Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5 _Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc CẦN THƠ- Quyển 5_Trung hoc Nông Lâm Súc
 
thnlscantho-5
QUYỂN 5  
  TRANG CHỦ
  TIN TỨC
  THÔNG BÁO
  TRANG KHOA HỌC
  => Cuộc đời và di huấn của nữ thiền sư
  => Năm dê nói chuyện mèo
  => 31 ngày rong chơi... 170 -171
  => Cây sơ ri Gò Công
  => Tái cơ cấu sản xuất lúa gạo VN
  => Nhà sáng chế laser Charles Townes qua đời
  => Tai nạn hạt nhân
  => Bệnh tiểu đường
  => Dỏm khắp mọi nơi
  => Ba cái chuyện ruồi bu kiến đậu
  => Thế giới thực vật quanh ta
  => Mừng ngày quốc tế phụ nữ
  => Chúng ta không còn nơi nào ẩn núp
  => Rèn luyện kiến tạo nguyên tố mới
  => Chỉ là một chuyến đi
  => 31 ngày rong chơi...172-173
  => 31 ngày rong chơi...174-175
  => Những sách nói về Châu Á..
  => Từ sữa bò đến sữa người
  => Thất bại đa văn hóa
  => Thực phẩm và phóng xạ
  => 31 ngày rong chơi... 176-177
  => 31 ngày rong chơi...178-179
  => Biết rõ hơn đôi chút...
  => Bonjour Việt Nam
  => Ứng dụng vàng trong y khoa
  => Chó tây chó ta
  => Hảy trân quý cuộc sống ngày hôm nay
  => Tóc tơ vàng
  => Thời trang Paris
  => 31 ngày rong chơi..180-181
  => 31 ngày P 182-183
  => Tình trạng chạy đua vũ khí..
  => Máy gia tốc hạt nhân
  => Có nên ăn chay hay không
  => 31 ngày rong chơi..184-185
  => Dồn điền đổi thửa ở Miền Trung và ĐBCL
  => Xử dụng kim loại đất hiếm
  => Bệnh than kinh niên
  => 31 ngày P 186-187
  => Nói láo hay nói thiệt
  => Tiến bộ ở ngành sinh học
  => Dồn điền đổi thửa Miền Trung
  => 31 ngày rong chơi 188-189
  => Cọ dừa Oil palm
  => Đăng cay ngọt bùi mùa phục sinh
  => Phát minh khoa học... P1
  => 31 ngày lang thang P 190-191
  => Du khách mang siêu khuẩn..
  => 31 ngày rong chơi 192-193
  => Ngừa ung thư tùy thuộc
  => Hiểu thế nào là Cửu huyền
  => Kỳ thị chủng tộc tại Canada
  => Vỏ khí hạt nhân - P 1
  => Vỏ khí hạt nhân . Phần 2 và 3
  => Phát minh khoa học từ bắt chước ... P2
  => 31 ngày P 194-195
  => Phải chăng chuyện động đất...
  => Thời trang Cali năm 2015
  => Nỗi khổ của phiến quân...
  => 31 ngày rong chơi 196-197
  => Mục và súc khác nhau thế nào
  => Tản mạn về tôm hùm Bắc Mỹ
  => Đã và sướng gì đâu
  => Anh hùng kín đáo...
  => Dã man, tàn nhẫn...
  => Nước và con người P1
  => Discreet hero - Vargas Llosa
  => 31 ngày P 198-199
  => Khi Bác sỷ bị ung thư não
  => Kỹ thuật sinh học Crispr
  => Nuôi dế làm thịt bíp tết
  => Chuyện ngày về
  => 31 ngày rong chơi miền Đất Phật. P 200-201
  => Xử dụng nọc độc nhện
  => Nước và con người P2
  => 31 ngày P202-203
  => Học trường quản trị...
  => Xém chết vì rượu
  => Nghiên cứu phát triển Phú Quốc
  => 31 ngày rong chơi...204-Hết
  => Tìm hiểu sinh thái nhân văn
  => Động đất tại Nepal
  => Tiến bộ khoa học - Phần 2
  => Chó và người
  => Chào đón ngày lễ Mẹ
  => Ông uông bà chê
  => Bình thường mới ở Trung Quốc
  => Phim Cô Bé Lọ Lem
  => Cải tổ đại học ở Trung quốc
  => Chấm dứt cải cách ở TQ ?
  => Vô thường - Vô ngã
  => Thách thức thực sự...
  => Khi cao niên mất ngủ
  => Bí mật về xác ướp thú vật ở Ai Cập
  => Chấm dứt cải cách ở Trung Quốc - P2
  => Đụng tường
  => Nướng vỉ, nướng sắt và hội chứng BBQ
  => Thách thức thực sự ở Thái Bình Dương
  => Trường sinh bất tử
  => Ăn nhiều muối và bệnh tăng huyết áp
  => Vùng thiên nhiên Bình Trị Thiên...
  => 20 điều biết hơn..
  => Thư của GS Tôn Thất Trình
  => Hoa Kỳ khảo cứu...
  => Vần đề chủng tộc ở Trung Quốc
  => Bán ảo tưởng
  => Trận động đất sắp tới xảy ra ở đâu
  => VN muốn mua ...
  => Bia Việt Nam - Phần 1
  => Ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Listeria
  => Tại hải ngoại dân nghỉ hưu hay làm gì?
  => Bệnh kém trí nhớ
  => Thuốc kháng sinh
  => Khi cơm chẳng lành canh chẳng ngọt
  => Bia Việt Nam - Phần 2
  => Non cao tuổi vẫn chưa già
  => Tìm hiểu về loài ong
  => Những bộ mặt mới về năng lượng ở Hoa Kỳ năm 2015
  => Thế giới loài hoa trong thi ca Việt
  => Tìm hiểu loài ong - Phần 2
  => Vui buồn ngày Lễ Cha
  => Một người cha tuyệt vời
  => GS Robert Barone
  => Bệnh cảm
  => Nguyên tố Uranium
  => Những bộ mặt mới ... Phần 2
  => Sức khỏe trong tay bạn
  => Khi tui nấu tui ăn
  => Bệnh cúm
  => Mừng hụt
  => Mồ hôi
  => Fast food hay fat food
  => Ngành khoa học dữ liệu
  => Sáu giờ ba mươi
  => Sao Diêm Vương
  => Báo Đất Việt phỏng vấn TS Trần Văn Đạt
  => Bệnh đậu mùa
  => Hội chứng viêm phổi Trung Đông Mers-CoV
  => Chất béo Trans rất nguy hiểm cho sức khỏe
  => Cha mẹ già hải ngoại
  => Chiến tranh tương lai - Phần I
  => Bệnh lao
  => Thịt chó thịt mèo
  => Chiến tranh tương lai - Phần 2
  => Việt Ba lô trên miền đất lạ
  => Bệnh Si đa
  => Tìm hiểu về loài ong - Phần 3
  => Bớt ăn thịt là tốt nhất
  => Sức mạnh mềm của Trung Quốc - Phần 1
  => Bệnh phong đòn gánh
  => Người Việt trồng lúa tại Camargue Pháp
  => Sinh tố B12
  => Cái ngàn vàng của cọp đực
  => Bệnh sốt rét tê liệt
  => Sức mạnh mềm Trung quốc -- Phần 2
  => Tôi có một ước mơ
  => Vợ chồng già lớp tuổi 70
  => Hố đen trong vũ trụ
  => Nội, Ngoại Mông ngày nay
  => Bệnh quai hàm
  => Chuyện khó nói của con kiki
  => Nước Lào ngày nay
  => Nghiện ngập - Phần I
  => Trai hay gái
  => Kiếp tha hương
  => Thèm chất ngọt và bệnh tiểu đường
  => Lycopene trong tomato là gì?
  => Dầu mỡ và sức khỏe
  => Du lịch Canada
  => Hip-hop - P 1
  => Bệnh ban đỏ
  => Nghiện ngập. Phần 2
  => Trời u ám
  => Hip-hop. Phần 2
  => Bệnh ho gà
  => Chúng ta biết gì về Pluto
  => Động đất cấp 9.2
  => Bễ mánh rồi
  => Nước Cam Bốt ngày nay
  => Thèm cơm
  => Bệnh sốt xuất huyết
  => Thời tiết bất thường năm 2015
  => Chúng ta biết gì về hành tinh Kepler-452b
  => Cam bốt ngày nay - Phần 2
  => Uống sữa bò có tốt cho sức khỏe không?
  => Niềm vui cao niên
  => Bệnh dịch tả
  => Hoa dại làm mù lòa
  => Thái Lan ngày nay - Phần I
  => Bệnh giun chỉ
  => Bệnh tâm thần
  => Bệnh nói láo
  => Bệnh đau gan C
  => Bàn tay lông lá của tập đoàn kỹ nghệ thực phẩm
  => Giải quyết lương thực trong hiện tại và tương lai
  => Nước Thái Lan ngày nay - Phần 2
  => Bệnh sốt Đức Rubella
  => Khuyên đừng uống rượu
  => Súp Vi Cá
  => Giải quyết lương thực ... Phần 2
  => Mã Lai Á ngày nay
  => Đời đẹp như mơ
  => Vai trò của sinh tố trong cơ thể
  => Mùa vu lan
  => Tôi phạm tội sát sanh trợ tử thú y
  => Giải quyết lương thực. Phần 3
  => Mã Lai Á ngày nay - Phần 2
  => Singapore ngày nay - P 1
  => Nhà máy phát điện không thải khí nhà kiếng
  => Gai cột sống
  => Mí mắt sụp một bên
  => Cẩn thận với thuốc thiên nhiên
  => Singapore ngày nay - P 2
  => Du Lịch Thánh địa
  => Bệnh Multiple Myeloma
  => Bệnh ngứa của người bơi lội
  => Đưa em lên đỉnh tuyệt vời
  => Chúng ta có thể đảo ngược lão hóa được không?
  => Lạm bàn phát triển tỉnh Đồng Nai - Biên Hòa
  => Thánh Địa Indein
  => Bệnh tuyến giáp trạng
  => Dược thảo và tác dụng phụ nguy hiểm
  => Nam nữ bình quyền
  => Long An - Phần I
  => Bệnh Paget
  => Trở lại Kalaw, Mayamar
  => Trồng nho độc đáo trên đất núi lửa
  => Việt nam trước nguy cơ nước biển dâng cao
  => Chuyện du học bằng ghe
  => Nước biển đang dâng cao trầm trọng
  => Long An - Phần 2
  => Hải phòng xưa và nay
  => Cá tôm sò ốc ăn sống được không
  => Ung thư máu
  => Tìm hiểu về loài kiến
  => Obama và Á châu
  => Hiện có bao nhiêu cây rừng trên thế giới
  => Bệnh viêm gan B
  => Bệnh suyễn
  => Nhiệm vụ của phổi
  => Hạnh phúc đối diện tử sanh
  => Xã hội đen
  => Nạn phá rừng hiện nay trên thế giới
  => Nhức đầu
  => Bệnh lao bò
  => Ngày tàn của thuốc kháng sinh
  => Áp dụng biến đổi di truyền sản xuất thuốc trị ung thư
  => Chất béo trong máu
  => Nghĩ về tâm từ và nhân ái
  => Xã hội đen Nhật
  => Tại sao sâu keo bài tiết phân lên đọt bắp
  => Ho
  => Guayule
  => Không có chết, không có sợ
  => Hảy an nhiên trong tỉnh thức
  => Tảo xanh có thể trị mắt mù
  => Hảy nhìn Trung quốc Tập Cận Bình làm gì?
  => Xã hội đen Nhật - Phần 2
  => Bệnh thống phong
  => Palm oil và sự mất dần rừng nhiệt đới
  => Đạp xe, một cái mode đang lên tại hải ngoại
  => Trứng gà tại...
  => Uống cà phê chiều tối và giấc ngủ
  => Kỷ thuật - Technology ngày nay là gì đây ?
  => Bịnh Đính Xương
  => Virus influenza
  => Chồng giận thì vợ bớt lời
  => Thế giới chấm dứt phá rừng vào năm 2030
  => Kỷ thuật - Phần 2
  => Cần sa
  => Bệnh mắc toi
  => Ông đi đường ông, tui đường tui
  => Vua Quang Trung vị anh hùng dân tộc
  => Săn heo rừng ở Phi Châu
  => Bải biển Silicon Beach Nam Cali
  => Thoái vị của xương
  => Bác sỉ thú y nói chuyện về gạo
  => Nạn đói đang hoành hành thế giới do thất mùa
  => Trần Hưng Đạo đánh tan quân Nguyên - Mông
  => Mi Nô và tôi
  => Tương lai thực phẩm
  => Bệnh vẩy nến
  => An toàn vệ sinh thực phẩm trên thế giới, một ảo tưởng
  => Nắng mưa là bệnh của trời
  => Đổi đời
  => Nhớ về đồng nghiệp xưa
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 1
  => Bệnh loãng xương
  => Lê Lợi đánh thắng quân Minh
  => Gió đã xoay chiều: cỏ ngọt Stevia
  => Chuyện tám trứng
  => Cỏ cây cũng biết phỉnh lừa
  => Sông ngòi Miền Trung
  => Tỉnh Vân Nam - Phần 2
  => Bệnh Giang mai
  => Trồng lúa cổ truyền - P 1
  => Về những phản hồi II
  => Áp dụng sinh học di truyền vào công nghệ thẩm mỹ
  => Chữ Tâm trong văn học Việt
  => Molly
  => Tình Quảng Tây - Phần 1
  => Trồng lúa cổ truyền - Phần II
  => Chuyện hưu nai
  => Tại sao động vật chọn sắc đẹp làm tiêu chuẩn chọn bạn tình
  => Tỉnh Quảng Tây - Phần II
  => Triệu chứng tiên khởi bệnh gan
  => Phát triển trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 1
  => Nhứt vợ nhì trời...
  => Khoa học có khả năng làm trẻ hóa con người
  => Con Thắm
  => Bản nhạc mùa hè
  => Tỉnh Quảng Đông - Phần 1
  => Bịnh tiểu đường
  => Trồng lúa nước thời cỗ đại - Phần 2
  => Cá salmon tại Bắc Mỹ
  => Phỉnh gạt để sinh tồn
  => Thần dược
  => Quảng Đông - Phần 2
  => Bệnh ung thư
  => Đông Tây Tam kiệt
  => Trồng lúa cỗ truyền thời Bắc Thuộc - P 1
  => Loài động vật thủ đoạn lưu manh
  => Hiện tượng thực phẩm chức năng
  => Xa kê Nhật ngày nay
  => Chập chờn bóng ma
  => Hai kiểu trang sức thiếu nữ Âu Mỹ thời nay - Phần 1
  => Ngôi nhà ma
  => Bệnh phong cùi
  => Trồng lúa cỗ truyền - Phần 2
  => Hai kiểu trang sức ... Phần 2
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu
  => Tản mạn về thịt bò thịt trâu
  => Bình trữ điện
  => Bệnh tim
  => Bộ óc trẻ sáng lạng nhất năm 2015
  => Tui làm "Chuyên Gia" ở Phi Châu - P 2
  => Nên chọn thịt đỏ hay thịt trắng
  => Cầu Mỹ Lợi và kinh tế Gò Công
  => Bình trữ điện - Phần 2
  => Bệnh sốt rét
  => Bệnh giời ăn
  => Chào đón ngày tử tế 13 tháng 11
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc- P 1
  => Áp dụng siêu-vi-thể kim loại trong canh tác hoa màu
  => Tui làm "Chuyên Gia" - Phần 3
  => Pê Ru
  => Tuyến não thùy
  => Phát triển trồng lúa cải tiến thời Pháp thuộc - P 2
  => Về hưu mới thấy cuộc đời đáng yêu
  => Làm sao tế bào "nói chuyện" với nhau
  => Brooklyn
  => Từ căm thù chính mình đến hận thù kẻ khác
  => Medulla Oblongata
  => Khôi phục rừng ngập măn Kiên Giang
  => Ki Ki
  => Biến đổi khí hậu toàn cầu - P 1
  => Nước Miến Điện
  => Nhân biến cố Paris nghĩ về tâm an trong nghịch cảnh
  => Biến đổi khí hậu - Phần 2
  => Con chim con
  => Nước Miến Điện - Phần 2
  => Nhớ về xứ Mali
  => Tai biến mạch máu não
  => Muốn tới đâu thì tới
  => Biến đổi khí hậu - Phần 3
  => Nấm thông đỏ Nhật Bổn
  => Bạch huyết cầu
  => Thuốc phê captagon
  => Biến đổi khí hậu - Phần 4
  => Tại sao LA lại mất hết nhuệ khí kinh tế so với SF
  => Túi Mật..
  => Thế hệ sandwich VN tại hải ngoại
  => Tại sao đàn bà sống lâu hơn đàn ông?
  => Cập nhật vũ trụ
  => Cá hồi sửa đổi di truyền
  => Khuyến mãi xanh hay tẩy não xanh
  => Tại sao có nhiều bệnh xuất hiện theo mùa
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 1
  => Dây thanh âm
  => Béo phì
  => Sản xuất lúa hiện đại - Phần 2
  => Nước lạnh nước mát tuyệt vời
  => Thuốc mới trị chứng đau nhức
  => Giấc mơ con đường tơ lụa mới
  => Trà sữa
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian
  => Tai hại của độc canh một giống thuần chủng
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật
  => Cái lưởi
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 2
  => Nhà Tây Sơn
  => Tầm quan trọng của giáo dục và khuôn mẫu
  => Vài câu chuyện tiến bộ kỷ thuật ... Phần 2
  => Yếu tố môi trường gây ung thư
  => Con mắt
  => Thiên đường tại thế đâu xa
  => Chú Hai Nhân
  => Nhà Tây Sơn - Phần 2
  => Tiến bộ kỷ thuật - Phần 3
  => Làn da
  => Từng ngày một
  => Chừng nào cả vũ trụ nổ tan tành
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian - Phần 3
  => Rượu vang ngày nay
  => Tiệc tùng cuối năm ăn vô biết liền
  => Triễn vọng kỹ thuật năm 2016
  => Đôi môi
  => Mất ngủ
  => Bệnh tim mạch
  => Tiên đoán khí hậu năm 2016
  => Công ăn việc làm tương lai thế giới
  => Người Việt hải ngoại nghĩ gì về bệnh tiểu đường
  => El Nino ảnh hưởng vào đời sống như thế nào
  => Cập nhật hiểu biết "mới" từ năm 2016
  => Năng lượng cơ thể
  => Giấc Ngủ
  => Từ Darwin đến H5N1
  => Khả năng biến đổi hành vi qua ức chế gen
  => Cập nhật hiểu biết mới
  => tuổi trưởng thành
  => Norovirus trên du thuyền
  => Ảnh hưởng của El Nino vào sản xuất ngũ cốc
  => Dân Hoa Kỳ uống rượu thay thế sâm banh nào?
  => Công nghệ ô tô điện
  => Ung thư
  => Lúa gạo qua văn hóa - P4
  => Nước Úc - cập nhật
  => Tâm sự cuối năm
  => Vài khám phá mới cho nông nghiệp
  => Bệnh lẫn
  => Giấc mơ làm giàu
  => Bổ sung bảng hóa học tuần hoàn
  => Đừng nên uống bia....
  => Rượu và sức khỏe
  => Sản xuất và thương mại lúa gạo
  => Phát minh ở đầu thế kỷ 21
  => Lúa gạo qua văn hóa dân gian- P 7
  => Món mặn ngày xuân
  => Biến đổi khí hậu và con người
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 1
  => Ngừa ung thư bằng thực phẩm
  => Bạn biết gì về Facebook. Phần 2
  => Sông ngòi miền Cao Nguyên Việt Nam
  => Một kỷ niệm dạy Lịch Sử
  => Ung thư làm sụt cân
  => Burundanga là gì
  => Mẹo vặt tránh táo bón
  => Dinh dưỡng cơ thể
  => Chuyện tình Bìm và Bip
  => Nhà ơi! Tôi gọi mình là nhà tôi
  => Khoa học tiến bộ như thế nào trong 20 năm tới
  => Có những giấc mơ
  => Phải chăng đây là một chuyện giả tưởng
  => Tỏi
  => Vũ khí Laser của Hoa Kỳ
  => Chiến tranh và hòa bình của Leo Tolstoi
  => Hồi tưởng biến cố sóng thần Fukushima
  => Có loại cholesterol nào tốt cho sức khỏe?
  => Cần sa y khoa
  => Atmospheric aerosol và sự thay đổi khí hậu
  => Môi trường và các vấn nạn ở VN
  => Chuyện bếp núc và kẻ thù vô hình
  => Hong Kong
  => Tôi tốt nghiệp trường làng
  => Chuyện nhà quê
  => Liệu pháp miễn dịch trị ung thư
  => Coi chừng chó tại phi trường Canada
  => Sinh thái Đồng Bằng Cửu Long
  => Thiên đường trốn thuế
  => Tại sao chúng ta cần ngủ
  => Sông ngòi miền Bắc Việt Nam
  => Chuyện vui vơ chồng
  => Tuổi già và niềm vui ảo
  => Đương đầu với hiện trạng xấu dần của ĐBCL
  => Thời trang Cali 2016
  => Trình diễn thời trang Cali - Phần 3
  => Yogurt
  => Trở lại Kalaw(tt)
  => Chào mừng Ngày lễ Mẹ
  => Độc hại của đường fructose
  => Trồng cao su thiên nhiên
  => Thủy triều và con người
  => Hai trái cây kỳ diệu
  => Phán xét người
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN Việt Nam
  => Trở lại K
  => Tổ chức quản lý và giáo dục NN - Bài 2
  => Biết ăn gì đây hở trời
  => Thực vật là nhà toán học tài ba
  => Hạnh nhân nhiệt đới - cây bàng
  => Trận tử chiến giữa kiến vàng và kiến hôi
  => Người mang tim heo
  => Cây trái nhàu - Noni
  => Vận động thường xuyên và sức khỏe
  => Thực vật và con người
  => Liên hệ giữa ung thư và điện thoại di động
  => Bông hồng xanh dương
  => Bắn chim
  => Kính chào sư phụ trong ngày lễ cha
  => Món ăn đặc sản địa phương VN
  => Chuyện vui về ngày lễ cha ở hải ngoại
  => Dùng tế bào gốc chửa trị đột quỵ
  => Hiện thực mới của Nhật
  => Tại sao gạo tím đen ...
  => Thay đổi chánh sách Nhật
  => Nghĩ về tuổi thọ
  => Tế bào -B hay không tế bào -B
  => Hạnh phúc 2.0*
  => Molly nhà tôi bị bịnh rồi !
  => Khám tổng quát
  => Bệnh bao tử
  => Bệnh viêm
  => Thằng Cà Quẹo
  => Resveratrol
  => Ngộ độc thực phẩm
  => Cá mập
  => Resveratrol - Phần 2
  => Hội chứng trống ổ
  => Đối kháng thuốc trụ sinh
  => Coi chừng chó dữ
  => Các mặt trăng
  => Tiến trào vì sao TZO
  => Từ hận chính mình đến câm thù kẻ khác
  => Sâm ngoại quốc và sâm VN
  => Bệnh bạch cầu
  => Tình Cầm
  => Bệnh lú lẫn Alzheimer
  => Lỗ đen
  => Giải thoát
  => Mùa vu lan...
  => Đạo thờ Bà
  => Cập nhật tiến bộ thiên văn
  => Cao nguyên phố núi ..Phần 1
  => Tỉnh Hải Nam
  => Cao nguyên phố núi - P2
  => Bênh ZiKa
  => Môi trường không khí
  => Bệnh EboLa
  => Thảo mộc - 1
  => Chém cha cái khó
  => Tham dự MeKong...
  => Thảo mộc và tâm linh 2
  => Thão mộc và hành vi P3
  => Bệnh Dịch
  => Đại dương và biến đổi khí hậu
  => Đạo đức và di truyền học
  => Giáo Sư Phạm Hoàng Hộ
  => Tưởng nhớ Giáo sư Phạm Hoàng Hộ
  => GS Phạm Hoàng Hộ 1929-2017
  => Điếu văn lễ tang GS PH Hộ của TDH
  => Điếu văn của GS Trương trong tang lễ GS PH Hộ
  => Những năm ảo vọng- Giáo Sư....
  => Sản xuất&Thương mại lúa gạo...
  => Duyên nợ với quê hương
  => Chuyện gạo lứt muối mè
  => Ba thê, núi sập...
  => Những đứa con tinh thàn
  => Ba Thê, Núi Sập cung đường...
  => Sức khỏe và tuổi già
  => Sức khỏe và tuổi già P2
  => Sức khỏe và tuổi già P3
  => Hải đảo Haiti và tôi
  => Bỏ cái tật ghiền
  => Sức khỏe và tuổi già P4
  => Rừng và con người
  => Mùa lễ ăn kiêng Phục Sinh
  => Hiện trạng rạn san hô...
  => Hydropower and....
  => Cách mạng kỹ thuật ...
  => Hydropower ...P2
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P2
  => Cách mạng công nghệ...P3
  => Biển và con người
  => Cách mạng công nghệ...P4
  => Cách mạng kỷ thuật 5
  => Biễn và con người P2
  => Cách mạng kỹ thuật...P6
  => Cách mạng kỷ thuật sinh học P7
  => Cách mạng kỹ thuật sinh học P8
  => Thầy Thái Công Tụng
  => GS Thái Công Tụng:-Rừng lá phổi....
  => Cực đoan và di truyền
  => Ngỡ lòng miǹh là rừng
  => Bài phát biểu trong tang lễ...
  => Đức tin và di truyền
  => The nao la 4D trong toan cau hoa
  => Môi trường là gì
  => Các đại tuyệt chủng sinh vật ...
  => Nữ khoa học gia Tara VanToai ...
  => Yes We Can
  => Nhà maý điện nhiệt hac̣h
  => Moi truong va suc khoe
  => Nha may nang luong nhiet hach
  => Tình trạng sản xuất lúa gạo...
  => Mùa gió chướng
  => Ăn Tết ngày xưa
  => Chó tiến hóa thành bạn thân của người
  => Hoa và mùa Xuân trong thi ca Việt
  => Làm sao để sống thọ
  => Chuyện nhà quê -MPM
  => Coffea Arabica
  => Nguồn gốc lúa Á Châu
  => Người Mẹ can cường
  => Madrid, mùa thu trong mắt ai ...
  => Tiến triẻ̉n liệu pháp miễn dịch trị ung thư
  => Tiến triển liệu pháp miển dịch trị ung thư. Phần 2
  => Bạn biết gì về ung thư
  => Những vị ân sư...
  => Bạn biết gì về ung thư
  => Khi Mẹ hơn trăm tuổi
  => To say Hello, Việt Nam
  => Hoa mai và Mùa Xuân trong thi ca Việt
  => Hoa và Mùa Xuân trong Thi Ca Việt
  => Hoa thủy tổ
  => Đông Tây tam kiệt,
  => Số phận Đồng Bằng Sông Cửu Lông
  => Du Lịch Aruba. . .
  => Con đường xuyên Úc
  => Chuyện cá basa . . . .
  => Thả cá về thiên nhiên
  => Chuyện về người Pháp cho. . .
  => Nobel Y Học 2019
  => Về Tân Châu học nghề cá
  => Phép trắc nghiệm CAT4
  => Các giống lúa từ thời nguyên thủy
  TRANG BẠN VIẾT
  TRANG THƠ
  SƯU TẦM ĐIỆN BÁO
  GIẢI TRÍ
  ẨM THỰC
  ĐẶC SAN
  Xuân Bính Thân
  Đặc san xuân Đinh Dậu
  Lần đầu tiên Việt Nam. . .
Dùng tế bào gốc chửa trị đột quỵ
19/6/2016


DÙNG TẾ-BÀO-GỐC
CHỬA TRỊ ĐỘT QUỴ

Trần-Đăng Hồng, PhD


Đột quỵ (stroke) là chứng bệnh nguy hiểm thứ nhì gây tử vong (sau ung thư - cancer) và tàn phế (disability) nhiều nhất trên thế giới. Trung bình 1 trong 6 người trên thế giời đều mắc phải chứng bệnh này.

1.ĐỘT QUỴ LÀ GÌ?

Độ quỵ não hay tai biến mạch máu não là một bệnh xảy ra khi việc cung cấp máu lên một phần hay nhiều phần của bộ não bị suy giảm hay đột ngột ngừng trệ hoàn toàn. Việc ngừng trệ có thể tạm thời trong ngắn hạn hay vĩnh viễn. Đột quỵ có thể gây nên bởi một trong hai cách khác nhau:

- Nhồi máu não (ischaemic stroke) là do cục máu đông ngăn chận mạch máu não làm tắc mạch máu.

- Vỡ mạch máu não (hemorrhagic stroke) làm máu chảy vào não.

Đa số đột quỵ là do nhồi máu não.

Các phần trong não bộ cần cung cấp máu đầy đủ để vận hành. Khi nguồn máu bị giảm hay ngưng trệ, các dinh dưỡng cần thiết và oxy không đến được tế bào của não gồm cả tỷ tế bào, hậu quả là tế bào bị hư hại hay chết. Chúng không còn khả năng gởi tín hiệu đến các tế bào khác của não. Hiệu ứng đến thân thể tùy thuộc phần nào của não bị hư hại, và thời gian trong bao lâu việc ngưng trệ cung cấp máu xảy ra. Đột quỵ ảnh hưởng đến sự vận động cơ thể, tiếng nói, và trí nhớ. Đột quỵ có thể gây ra bại liệt một phần hay nhiều phần cơ thể, làm bán thân bất toại hay bại liệt toàn thân. Khoảng 40% bệnh nhân mang triệu chứng vĩnh viễn, một số có triệu chứng hồi phục từ từ một phần, nhưng chỉ có 10% bệnh nhân hồi phục trở lại bình thường.

Già trẻ gì cũng có thể bị đột quỵ. Tuy nhiên, người lớn tuổi có khuynh hướng bị bệnh nhiều hơn. Đột quỵ còn tùy thuộc vào nhóm chủng tộc, và tính di truyền gia tộc. Ngoài ra còn tùy thuộc cách sống (lifestyle), như cao áp huyết, thực phẩm giàu chất mỡ và muối, hút thuốc, không vận động cơ thể đều có nguy cơ đột quỵ.

Hình 1. Ảnh bộ não của bệnh nhân đột quỵ, máu ứ động ở não (hình trái). Hình bên mặt chụp quang tuyến X bộ não người khỏe mạnh.

Hình 2. Nhồi máu não (ischaemic stroke) do cục máu đông.

2. CHỬA TRỊ ĐỘT QUỴ THẾ NÀO?

Phải được chửa trị khẩn cấp, nghĩa là cần phải tái tạo máu lưu thông bình thường trở lại thật sớm trước khi tế bào não bị hư hại, được vậy bệnh nhân mới có cơ hội hồi phục. Bệnh nhân phải được nhà thương chửa trị trong vòng 3-4 tiếng đồng hồ khi có biến chứng đột quỵ bắt đầu, bác sĩ cho thuốc làm tan cục máu để tránh bại liệt cơ thể hay các chứng khác. Vì vậy khi nghi ngờ có triệu chứng đột quỵ phải vào nhà thương liền.

- Dấu hiệu đột quỵ. FAST, viết tắt của 4 từ:

          *Face: Mặt cảm thấy yếu, mặt bị xệ một bên, không mím cười được.

          *Arm: Cánh tay bị yếu, không nâng tay lên cao được.

          *Speech: Nói khó khăn, lưỡi đơ, nói thì thào.

          *Time: Phải khẩn cấp gọi phone cấp cứu (999).

- Các triệu chứng khác: Triệu chứng đến thình lình như:

          *Cảm thấy người yếu hẳn, và tê một bên cơ thể

          *Nói khó khăn

          *Tự nhiên mắt bị mờ

          *Tự nhiên lú lẫn, đầu lạng quạng như say

          *Tự nhiên nhức đầu kinh khủng

Sau cơn đột quỵ, công cuộc chửa trị nhắm vào việc giúp các phần chưa bị hư hại ở não học tập trở lại các chức năng bị mất như việc đi đứng, nói năng (từ y học neurorehabilitation – hồi phục hệ thần kinh). Công tác chửa trị này gồm nhiều chuyên gia như thần kinh học, trị liệu phát âm, sinh vật lý trị liệu (physiotherapy). Trong vài trường hợp, phần não bộ lành mạnh có thể học cách làm thay thế phần bị hư hại nhẹ. Tuy nhiên, nếu phần não bộ bị hư hại nặng thì không thể hồi phục bởi vì cơ thể không thể thay thế tế bào não bị chết. Đây là điều các nhà khoa học hy vọng rằng tế-bào-gốc (stem cell) có thể đóng góp vai trò bằng cách tìm phương pháp giúp cơ thể tăng cường hệ thống sửa chữa.

3. LÀM SAO TẾ-BÀO-GỐC GIÚP TRỊ LIỆU ĐỘT QUỴ ?

Giúp bệnh nhân đột quỵ hồi phục là một việc rất khó, bởi vì nhiều loại tế bào khác nhau trong não bị hư hại. Vì vậy, muốn phát triển một phương pháp trị liệu thay thế tế bào bị chết hay bị hư hại, chúng ta cần:

·         Học cách nuôi tạo sinh nhiều loại tế bào não khác nhau, hay sử dụng đúng tế-bào-gốc tương ứng với phần não bị hư hại.

·         Tế bào nuôi phải hoạt động giống y tế bào khỏe mạnh trong não.

·         Tìm hiểu cách tế bào làm thế nào tự tổ chức hoạt động y như tế bào khỏe mạnh, biết tự nối dẫn với các tế bào khác trong não khi có cung cấp máu.

Đây là một thách đố lớn. Hiện tại, các nhà khoa học nghiên cứu cách trị liệu đột quỵ qua hai hướng nghiên cứu: (i) phát triển phương pháp trị liệu bằng cách thay thế tế bào não (cell replacement therapies); (ii) Sử dụng tế-bào-gốc để phát triển thuốc giúp tăng cường cơ nguyên sửa chữa, tạo sinh tế bào mới để hồi phục.

4. NHỮNG NGHIÊN CỨU TẾ-BÀO-GỐC CHỬA TRỊ ĐỘT QUỴ

a. Sử dụng tế-bào-gốc u-bướu ung thư. Những nghiên cứu đầu tiên nhằm phát triển trị liệu bằng cách thay thế tế bào não được thực hiện bằng cách sử dụng tế bào của u-bướu ung thư có tên “teratocarcinoma”. Các nhà khoa học cho biết có thể dùng tế-bào-gốc lấy từ u-bướu teratocarcinoma để sản xuất tế bào thần kinh (neurons) của não ở trong phòng thí nghiệm. Tế bào thần kinh sản xuất trong phòng thí nghiệm này được đem cấy vào não của chuột vừa bị đột quỵ, và thấy tế bào thần kinh  này hội nhập vào hệ thần kinh của não chuột.

Kết quả trên chuột được thử nghiệm đầu tiên lên người đột quỵ vào năm 2000. Kết quả cho thấy tế-bào-thần-kinh cấy tiếp tục sống trong não người, và một vài bệnh nhân có dấu hiệu hồi phục, nhưng khi lập lại thử nghiệm năm 2005 thì không có thấy triệu chứng hồi phục nào. Công cuộc nghiên cứu bị bỏ dở, và các nhà khoa học tìm phương cách khác.

b. Sử dụng tế-bào-gốc thần kinh não. Tế-bào-gốc của não có thể nuôi và sinh sản thành đủ loại tế bào khác nhau của não. Tế-bào-gốc của não được lấy từ thai nhi và từ các phần nào đó của bộ óc người lớn. Điều bất tiện là các tế bào thần kinh này không giống hệt tế bào của bệnh nhân, nghĩa là cơ thể bệnh nhân có thể loại trừ tế bào xa lạ khi được cấy vào não người, ngoại trừ phải sử dụng thêm thuốc để giảm thiểu hệ miễn nhiễm của bệnh nhân. Hơn nữa, việc sử dụng tế bào thai nhi là điều đang tranh luận về khía cạnh đạo đức (ethical), còn sử dụng tế-bào-thần-kinh của não người lớn thì cần kỹ thuật giải phẫu tinh vi và nhiều nguy hiểm cho người cống hiến tế bào.

Thí nghiệm trên chuột, cho thấy tế-bào-thần-kinh khi cấy vào não chuột tự động di chuyển đến phần não bị hư hại. Ở nơi này chúng giúp thay thế tế bào bị hư, giúp sửa chữa bằng cách tiết ra hóa chất làm giảm thiểu chứng viêm và giúp tế-bào-thần kinh còn sống tiếp tục hoạt động.

Cũng từ nghiên cứu này, các nhà khoa học đã tìm thấy một giải pháp khác. Thử nghiệm trên cho bằng chứng là vài hóa chất có khả năng khuyến khích tế-bào-gốc-thần-kinh có khả năng sinh sản và di chuyển đến phần não bị hư hại. Vì vậy, các nhà khoa học đang phát triển tìm thứ thuốc để chửa trị đột quỵ.

c. Sử dụng tế-bào-phôi và tế-bào-gốc-đa-năng (iPS)

Tế-bào-phôi (Embryonic stem cells) và tế-bào-gốc kích động đa năng (induced pluripotent stem - iPS cells) hiện được sản xuất quy mô trong nhiều phòng thí nghiệm. Chúng có thể tạo sinh thành nhiều loại tế bào khác nhau trong cơ thể. Tuy nhiên, đây cũng là đề tài cần cảnh giác vì chúng cũng có thể tạo u-bướu ung thư.

Sử dụng tế-bào-phôi trong nghiên cứu trị đột quỵ bắt đầu từ 2005, bằng cách thử nghiệm tiêm tế-bào-phôi vào não chuột. Ở não, tế bào phôi thần kinh được sinh sản thành nhiều loại tế bào thần kinh khác nhau. Nghiên cứu ở Đức năm 2006 cho thấy không những chúng tạo sinh ra nhiều loại tế-bào-thần-kinh mới trong não mà chúng còn gia nhập và kết nối với hệ thần kinh não bộ hiện hữu. Các thử nghiệm trong năm 2008 và 2009 cho thấy cấy tế-bào-thần-kinh neurons lấy từ tế-bào-phôi của người có thể sống và gia nhập vào não chuột sau khi chuột bị chứng đột quỵ. Các nhà khoa học thấy chuột có triệu chứng hồi phục việc đi đứng. Mới đây, các nhà khoa học Thụy Điển và Đức cũng công bố kết quả hồi phục tương tự trên chuột khi tiêm tế-bào-gốc iPS của người vào não chuột.

d. Sử dụng tế-bào-gốc MSCs (Mesenchymal stem cells).

Sử dụng tế-bào-gốc tủy xương (Mesenchymal stem cells, MSCs) là một trong  các phương pháp sử dụng tế-bào-gốc thông dụng nhất hiện nay để chửa trị đột quỵ. Tế-bào-gốc tủy xương lấy chính từ tủy xương của bệnh nhân và được nuôi sinh sản thành tế bào xương, sụn, v.v.

Tế-bào-gốc MSCs được tiêm thẳng vào não hay vào mạch máu chân chuột bị chứng đột quỵ. Kết quả cho thấy sau khi tiêm MSCs, phần não bị hư hại do đột quỵ teo nhỏ lại, và tế bào MSCs được di chuyển tới phần hư hại, mặc dầu không tái tạo neurons mới để thay thế, nhưng chúng sản xuất ra hóa chất làm giảm chứng viêm và kích thích tế-bào não tự sửa chữa chỗ hư hại.

Năm 2005, các nhà khoa học Nam Hàn tường trình việc thử nghiệm chích MSCs vào não của 5 bệnh nhân đột quỵ. Sau một năm thử nghiệm cho thấy cách chửa trị này an toàn nhưng không thấy hiệu quả cải thiện.

Năm 2010, cũng nhóm khoa học Nam Hàn này tường trình tương tự là không có cải thiện bệnh nhân sau khi thử nghiệm nhiều bệnh nhân đột quỵ trong 5 năm.

e. Những đột phá nghiên cứu sử dụng tế-bào-gốc chửa đột quỵ. Cho tới nay chưa có phương cách chửa trị đột quỵ thật hiệu quả. Các nhà nghiên cứu trên khắp thế giới sử dụng nhiều loại tế-bào-gốc khác nhau để nghiên cứu và hy vọng tìm được cách chửa trị làm các tế bào bị hư hại được sửa chữa trở lại bình thường. Tường trình mới nhất vào đầu tháng 6/2016 cho thấy tìm được phương pháp đột phá do Anh và Hoa Kỳ thực hiện.

Tại Hoa Kỳ, nhóm nghiên cứu Đại học Stanford do BS Giải Phẫu Thần kinh Gary Steinberg lãnh đạo. Nhóm này sử dụng tế-bào-gốc mesenchymal MSCs lấy từ tủy xương của hai người khỏe mạnh cống hiến. Phòng thí nghiệm SanBio phân tích tế-bào-gốc MSCs và trích được gen Notch1, gen này là yếu tố kích hoạt giúp phát triển não bộ của hài nhi. Các nghiên cứu trước đây ở chuột cho biết tế-bào-gốc MSCs biến mất trong não sau khi chúng tiết ra hóa chất giúp tiếp nối các tế bào não và tạo sinh các mạch máu để nuôi mô tế bào não. Nhóm nghiên cứu tiêm tế-bào-gốc được biến đổi di truyền vào vùng não kiểm soát cơ vận động. Mỗi bệnh nhân được nhận 2,5 hay 5 hay 10 triệu tế bào.

Trong đợt thử nghiệm thứ nhất với 18 bệnh nhân đột quỵ thấy có kế quả rõ rệt, trong số này một bà già 71 tuổi bị đột quỵ với thân thể bất động chỉ có thể cử động một ngón tay, nhưng sau khi tiêm tế-bào-gốc thần kinh vào não, một thời gian sau bà đi đứng trở lại và có thể giơ tay lên khỏi đầu.

Thử nghiệm đợt hai do SanBio ở Mountain View California thực hiện cũng cho thấy bệnh nhân đột quỵ được cải thiện trong vấn đề đi đứng và nói năng dễ dàng hơn.

Trong đợt thử nghiệm thứ 3, mỗi bệnh nhân được đánh giá bằng điểm hồi phục trong việc đi đứng, Điểm 100 đánh giá là hoàn toàn hồi phục (đi đứng như khi chưa bị đột quỵ). Kết quả cho biết, sử dụng chửa trị bằng tế-bào-gốc trung bình cải thiện việc đi đứng 11,4 điểm. Tóm lại, cải thiện lớn nhất trong thử nghiệm này là khả năng phục hồi sức khỏe, phối hợp, việc đi đứng, sử dụng tay trong hoạt động, và nói năng, đặc biệt những bệnh nhân mất khả năng nói ngay sau đột quỵ.

Tại Anh quốc, công cuộc nghiên cứu do GS Jack Price và TS Mike Modo thuộc phòng thí nghiệm ReNeuron của Đại học King’s College London lãnh đạo. Nhóm nghiên cứu này sử dụng tế-bào-gốc-thần-kinh (Neural stem cells) có tên CTX0E03. Tế-bào-gốc này bất tử, nuôi một tế bào có thể sinh sản vô số tế bào thuần nhất, đủ cung cấp vài ngàn liều lượng trị liệu đột quỵ mang tên ReN001.

Nhóm nghiên cứu thoạt tiên thử nghiệm lên chuột bị đột quỵ cho thấy chuột được cải thiện nhiều khi tiêm vào não với tế-bào-gốc CTX0E03.

Hình 3.  Hệ neurons được sinh sôi trong phòng thí nghiệm từ tế-bào-gốc

Hình 4. Sau khi chích tế-bào-gốc vào não chuột, chúng kết nối biến thành neurons chuột

Với kết quả khả quan trên chuột, nhóm nghiên cứu ReNeuron áp dụng thử nghiệm lên người với tế-bào-gốc tuyển chọn ReN001.

Hiện nay, ReN001 đã được thử nghiệm trên hàng tá bệnh nhân trong chương trình PISCES (Pilot Investigation of Stem Cells in Stroke, Thí điểm điều tra trị liệu đột quỵ bằng tế-bào-gốc) tại nhiều bệnh viện ở Anh. Kết quả cho thấy trước nhất là biện pháp trị liệu rất an toàn. Năm 2012, thử nghiệm an toàn lên 5 bệnh nhân đột quỵ thì đều thấy không có triệu chứng tác dụng phụ xấu (side effects) ở cả 5 bệnh nhân. Ngoài ra, các bệnh nhân được tường trình là có cải thiện rõ rệt, mặc dầu còn khiêm tốn, nhất là trong việc cải thiện triệu chứng của hệ thần kinh. Hiện giờ, phương pháp được canh tân cho hiệu quả hơn và đang vào giai đoạn II.

Chương trình thử nghiệm PISCES được thực hiện chánh tại Viện Thần Kinh Học thuộc Đại Học Glasgo với dòng tế-bào-gốc REN009, được phát triển để trị liệu chứng đột quỵ nhồi máu ở tứ chi (limb ischaemia). Chứng đột quỵ này gây cản trở máu lưu thông ở tứ chi, đặc biệt ở chân, gây đau đớn, nhiều khi phần chân bị chết phải cắt bỏ.

Kết quả nghiên cứu của nhóm khoa học Anh quốc cũng đang được thử nghiệm tại 25 bệnh viện khác trên thế giới, đa số ở Tàu và Hoa Kỳ, và một ít ở Châu Âu.

Hy vọng trong vài ba năm tới, chứng đột quỵ sẽ được chửa trị thành công, bệnh nhân sẽ có cuộc sống tốt đẹp hơn.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tạp chí NewScientist (ngày 8/6/2016). Stem cell brain injections let people walk again after stroke. https://www.newscientist.com/article/mg23030773-300-stem-cell-brain-injections-let-people-walk-again-after-stroke/

Đại học King’s College London (2016). Stem cell therapy to repair stroke damage. http://www.kcl.ac.uk/ioppn/about/difference/15-Stem-cell-therapy-to-repair-stroke-damage.aspx

EuroStemCell (22/4/2014).  Stroke: how could stem cells help? http://www.eurostemcell.org/factsheet/stroke-how-could-stem-cells-help

Reading, 6/2016

 

PHỤ TRÁCH BIÊN TẬP  
  VÕ THANH NGHI
vothanhnghiag@yahoo.com.vn
NGUYỄN THANH LIÊM
huunghi68dvb@yahoo.com


Địa chỉ liên lạc: thnlscantho.3@gmail.com

Sáng lập : Dr TRẦN ĐĂNG HỒNG

Đặc San:
Đặc san XUÂN CANH DẦN (2010)
Đặc san XUÂN TÂN MÃO (2011)
Đặc san XUÂN NHÂM THÌN (2012)
Đặc san XUÂN QUÝ TỴ (2013)
Đặc san XUÂN GIÁP NGỌ (2014)
Đặc san XUÂN ẤT MÙI (2015)
Đặc san XUÂN BÍNH THÂN (2016)
Đặc san XUÂN ĐINH DẬU (2017)

Đặc san "Lưu Bút Ngày Xanh I (2010)
Đặc san Lưu Bút Ngày Xanh II (2011)
Đặc san Lưu Bút Ngày Xanh III (2012)
 
https://www.facebook.com/groups/124948084959931/  
   
Advertisement  
   
=> Do you also want a homepage for free? Then click here! <=