   lớn nhất thế giới   và hàng thứ năm  có GDP mỗi đầu người  cao nhất thế giới,  là 66 984 $ .  Úc đứng hạng hai  theo chỉ số  Phát triễn Nhân quyền của liên Hiệp Quốc năm 2011 và hạng nhất ở Chỉ số Phồn thịnh 2008  của Lagatum . Mọi  thành phố chánh  Úc đều   xếp hạng cao  các nghiên cứu cách sống( thỏai mái )  so sánh – comparative livability  surveys .   Năm 2014 , theo danh sách  các thành phố thế giới sinh sống tốt đẹp nhất của báoThe Economist , Melbourne đã đứng hạng nhất liên tục bốn năm liền ; theo sau là các thànhphố  Adelaide(hạng thứ 5 ), Sydney( thứ 7) và Perth( thứ 9). Nợ của chánh phủ ở Úc            khỏang 190 tỉ  $US , 20% GDP vào năm 2010 .  Úc  có giá nhà cửa  và vài mức nợ gia cư trong số cao nhất thế  giới.  Vì nhấn mạnh  trên xuất khẩu hàng hóa hơn là chế tạo  hàng hóa đã đóng đinh cho tăng gia đáng kể,  các từ thương mãi  Úc kể từ đầu thế kỷ thứ 21   và giá cả  hàng hóa gia tăng ,  cán cân thanh tóan– balance of payments Úc  âm tính  hơn 7 % GDP  và trương mục thâm thủng  luôn luôn  cao , trong vòng 50 năm qua .  Úc đã tăng trưởng   trung bình hàng năm là 3.6 % trên hơn 15 năm, so với mức tăng OECD  trung bình  hàng năm chỉ đến 2.5 %.   Úc châu là một nền kinh tế tiên tiến không bị khủng hoảng vì  suy thóai tài chánh tòan cầu năm 2008 – 2009 .   Tuy nhiên vì  nền kinh tế của 6 quốc gia buôn bán chánh yếu  với Úc lại bị khủng hỏang, ảnh hưởng lây  qua Úc ,  nên đã làm trở ngại  đáng kể nền kinh tế Úc ,  những năm gần đây. Từ năm 2012 đến đầu năm 2013, nền kinh tế quốc gia Úc tăng gia, nhưng vài bang   không khai thác hầm mỏ và nền kinh tế Úc không hầm mỏ đã bị suy thóai, trì trệ.

  Chánh phủ Hawke thả nổi đồng đô la Úc năm 1983 và  bỏ điều hòa bán phần hệ thống tài chánh . Chánh phủ Howard tiếp theo với điều hòa bán phần thị trường lao động  và tư hửu hóa xa hơn nữa các doanh vụ công các bang , đặc biệt  ở ngành công nghệ viễn thông.  Hệ thống thuế khóa gían tiếp  cũng thay đổi đáng kể tháng 7 năm 2000  với sự dẫn nhập  thêm 10% trên  Thuế Hàng hóa và Dịch vụ - Goods an Services Tax , GST.   Ở hệ thống thuế khóa Úc, thuế lợi tức cá nhân và công ty là nguồn gốc chánh cho lợi tức Chánh phủ.

   Tháng 5 năm 2012,   Úc có 11 537 900  người làm việc  ( tòan phần hay bán phần ) và tỉ lệ thất nghiệp là 5.1 % . Thanh niên ( 15- 24 tuổi ) thất nghiệp là 11.2 % .  Các dữ liệu giải tỏa giữa tháng 11   năm 2013  cho thấy  con số người nhận an sinh xã hội đã tăng thêm 55%. . Năm 2007,  có 228 621  người  Mới Thất Nghiệp đăng ký nhận trợ cấp an sinh , nghĩa là tăng đến 646 414  vào tháng 3 năm 2013. Chiếu theo  Nghiên cứu các  Sự nghiệp sau Tốt nghiệp , công ăn việc làm tòan thời gian  cho các chuyên viên mới lành nghề ở mọi ngành đã  hạ thấp từ năm 2011, nhưng đã tăng thêm đối với ai đó đã tốt nghiệp 3 năm rồi .

     Từ năm 2008 , lạm phát điển hình là 2-3 % và lãi xuất căn bản là 5- 6 % .  Lảnh vực  dịch vụ của nền kinh tế gồm có  du lịch, giáo dục  và các dịch vụ tài chánh   chiếm khỏang 70% GDP . Úc giàu tài nguyên thiên nhiên là nhà xuất khẩu chánh các nông phẩm , đặc biệt là lúa mì – wheat    len tơ cừu-wool , khóang chất  tỉ như quặng sắt và vàng kim cùng năng lượng dưới hình thức  khí dầu thiên nhiên lỏng và than đá . Dù nông nghiệp( 3% )  và tài nguyên thiên nhiên ( 5 % ) chỉ  chiếm khoảng 3 đến 5% GDP , chúng đã góp phần  đáng kể về hiệu năng xuất khẩu .  Các thị trường  lớn nhất cho xuất khẩu Úc là Nhật, Trung Quốc , Nam Hàn và Tân Tây Lan . Úc là nước xuất khẩu rựơu vang  đứng hàng thư tư  thế giới và ngành công nghệ rượu vang đóng  góp đến 5.5 tỉ $ một năm cho nền kinh tế quốc gia .

                    (  Irvine , ngày 16 tháng giêng năm 2016 )

 

PHỤ TRÁCH BIÊN TẬP  
  VÕ THANH NGHI
vothanhnghiag@yahoo.com.vn
NGUYỄN THANH LIÊM
huunghi68dvb@yahoo.com


Địa chỉ liên lạc: thnlscantho.3@gmail.com

Sáng lập : Dr TRẦN ĐĂNG HỒNG

Đặc San:
Đặc san XUÂN CANH DẦN (2010)
Đặc san XUÂN TÂN MÃO (2011)
Đặc san XUÂN NHÂM THÌN (2012)
Đặc san XUÂN QUÝ TỴ (2013)
Đặc san XUÂN GIÁP NGỌ (2014)
Đặc san XUÂN ẤT MÙI (2015)
Đặc san XUÂN BÍNH THÂN (2016)
Đặc san XUÂN ĐINH DẬU (2017)

Đặc san "Lưu Bút Ngày Xanh I (2010)
Đặc san Lưu Bút Ngày Xanh II (2011)
Đặc san Lưu Bút Ngày Xanh III (2012)
 
https://www.facebook.com/groups/124948084959931/  
   
Advertisement  
   
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=